رالی صعودی به موازات افزایش قیمت نفت؛
بهای گاز طبیعی تا کجا بالا خواهد رفت؟
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: با آغاز ماه جاری میلادی، بهای جهانی گاز طبیعی جهش ناگهانی و چشمگیری را تجربه کرد. در شرایطی که توجه رسانهها به عبور نمادین نفت خام از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه معطوف شده است، نرخ گاز با شتابی بهمراتب بیشتر افزایش یافته و اکنون در سطوحی معادل نفت بشکهای ۱۵۰ دلار دادوستد میشود.
این رالی صعودی چندان دور از انتظار نبود. تحلیلگران ماهها درباره پایین بودن سطح ذخایر گاز در اروپا هشدار میدادند. قاره اروپا برای آمادگی در فصل گرمایش زمستان نیازمند پر کردن مخازن خود است و برای دستیابی به این هدف، ناگزیر است وارد رقابتی رو در رو با خریداران آسیایی شود.
با این حال، هشدارها نادیده گرفته شد. قیمتهای تحویل آتی گاز برای زمستان پیشرو در مقایسه با بهای تابستان تغییر چندانی نداشت و به همین دلیل، انگیزهای برای معاملهگران وجود نداشت تا گاز را خریداری کرده و هزینههای ماهها انبارداری را به امید زمستان بپردازند. دولتها نیز تمایل داشتند آرامش ظاهری بازار حفظ شود.
اما شرایط چگونه دگرگون شد؟ مایکل استوپارد، مدیر ارشد موسسه مشاوره استوپارد انرژی، در یادداشتی برای فایننشال تایمز استدلال میکند که با نزدیکشدن به فصل سرما از یک سو و شکلگیری این درک در بازار که اختلال در عبور گاز طبیعی مایع (الانجی) از تنگه هرمز راهکار جایگزین سریعی ندارد از سوی دیگر، فضا تغییر کرد؛ بهویژه آنکه انسداد این آبراهه ممکن است تا مدتی نامعلوم ادامه یابد.
در حال حاضر، چشمانداز بازار الانجی حتی تیرهتر از نفت ارزیابی میشود و نگرش بازار از امیدواری به بازگشت سریع عرضه، به نگرانی جدی از قطعیهای طولانیمدت تغییر یافته است.
در میان تمام کالاهایی که تحت تاثیر مناقشات خاورمیانه قرار گرفتهاند، بازار الانجی شدیدترین ضربه را متحمل شده است؛ بهگونهای که اکنون کمتر از ۱۰ درصد تردد شناورها نسبت به دوران پیش از تنشها انجام میشود. ابعاد عظیم کشتیهای حامل گاز، ارزش بسیار بالای محمولهها و عواقب سنگین هرگونه هدف قرار گرفتن، ریسک تردد را بیش از حد بالا برده است.
این تصویر با بازار نفت تفاوت چشمگیری دارد. دولت آمریکا در ماه اوت عزم خود را برای بازگرداندن جریان نفت به بازارها نشان داد. اگرچه رقم دقیق نفت خام خروجی از خاورمیانه مشخص نیست، اما گزارشها حاکی از افزایش ملموس ترددها در پی عملیات مینروبی و اسکورت ناوگان آمریکایی است.
دولت کنونی واشنگتن در تلاش برای مهار قیمت بنزین در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر، نفع مستقیمی در تسهیل جریان نفت دارد. تبادل آتش کنونی نیز نبردی میان ایران و آمریکا بر سر تسلط بر شریانهای نفتی است، در حالی که محمولههای الانجی عملا در حاشیه قرار گرفتهاند.
برخلاف نفت، ورود الانجی خاورمیانه به بازارها برای واشنگتن اولویت به شمار نمیرود، زیرا گاز این منطقه رقیب مستقیم صادرات فزاینده خود آمریکا خواهد بود. در حقیقت، غیبت گاز مایع خاورمیانه در تابستان جاری مانع از ریزش قیمتها شد و فرصتی برای صادرات رکوردشکن آمریکا فراهم کرد تا بازارهای مقصد خود را پیدا کند.
از سوی دیگر، مصرفکنندگان آمریکایی فشاری از محل گرانی جهانی گاز حس نخواهند کرد، زیرا بهای داخلی گاز در آمریکا همچنان زیر ۴ دلار به ازای هر میلیون بیتییو باقی مانده که کمتر از یکپنجم نرخهای جهانی است. در واقع اقتصاد آمریکا از اختلال در عرضه نفت آسیبپذیر است، اما در برابر تکانههای بازار الانجی مصونیت نسبی دارد.
با فرض تداوم بنبست صادرات، بهای گاز تا چه سقفی اوج خواهد گرفت؟ قیمتهای فعلی در محدوده ۲۵ دلار به ازای هر میلیون بیتییو نوسان میکند و گزارشهایی از قراردادهای اختیار خرید بالای ۳۰دلار نیز دیده میشود. این ارقام سنگین است و بار مالی قبوض خانوارها و صنایع را به شدت بالا میبرد،
با این حال همچنان با قلههای ۵۰ تا ۷۵ دلاری در بحران سال ۲۰۲۲ فاصله دارد. شوک قیمتی آن سال و یارانههای سنگین ناشی از آن، بخشی از عامل چالشهای امروز بدهیهای دولتی و فشار بر اوراق قرضه در غرب به شمار میرود.
برآورد فعالان این صنعت نشان میدهد که نرخهای نجومی سال ۲۰۲۲تکرار نخواهد شد. در زمستان جاری، جدال شدیدی میان اروپا و آسیا برای جذب محمولهها شکل میگیرد که شدت آن به شرایط آبوهوایی وابسته است. بروز سرمای شدید و کاهش وزش باد که تولید برق توربینهای بادی را مختل میکند، تقاضا برای گاز را بالا خواهد برد.
با وجود این، هجوم سراسیمه اروپاییها در تابستان ۲۰۲۲ برای پر کردن مخازن به هر قیمتی پس از قطع گاز لولهای روسیه، این بار رخ نخواهد داد.
بازارهای آسیایی عطش قیمتی گذشته را ندارند و به احتمال زیاد تمایلی به ثبت سفارش در ارقام بالاتر از ۲۵ دلار نشان نمیدهند. اقتصادهای پیشرو نظیر ژاپن و کرهجنوبی تدابیر جدی برای مدیریت مصرف اتخاذ کردهاند، چین به منابع متنوعی از واردات گاز متصل است و اقتصادهای نوظهور منطقه نیز توان مالی رقابت با خریداران اروپایی را ندارند.
همزمان عوامل تعدیلکننده دیگری نیز فعال هستند. رشد پرشتاب تولید الانجی در آمریکای شمالی به ویژه از سوی آمریکا و کانادا، در کنار توسعه روزافزون نیروگاههای خورشیدی و بادی، بخش قابلتوجهی از فشار تقاضا را مهار کرده است.
بازار جهانی گاز طی شش ماه گذشته تابآوری مناسبی نشان داده است، گرچه دشوارترین آزمون آن در ماههای پیشرو رقم خواهد خورد. ظرفیت مازاد در این شبکه بسیار محدود است، اما استوپارد معتقد است که با برنامهریزی دقیق میتوان از تکرار جهشهای قیمتی سال ۲۰۲۲ جلوگیری کرد.
