افزایش شکاف قیمتی روغن پایه و لوبکات در تالار فرآوردههای نفتی
سیگنال مثبت بورس کالا به روغنیها
رشد خزنده لوبکات
قیمت لوبکات از هفته اول امسال مسیر صعودی خود را آغاز کرد، اما شدت این رشد در مقایسه با روغن پایه محدودتر بود. این محصول در ابتدای سال در محدوده ۵۵میلیون تومان به ازای هر تن قرار داشت و در هفتههای بعد با افزایشهای تدریجی مواجه شد. قیمت لوبکات در بخشهایی از بهار تقریبا در محدوده ۵۵ تا ۶۰میلیون تومان نوسان کرد و سپس در ماههای بعد وارد سطوح بالاتری شد. در هفتههای پایانی تابستان نیز قیمت این محصول به محدوده ۸۰میلیون تومان نزدیک شد.
این روند نشان میدهد که بازار لوبکات در نیمه نخست سال با افزایش قیمت مواجه شده، اما این افزایش با شیب تندی همراه نبوده است. قیمت این محصول در بخش قابلتوجهی از بهار تغییرات محدودی داشت و در تابستان نیز با وجود ادامه مسیر صعودی، همچنان فاصله زیادی با سرعت رشد روغن پایه داشت.
لوبکات برای صنعت روغنسازی اهمیت ویژهای دارد، زیرا بخشی از خوراک مورد استفاده برای تولید روغن پایه را تامین میکند. از همین رو، هرگونه افزایش قیمت این محصول میتواند هزینه تولید شرکتهای روغنساز را افزایش دهد. با این حال، قیمت لوبکات تنها تحتتاثیر بازار روغن پایه قرار نمیگیرد و قیمت نفت خام، شرایط بازار فرآوردههای پالایشی، میزان تولید پالایشگاهها و وضعیت عرضه نیز بر قیمت آن اثر میگذارند.
در چنین شرایطی، رشد قیمت لوبکات در نیمه نخست سال به معنای افزایش هزینه خوراک برای تولیدکنندگان بوده است. با این حال، شدت این رشد به اندازهای نبوده است که بتواند با افزایش قیمت روغن پایه برابری کند. همین موضوع باعث شده است فاصله میان قیمت خوراک و محصول در طول ماههای گذشته بیشتر شود.
جهش قیمتی روغن پایه
در سمت دیگر بازار، روغن پایه مسیر متفاوتی را طی کرده است. قیمت این محصول در هفته اول امسال در محدوده ۸۵میلیون تومان قرار داشت و در ادامه وارد یک روند صعودی شد. روغن پایه در هفتههای ابتدایی سال رشد خود را آغاز کرد و در ادامه به تدریج از محدوده ۱۰۰میلیون تومان عبور کرد. پس از آن نیز با وجود چند مقطع اصلاح و کاهش قیمت، مسیر کلی این محصول همچنان صعودی باقی ماند.
در میانه تابستان، قیمت روغن پایه به محدودههای بالاتر از ۱۵۰میلیون تومان رسید و در هفتههای بعد نیز افزایش پیدا کرد. در نهایت، قیمت این محصول در هفته آخر تابستان از مرز ۲۱۰میلیون تومان عبور کرد. به این ترتیب، روغن پایه در ۶ ماه نخست سال بیش از ۱۲۰میلیون تومان افزایش قیمت را تجربه کرده است. این رشد در حالی رقم خورده که قیمت لوبکات در همین مدت حدود ۲۵میلیون تومان افزایش داشته است. به این ترتیب، فاصله رشد قیمت محصول و خوراک به یکی از مهمترین اتفاقات بازار مواد اولیه صنعت روانکار تبدیل شده است. البته رشد قیمت روغن پایه را نمیتوان فقط با افزایش قیمت لوبکات توضیح داد. بازار روغن پایه از سمت عرضه و تقاضای خود نیز تاثیر میگیرد و میزان تولید، موجودی بازار، ظرفیت واحدهای روغنسازی، شرایط صادرات و واردات و تقاضای صنایع مصرفکننده میتوانند قیمت این محصول را تغییر دهند. زمانی که عرضه روغن پایه محدود شود یا تقاضا برای آن افزایش پیدا کند، قیمت محصول میتواند با سرعت بیشتری از قیمت خوراک رشد کند. در چنین شرایطی، بازار فاصله بیشتری میان قیمت محصول و خوراک ایجاد میکند. اتفاقی که در نیمه نخست امسال نیز در بازار روغن پایه مشاهده شده است.
تابستان داغ روانکارها
افزایش قیمت روغن پایه در مقایسه با لوبکات باعث شده است نسبت قیمت این دو محصول نیز تغییر محسوسی داشته باشد. در هفته اول امسال، قیمت روغن پایه حدود ۱.۵ برابر قیمت لوبکات بود. در ادامه، این نسبت با افزایش قیمت روغن پایه به تدریج بیشتر شد و در هفتههای پایانی تابستان به حدود ۲.۷ برابر رسید.
این تغییر فقط یک اختلاف قیمتی ساده نیست و میتواند برای تحلیل صنعت روانکار اهمیت داشته باشد. زمانی که قیمت فروش محصول با سرعت بیشتری از قیمت ماده اولیه افزایش پیدا میکند، تولیدکننده فضای بیشتری برای پوشش هزینههای فرآوری و سایر هزینههای تولید خواهد داشت. البته این موضوع به معنای رشد مستقیم سود شرکتها نیست، اما میتواند شرایط بهتری را برای حاشیه سود ایجاد کند. در این میان، هزینههای دیگری نیز در ساختار بهای تمامشده شرکتهای روغنساز وجود دارد. هزینه انرژی، مواد افزودنی، تعمیرات و نگهداری، حملونقل، دستمزد و سایر هزینههای تولید میتوانند بخشی از فاصله ایجادشده میان قیمت روغن پایه و لوبکات را جذب کنند. از سوی دیگر، شرکتهای مختلف نیز ترکیب تولید یکسانی ندارند و نرخ فروش محصولات آنها میتواند با یکدیگر تفاوت داشته باشد. به همین دلیل، افزایش نسبت قیمت روغن پایه به لوبکات را باید بیشتر به عنوان یک سیگنال برای بررسی وضعیت صنعت در نظر گرفت و نباید آن را مستقیما معادل افزایش سود شرکتها دانست.
معادله جدید بازار روانکار
آنچه در بازار مواد اولیه صنعت روانکار اهمیت دارد، صرفا افزایش قیمت نیست؛ بلکه رابطه میان قیمت خوراک و محصول است. در شرایطی که لوبکات با رشد محدودتری مواجه شده و روغن پایه افزایش بیشتری را تجربه کرده است، فاصله قیمتی این دو محصول نیز بزرگتر شده است. این تغییر میتواند برای شرکتهای روغنساز بورسی اهمیت ویژهای داشته باشد؛ چرا که سودآوری آنها تا حد زیادی به توانایی مدیریت فاصله میان قیمت خرید مواد اولیه و نرخ فروش محصولات وابسته است.
البته این افزایش شکاف قیمتی بازتاب مستقیمی در سودآوری شرکتها نخواهد داشت. شرکتهای روغنسازی علاوه بر روغن پایه، محصولات مختلفی تولید میکنند و ساختار هزینه، ترکیب تولید، نرخ فروش و میزان فروش هر شرکت با دیگری متفاوت است. همچنین بخشی از روغن پایه و سایر محصولات میتواند در بازارهای مختلف و با قیمتهای متفاوت به فروش برسد.
با این حال، افزایش نسبت قیمت روغن پایه به لوبکات یک سیگنال مهم برای رصد اقتصاد صنعت محسوب میشود. در صورت تداوم این شرایط، باید انتظار داشت توجه تحلیلگران بیش از گذشته به حاشیه سود تولیدکنندگان و نحوه انتقال تغییرات قیمت مواد اولیه به نرخ فروش محصولات معطوف شود.
رفتار قیمتها در بهار و تابستان نشان میدهد که روغن پایه در ماههای گذشته توانسته است فاصله خود را با لوبکات بیشتر کند. درحالیکه لوبکات در ماههای ابتدایی سال عمدتا در محدودههای مشخصی نوسان میکرد، روغن پایه چند مرحله افزایش قیمت را پشت سر گذاشت و به سطوح بالاتری رسید. این اتفاق باعث شده است شکاف میان قیمت این دو محصول در طول ۶ ماه نخست سال افزایش پیدا کند. در ابتدای سال، فاصله قیمتی آنها حدود ۳۰میلیون تومان در هر تن بود، اما در هفته آخر تابستان این فاصله به بیش از ۱۳۰میلیون تومان رسیده است.
به این ترتیب، بازار مواد اولیه صنعت روانکار در نیمه نخست امسال شاهد افزایش قابلتوجه فاصله میان خوراک و محصول بوده است. اگرچه این فاصله به تنهایی نمیتواند سودآوری شرکتهای روغنساز را مشخص کند، اما جهت حرکت آن میتواند برای تحلیلگران اهمیت زیادی داشته باشد.
