عملکرد صنعت روانکار بورس تهران در پنجماه نخست ۱۴۰۵ بررسی شد
رکورد حاشیه سود در روانکارها
تولید صنعت روانکار در پنجماه نخست۱۴۰۵ با کاهش حدود ۴درصدی همراه شد و از ۹۲۲هزار و ۱۰۵تن به ۸۸۷هزار و ۷۹۲تن رسید. این افت در شرایطی رخ داده که تولید صنعت در سال۱۴۰۳ حدود ۳درصد افزایش یافته بود؛ اما در سال۱۴۰۴ کاهش ۶درصدی را تجربه کرده بود. در میان شرکتهای اصلی، «شسپا» برخلاف روند کلی صنعت حرکت کرد. تولید این شرکت در پنجماه نخست امسال به ۲۹۲هزار و ۳۸۹تن رسید که حدود ۲۵درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. «شسپا» با این میزان تولید، نزدیک به یکسوم تولید کل صنعت را در اختیار داشت و رشد آن اثر قابلتوجهی بر عملکرد گروه گذاشت.
در مقابل، تولید «شرانل» با کاهش حدود ۱۱درصدی به ۲۳۱هزار و ۸۹۹مترمکعب رسید. «شنفت» نیز با تولید ۱۵۷هزار و ۱۵۴تن، افت نزدیک به ۱۴درصدی را ثبت کرد. «شبهرن» با تولید ۲۰۶هزار و ۳۵۰هزار لیتر، حدود ۱۵درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل تولید داشت. ترکیب این ارقام نشان میدهد کاهش تولید صنعت بیشتر تحتتاثیر افت تولید سه شرکت از چهار شرکت اصلی بوده است؛ درحالیکه «شسپا» توانسته با رشد تولید، بخشی از این کاهش را جبران کند.
ثبات نسبی فروش
در بخش فروش، تغییرات صنعت محدودتر بود. مقدار فروش روانکارها در پنجماه نخست۱۴۰۵ با کاهش حدود یکدرصدی از ۸۸۵هزار و ۷۸۴تن به ۸۷۴هزار و ۴۵۹تن رسید. بنابراین فاصله میان تولید و فروش صنعت در این دوره افزایش یافته و فروش مقداری تقریبا در سطح سال قبل باقی مانده است. در سطح شرکتها، «شسپا» بیشترین رشد فروش را ثبت کرد. مقدار فروش این شرکت با افزایش حدود ۴۱درصدی به ۳۰۱هزار و ۵۴۶تن رسید. در مقابل، فروش «شرانل» با کاهش نزدیک به ۱۳درصدی به ۲۲۴هزار و ۳۵۰مترمکعب رسید. «شنفت» نیز در پنجماه نخست امسال ۱۴۹هزار و ۴۸۶تن فروش داشت که حدود ۱۵درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بود. فروش «شبهرن» نیز با کاهش نزدیک به ۱۷درصدی به ۱۹۹۰۷۷هزار لیتر رسید. به این ترتیب، ثبات نسبی فروش کل صنعت در واقع حاصل عملکرد متفاوت شرکتهاست. رشد ۴۱درصدی فروش «شسپا» در شرایطی که سه شرکت دیگر با کاهش فروش مواجه شدهاند، باعث شده افت فروش کل گروه محدود باقی بماند.
رشد دوبرابری درآمد فروش
تغییر اصلی در عملکرد صنعت روانکار در بخش درآمد رقم خورده است. درآمد فروش شرکتهای این صنعت در پنجماه نخست۱۴۰۵ از حدود ۴۹۵هزارمیلیارد تومان در مدت مشابه سال قبل به یکمیلیون و ۴۵هزارمیلیارد تومان رسید. به این ترتیب، درآمد صنعت بیش از دوبرابر شده، درحالیکه مقدار فروش حدود یک درصد کاهش داشته است. این فاصله نشان میدهد رشد درآمد عمدتا از محل افزایش نرخ فروش ایجاد شده و افزایش حجم فعالیت نقش محدودی در این تحول داشته است. «شبهرن» با درآمد ۳۲۱هزار و ۳۹۷میلیارد تومانی، بالاترین درآمد را در میان چهار شرکت اصلی صنعت ثبت کرد. درآمد این شرکت حدود ۱۰۸درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. «شسپا» نیز با درآمد ۳۱۶هزار و ۴۷۲میلیارد تومانی در رتبه بعدی قرار گرفت؛ اما رشد درآمد آن با حدود ۱۶۸درصد، بیشتر از سایر شرکتهای گروه بود. درآمد «شرانل» در این دوره به ۲۲۵هزار و ۸۶۷میلیارد تومان رسید و حدود ۸۲درصد افزایش یافت. «شنفت» نیز با درآمد ۱۸۱هزار و ۲۹۱میلیارد تومانی، رشد نزدیک به ۸۴درصدی را ثبت کرد.
نکته قابلتوجه در این بخش، تفاوت میان جایگاه شرکتها از نظر اندازه درآمد و سرعت رشد آن است. «شبهرن» با وجود ثبت بالاترین درآمد، از نظر درصد رشد پس از «شسپا» قرار دارد. این تفاوت نشان میدهد رشد درآمد شرکتها علاوه بر حجم فعالیت، به ترکیب محصولات و تغییرات نرخ فروش آنها نیز وابسته بوده است.
نرخ فروش؛ موتور رشد درآمد
بررسی نرخ فروش محصولات اصلی شرکتها، علت اصلی جهش درآمد صنعت را روشنتر میکند. نرخ فروش روغن موتور بنزینی «شبهرن» در مرداد۱۴۰۵ نسبت به مرداد سال قبل نزدیک به 2.5برابر شده است. نرخ روغن پایه در «شسپا» و «شنفت» نیز بیش از دوبرابر افزایش داشته، درحالیکه نرخ محصول اصلی «شرانل» حدود ۶۵درصد رشد کرده است. بنابراین در شرایطی که مقدار فروش صنعت تقریبا ثابت مانده، افزایش نرخ محصولات توانسته درآمد شرکتها را به شکل محسوسی افزایش دهد. در «شسپا» این اثر با رشد همزمان مقدار فروش تقویت شده و به همین دلیل این شرکت بیشترین رشد درآمد را در میان چهار شرکت اصلی ثبت کرده است. از سوی دیگر، عملکرد «شبهرن» نشان میدهد حتی بدون رشد مقداری فروش، افزایش نرخ میتواند اثر قابلتوجهی بر درآمد داشته باشد. فروش این شرکت در پنجماه نخست با افت همراه بوده، اما درآمد آن بیش از دوبرابر شده است.
حاشیه سود در سطوح بالای تاریخی
صنعت روانکار در سال۱۴۰۴ به بالاترین سطوح چند سال اخیر از نظر حاشیه سود رسید. حاشیه سود ناخالص صنعت در این سال به ۳۲درصد و حاشیه سود خالص به ۲۶درصد رسید که بالاتر از میانگین ۱۵ساله صنعت بود. در بهار۱۴۰۵، حاشیه سود ناخالص صنعت به ۳۱درصد و حاشیه سود خالص به ۲۰درصد رسید. بنابراین اگرچه حاشیه سود نسبت به اوج زمستان۱۴۰۴ کاهش یافته است، همچنان در سطح بالایی قرار دارد. در میان شرکتها، «شسپا» بیشترین حاشیه سود را در بهار امسال ثبت کرد. حاشیه سود ناخالص این شرکت ۳۷درصد، حاشیه سود عملیاتی ۳۵درصد و حاشیه سود خالص ۲۵درصد بود. «شرانل» نیز با حاشیه سود خالص ۲۲درصدی در سطح بالایی قرار گرفت. در مقابل، حاشیه سود خالص «شنفت» و «شبهرن» به ترتیب ۱۷ و ۱۵درصد بود. بنابراین فاصله سودآوری شرکتها با وجود رشد درآمد کل صنعت، همچنان قابلتوجه است و افزایش نرخ فروش به یک اندازه به سود شرکتها منتقل نشده است.
