آتش زیر خاکستر در شبه جزیره

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری؛ عربستان سعودی و انصارالله یمن روز سه‌شنبه (۲۴ شهریور) یکدیگر را به انجام حملات موشکی و پهپادی متهم کرده و هر دو طرف از وقوع تلفات خبر دادند؛ تحولی که تنها چند روز پس از تسلط انصارالله بر مناطق کلیدی سواحل دریای سرخ در یمن رخ می‌دهد. هم‌زمان کشورهای عربی حوزه خلیج فارس مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده با ایران را به تعویق انداختند؛ اقدامی که نگرانی‌ها را درباره گسترش دامنه بحران و تهدید زنجیره تأمین جهانی نفت تشدید کرده است.

نخستین آژیر خطر در مکه

به گزارش المانیتور، عربستان سعودی روز سه‌شنبه در شهر مکه هشدار اضطراری صادر و در این شهر وضعیت آماده‌باش اعلام کرد. این اقدام، نخستین هشدار اضطراری در مکه از زمان آغاز موج جدید حملات انصارالله به خاک عربستان به‌شمار می‌رود. سامانه ملی هشدار سریع، این پیام را بدون تصریح ماهیت تهدید منتشر کرد و از شهروندان خواست بی‌درنگ به مکان‌های سرپوشیده پناه ببرند و از تجمع در اماکن باز و پرتردد خودداری کنند. سازمان دفاع مدنی عربستان اندکی بعد از رفع خطر خبر داد، اما خواستار تداوم پرهیز از تجمعات و عدم تصویربرداری شد. هشدارهای مشابهی نیز بامداد سه‌شنبه در شهرهای جده و طائف صادر و ساعاتی بعد لغو شد. این در حالیست که منابع یمنی ادعای سعودی ها را در خصوص مکه رد کردند. یک منبع نظامی در گفتگو با خبرگزاری سبأ، تداوم دروغ‌پردازی‌های رسانه‌ای رژیم سعودی مبنی بر تهدید شهر مکه توسط نیروهای یمنی را محکوم کرد. این‌گونه ادعاهای بی‌اساس، دوازده سال است که از سوی متجاوزان سعودی تکرار می‌شود و دیگر برای افکار عمومی جهان باورپذیر نیست.

به نوشته نیویورک‌تایمز، دفاع مدنی عربستان شامگاه دوشنبه نیز در چند شهر ساحل غربی این کشور از جمله جده، ینبع و طائف هشدار اضطراری صادر کرده و بعدازظهر سه‌شنبه نیز هشدارهای تازه‌ای را برای مکه، جده و طائف به صدا درآورده بود. این رویداد، گسترده‌ترین توالی هشدارها در یک روز از زمان تشدید درگیری‌ها در یمن به شمار می‌رود. هشدار حمله به جده تشدید ملموس بحران تلقی می‌شود، چراکه ولیعهد سعودی روزهای اخیر را در این شهر سپری کرده و سه‌شنبه نیز جلسه هیئت دولت را در آنجا برگزار کرده بود.

تبادل حملات

ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف به رهبری عربستان، ادعا کرد که انصارالله سه شهر خمیس مشیط، ابها و طائف را هدف قرار داده که به جراحت ۱۳ غیرنظامی، تخریب هفت واحد مسکونی و آسیب به دو خودرو انجامیده است. المالکی مدعی شد که ائتلاف «برای صیانت از حاکمیت پادشاهی پاسخی قاطع خواهد داد» و «تمامی تدابیر عملیاتی لازم» را برای بازدارندگی به کار خواهد گرفت. به گزارش نیویورک‌تایمز، سخنگوی ائتلاف زمان دقیق این حملات را مشخص نکرده و انصارالله نیز تاکنون موضع‌گیری علنی درباره آن نداشته است. انصارالله روز دوشنبه اعلام کرده بود با پرتاب ده‌ها فروند موشک و پهپاد به پایگاه هوایی «ملک خالد» در خمیس مشیط، آشیانه‌های هواپیما، رادارها، باندهای پرواز و انبارهای مهمات این پایگاه را هدف گرفته است؛ اقدامی که از سوی این گروه پاسخی به بمباران‌های هوایی عربستان در یمن عنوان شد. هفته گذشته نیز انصارالله موجی از حملات موشکی و پهپادی را متوجه شهرهای ابها، خمیس مشیط، جازان و نجران کرد که بر اساس گزارش المانیتور، دست‌کم ۷۳ مجروح برجای گذاشت و به توقف موقت فعالیت برخی تأسیسات انرژی منجر شد. در مقابل، وزارت بهداشت مستقر در صنعا اعلام کرد حملات هوایی عربستان به استان تعز، به کشته شدن سه تن از جمله دو کودک انجامیده است. یحیی سریع، سخنگوی نظامی انصارالله، از به‌کارگیری جنگنده‌های اف-۱۵ و تایفون مستقر در پایگاه‌های خمیس مشیط و طائف در این حملات خبر داد و اطلاع داد که جنگنده‌های سعودی طی پنج روز اخیر ۳۰۰ نوبت مواضع یمن را بمباران کرده‌اند.

دریای سرخ و خط لوله حیاتی

انصارالله در روزهای اخیر بندر راهبردی مخا و جزیره میون (پریم) در تنگه باب‌المندب را تصرف کرد و روز دوشنبه نیز مجمع‌الجزایر حنیش را در حدود ۱۶۰ کیلومتری شمال باب‌المندب به کنترل خود درآورد. نیویورک‌تایمز این پیشروی در سواحل دریای سرخ را «ضربه‌ای سنگین به ریاض» ارزیابی کرده است؛ به‌ویژه آنکه عربستان پس از مسدود شدن عمَلی تنگه هرمز در پی درگیری‌های منطقه‌ای، بخش عمده صادرات نفت خود را به این مسیر منتقل کرده بود. انصارالله ضمن اعلام محاصره دریایی شناورهای سعودی و حمله به ناوگان و تأسیسات نفتی پادشاهی، هرگونه تهدید علیه امنیت دریانوردی بین‌المللی را رد کرده و هدف خود را صرفاً منافع عربستان دانسته است. با این حال، تحلیلگران معتقدند کنترل بر جزیره میون، اهرم راهبردی تازه‌ای برای تهدید خطوط کشتیرانی در اختیار این گروه قرار می‌دهد.

پنجشنبه گذشته نیز مقامات سعودی ناچار شدند جریان انتقال نفت از طریق خط لوله شرق به غرب را در پی یک حمله پهپادی متوقف کنند؛ خط لوله‌ای حیاتی که نفت خام را به بنادر دریای سرخ می‌رساند ( گروه آنلاین دنیای اقتصاد پیشتر به این موضوع پرداخته بود- https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-4294611). ریاض مدعی است این حمله از خاک عراق هدایت شده است. هرچند تاکنون هیچ گروهی مسئولیت آن را نپذیرفته است. این خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری که در دهه ۱۹۸۰ و در جریان جنگ 8 ساله علیه ایران با هدف دور زدن تنگه هرمز احداث شده بود، نقشی کلیدی در امنیت انرژی دارد و به گفته کارشناسان بازار نفت، توقف بلندمدت آن می‌تواند تا ۴ درصد از عرضه جهانی نفت را مختل کند.

تردید واشنگتن و تعویق مذاکرات

سه منبع آگاه به رویترز گزارش دادند که واشنگتن تاکنون در برابر درخواست‌های مکرر ریاض برای مداخله نظامی مستقیم(فراتر از اشتراک اطلاعاتی) مقاومت کرده است. ترامپ در پایان هفته گذشته از گفت‌وگوی خود با ولیعهد سعودی خبر داد و اعلام کرد انصارالله نیز در پیامی به واشنگتن، خواستار عدم ورود نظامی آمریکا به این منازعه شده است. هم‌زمان، محمد بن سلمان روز دوشنبه در جده با دریاسالار براد کوپر، فرمانده ناوگان پنجم و عملیات منطقه‌ای آمریکا، دیدار کرد و روز سه‌شنبه نیز برای رایزنی با عبدالفتاح السیسی راهی قاهره شد. در این میان، ترامپ روز دوشنبه «وسلی هانت»، نماینده تگزاس را به‌عنوان سفیر آمریکا در عربستان معرفی کرد؛ سمتی که از ژانویه ۲۰۲۵ بلاتکلیف مانده بود.

در بعد دیپلماتیک، عمان قرار بود روز دوشنبه میزبان نشستی مشترک میان ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس با محوریت بازگشایی تنگه هرمز باشد، اما این نشست به تعویق افتاد؛ تعویقی که به گفته مقامات ایرانی، به درخواست عربستان صورت گرفته است. ترامپ روز دوشنبه بار دیگر مدعی تمایل تهران برای دستیابی به توافقی سریع شد، اما دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، این ادعا را «انحرافی» خواند و در حساب کاربری خود در شبکه ایکس تصریح کرد تا زمانی که شروط ایران تأمین نشود، هیچ‌گونه مذاکره‌ای انجام نخواهد شد.

بحران انسانی

دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) اعلام کرده است که دور جدید درگیری‌ها در یمن از ابتدای ماه سپتامبر تاکنون به آوارگی حدود ۱۲۵ هزار نفر (دست‌کم ۱۸ هزار خانوار) منجر شده و بیش از دو هزار نفر نیز به سواحل شمالی جیبوتی گریخته‌اند. سازمان ملل با هشدار نسبت به افزایش تلفات غیرنظامیان، تأکید کرد که این بحران، مأموریت‌های امدادرسانی را که از پیش با کمبود شدید منابع مالی روبه‌رو بود، در آستانه فروپاشی قرار داده است. با تشدید حملات متقابل در هفته‌های اخیر، آتش‌بس شکننده‌ای که از سال ۲۰۲۲ تا حد زیادی موجب فروکش کردن درگیری‌ها شده بود، عملاً از میان رفته است.