«عدم استطاعت پرداخت» به شارژ ساختمانها رسید؛
تهدید تورمی حفظ خانه اول
- گزارش «دنیایاقتصاد» از هزینههای ۷ نوع «سرویس و تعمیر تاسیسات ساختمان مسکونی»
- چهار نوع واکنش خانوارها به مخارج مشاعات ساختمانها چیست؟
راضیه احقاقی: هزینههای معمول تعمیر و نگهداری مشاعات ساختمان به چالش جدید این روزهای مردم تبدیل شده است، «رشد هزینههای زندگی و جاماندن دستمزدها از تورم» طی بیش از یک دهه اخیر در کشور شرایطی را رقم زده که این روزها حتی «مالکان خانه» نیز به سختی از پس هزینه تعمیر و نگهداری مشاعات ضروری آپارتمانهایشان برمیآیند. کاهش رشد اقتصادی فراگیر در کشور طی بیش از یک دهه اخیر باعث شد تا در نیمه دوم دهه90 خرید خانه از «هدفی بلندمدت» به «آرزویی دور از دسترس» برای بسیاری از مردم تبدیل شود. این روند کوچ اجباری گروه عمدهای از مستاجران را به «خانههای کوچکتر»، «محلات ارزانتر» و حتی کوچ اجباری به «شهرهای حاشیهای» را رقم زد. امسال با جهش هزینه «مصالح ساختمانی و تجهیزات مصرفی»، مالکان خانه نیز با چالش چگونگی تامین هزینههای تعمیر و نگهداری مشاعات آپارتمانهایشان مواجه هستند.
چالش چگونگی تامین مالی هزینه سرویس، تعمیر و نگهداری خانه در واحدهایی با عمر بنای بیش از 10سال ساخت که احتمالا حداقل به یک تعمیر و نگهداری اساسی و مهم نظیر «تعمیر اساسی آسانسور»، «تغییر نما»، «تعویض کف پارکینگ»، «خرابی لوله و تاسیسات گرمایش کلی ساختمان»، «نقاشی مشاعات»، «تعویض ایزوگام سقف»، و «خرید و تعویض پمپ و منبع آب» نیاز دارند، به مراتب بیشتر به چشم میخورد. مالکانی که خانههای آنها به یک تعمیر اساسی در مشاعات نیاز داشته باشد، بهدلیل چالش تامین مالی احتمالا در وهله ابتدایی «کار تعمیر را به تعویق میاندازند»، در وهله دوم «اقدام به ترمیم به جای تعمیر اساسی» میکنند، برخی از آنها در ادامه «رها کردن چالش را ناگزیر انتخاب میکنند که مستهلک شدن خانهها» را درپی دارد.
استمرار این وضعیت احتمالا بخشی از مردم را به فکر فروش خانه و جابهجایی به واحدی با عمر بنای کمتر حتی به قیمت تغییر محله و کوچکتر شدن خانه سوق میدهد. تمام موارد ذکرشده بهنوعی «کاهش کیفیت زندگی» را به همراه خواهد داشت. درواقع این روزها تورم نهتنها از کیفیت زندگی مستاجران کاسته که حتی بخش عمدهای از مردمی که به سبب صاحبخانه بودن با چالشهای کمتر مالی مواجه هستند نیز با افت کیفیت زندگی روبهرو کرده است. درحالیکه «افت کیفیت زندگی و تبعات اجتماعی ناشی از آن»، یک روی سکه از دسترس خارج شدن تعمیرات ضروری خانهها برای بخش عمدهای از مردم است، روی دیگر سکه کاهش یا تعویق هزینههای مستمر خانه، از دست رفتن «مشاغل خدماتی و تولیدی» وابسته به این بخش است.
کیفیت زندگی از دست میرود!
تحقیقات میدانی «دنیایاقتصاد» در گفتوگو با چند مالک و چند فعال در بخش تعمیر و نگهداری ساختمان شامل تعمیرکار ارائهکننده خدماتی ازجمله «سرویسکار آسانسور»، «نماکار ساختمان»، «سنگکار کف»، «لولهکش»، «ایزوگامکار» و «برقکار» نشان از آن دارد که شارژ ساختمانهای مسکونی 10سال ساخت به بالا، بهدلیل نیاز این ساختمانها به «سرویس دورهای» یا «تعمیر اساسی ضروری» از استطاعت اکثریت خانوارها در حال خارج شدن است. در عین حال هر ساختمانی فارغ از سن بنا نیاز به هزینههای مستمری نظیر هزینه «تعویض چراغ»، «نگهداری باغچه»، «خرابی پمپ آب» و... دارد که با توجه به شرایط تورمی و جاماندن دستمزدها از تورم طی سالهای اخیر، تامین این هزینهها نیز برای بسیاری از ساکنان چالش برانگیز شده است؛ بهنحویکه بخشی از آنها خواهان حذف هزینههای غیرضروری نظیر صرف هزینه برای نگهداشت باغچه هستند.
یکی از افرادی که برای این گزارش با او گفتوگو شد، مالک آپارتمانی 100متری با عمر بنای حدود 25 سال در منطقه یک تهران بود، وی شرح داد که «مشاعات ساختمان ما نیاز به نقاشی داشت، سهم هر واحد برای تامین هزینه نقاشی 5میلیون تومان بود، از کل 27واحد تنها 5واحد، این سهم را پرداخت کردند و بهدلیل مخالفت مابقی واحدها، این نقاشی کنسل شد.» وی ادامه داد: «اگرچه اغلب همسایگان ما در زمره دهک متوسط جامعه هستند، اما در شرایط کنونی ترجیح میدهند تا در تامین هزینههای ضروری ساختمان مشارکت کنند و هزینه برای نقاشی مشاعات را غیرضروری میدانند.»
این مالک ادامه میدهد: «زندگی در خانههای قدیمی چالشهایی اینچنینی دارد، از این رو گاهی با همسرم به تعویض خانه فکر میکنیم؛ اما برای تعویض خانه خود با واحدی مشابه در همین محل باید مبلغ گزافی را به ارزش خانه خود اضافه کنیم که از پس تامین آن بر نمیآییم. در عین حال پس از تقریبا 3 دهه زندگی در این محله و خیابان، تغییر محل سکونت برایمان کار سادهای نیست.» وی ادامه میدهد: «جابهجایی اجباری محل سکونت بهدلیل چالش تامین هزینه تعمیر و نگهداری بهخصوص برای افراد مسن، تبعات روحی به همراه دارد، چنین توصیهای بهخصوص برای سالمندان چندان منصفانه نیست.»
یکی دیگر از افرادی که در راستای نگارش این گزارش با او گفتوگو شد، پیرمردی بازنشسته و مالک آپارتمانی با عمر بنای 15سال در یکی از محلات غربی تهران بود، وی شرح داد: «به تازگی شوفاژخانه آپارتمان 6واحدی آنها دچار مشکل جدی شده است، سهم هر واحد برای حل این چالش تقریبا 45میلیون تومان برآورد شده که 3واحد این مبلغ را پرداخت کردهاند و 3واحد دیگر عنوان کردهاند که میتوانند این مبلغ را به شکل اقساط پرداخت کنند؛ در نتیجه، بخشی از فرآیند تعمیر انجام شده بهنحویکه آب گرم ساختمان برقرار شده، اما شوفاژخانه نشتی آب دارد و همین موضوع باعث شده است پول آب ساختمان به شدت افزایش یابد و همین موضوع نیز ساکنان را در پرداخت شارژ دچار مشکل کرده است.» وی ادامه داد: «در طول زندگی دو مرتبه به دلایل مختلف مجبور به تغییر محل سکونت از یکی از محلات منطقه 2 به محلهای در منطقه 5 و در ادامه به خانه فعلی در محله 22 شدهام، امیدوارم هزینههای تعمیر و نگهداری خانه به حدی بالا نرود که یک مرتبه دیگر ناگزیر به جابهجایی خانه به واحدی نوساز، اما در محلهای دیگر و احتمالا خارج از تهران شوم.»
فرد دیگری که با او گفتوگو شد، ساکن مجتمعی 32واحدی با عمر بنای 9سال ساخت در کرج بود، وی که مدیر ساختمان نیز هست از 2 تا 3برابر شدن هزینههای معمول «تعمیر و نگهداری آپارتمان» طی ماههای اخیر گفت و افزود: «خانه ما قدیمی نیست و هزینه تعمیر و نگهداری عمده ندارد؛ اما تورم اخیر باعث شده است حتی در تامین هزینههای معمول نیز با چالش مواجه شویم؛ بهنحویکه امسال بهار برخلاف سالهای قبل از گلکاری باغچه و کود دادن به آن بهدلیل مخالفت همسایگان و غیرضروری دانستن خودداری کردیم.» وی ادامه داد: «امسال ایزوگام سقف آسیب دیده، تقریبا 2ماه قبل هزینه تعویض ایزوگام حدود 120میلیون تومان اعلام شد؛ اما عدم همکاری همسایگان در تامین این هزینه باعث شد تا به جای تعویض ایزوگام، نسبت به لکهگیری موردی اقدام کنیم، موضوعی که مشکل را به شکل اساسی حل نمیکند و فقط آن را به تعویق میاندازد.»
ایمنی فدای هزینه میشود
تعمیر اساسی موتور یا تابلوی برق آسانسور 200 تا 400میلیون تومان هزینهبرای مالکان به همراه دارد، این رقم را یک سرویسکار آسانسور اعلام میکند و اضافه میکند: «هزینه بالای تعمیر آسانسور و چالش در تامین آن در برخی ساختمانها باعث میشود تا بخشی از مردم این روزها قید تعمیر آسانسور را بزنند و بگویند فعلا با پله رفتوآمد میکنیم، اما موضوع مهمتر آن است که در برخی موارد آسانسور کار میکند، اما ایمنی کافی ندارد و این یعنی افزایش خطر برای ساکنان.»
فرد دیگری که پیمانکار بازسازی است، در تشریح چالش جهش هزینه تعمیر و نگهداری ساختمان میگوید: «در سالهای گذشته، تعمیر و بازسازی آپارتمان بسیار رواج داشت، مردم در بازههای کمتر از 10 سال، خانههای خود را نوسازی و تغییر دکوراسیون میدادند، طی یک سال اخیر تقاضا برای بازسازی واحد به شدت کاهش داشته و بازسازی مشاعات نیز به ضروریات غیرقابل حذف تقلیل یافته، بهنحویکه اغلب مالکان خواهان انجام تعمیرات با هزینه حداقلی هستند. این رویه علاوه بر آنکه آسیب جدی به مشاغل فعال در زنجیره تعمیرات و بازسازی زده، ایمنی ساختمانها را نیز تحتالشعاع قرار داده است.»
