ترمز شاخصها کشیده شد
مکث بورس پس از ۷ روز
پروانه کُبره: بورس تهران پس از چندین هفته پرهیجان و کانالشکنیهای پیدرپی، در معاملات دیروز تا حدودی متفاوت ظاهر شد. در جریان دادوستدهای دوشنبه برخلاف روزهای گذشته تبوتاب معاملات فروکش کرد و بازار در فضایی متعادلتر به کار خود پایان داد. این رفتار در شرایطی رخ داد که شاخص کل از ابتدای سال حدود ۱۰۰درصد رشد کرده و حالا نحوه مواجهه بازار سهام با عرضهها مورد توجه قرار گرفته و سناریوهای مختلفی را مطرح میکند. گفتوگوی «دنیای اقتصاد» با کارشناسان بازارهای مالی حاکی از آن است که افت روز گذشته شاخص کل پس از 7صعود متوالی را نمیتوان بهعنوان نشانهای از پایان روند صعودی بازار تلقی کرد و تا زمانی که جریان پول و ارزش معاملات در سطوح مناسب باقی بماند، چشمانداز بازار سهام همچنان مثبت ارزیابی میشود.
معاملات بورس تهران در روز دوشنبه با عقبنشینی نماگرهای اصلی بازار همراه شد. شاخص کل با کاهش 0.51درصدی در پایان معاملات به سطح ۷میلیون و ۳۹۳ هزار واحد رسید و شاخص هموزن نیز کاهش 0.42درصدی را ثبت کرد و در محدوده یکمیلیون و ۹۹۴هزار واحد قرار گرفت. هر دو شاخص کل و هموزن دیروز یک کانال مهم را از دست دادند. با وجود افت شاخصها، رفتار بازار در جریان معاملات نشان داد فشار عرضه نتوانسته بر فضای کلی بازار غلبه کند و بورس همچنان از مقاومت مناسبی در برابر افزایش عرضهها برخوردار است. شاخص کل بورس تهران از ابتدای سال تاکنون ۳۷ کانال را پشت سر گذاشته است. این عملکرد در کنار رشد ۱۰۰درصدی، یکی از قدرتمندترین ادوار صعودی بازار سهام در سالهای اخیر حکایت دارد. اما با توجه به اینکه اکنون شاخص در سطوح بالایی قرار دارد، نحوه مواجهه آن با عرضههای جدید (سناریوی اصلاح) میتواند مسیر معاملات در روزهای آینده را تا حد زیادی مشخص کند.
جزر و مد در تالار شیشهای
دیروز تالار شیشهای شاهد فرازوفرود بسیاری بود. شاخص کل از آغاز معاملات تحتتاثیر افزایش عرضهها با کاهش ارتفاع همراه شد و تا سطح 7میلیون و 357هزار واحد عقبنشینی کرد. اما در ادامه، افزایش تقاضا در بخشهایی از بازار موجب شد نماگر اصلی از کف روزانه فاصله بگیرد و در نهایت در حوالی کانال 7میلیون و 400هزار واحد به کار خود پایان دهد. بازگشت شاخص از کف روزانه را میتوان یکی از نکات امیدوارکننده معاملات دوشنبه دانست. در شرایطی که بازار در ابتدای معاملات با فشار فروش مواجه شد، ورود تقاضا در سطوح پایینتر نشان میدهد قیمتهای فعلی برای بخشی از سرمایهگذاران جذابیت دارد. به بیان دیگر، هرچند فروشندگان همچنان در بازار فعال بودند اما تقاضای کافی برای جذب بخشی از عرضهها نیز وجود دارد.
از سویی ارزش معاملات خرد سهام در محدوده ۵۴هزار میلیارد تومان قرار گرفت که حاکی از حضور پررنگ معاملهگران و گردش قابلتوجه سرمایههای خرد است. در مقابل، سرمایهگذاران حقیقی ۷۳۳میلیارد تومان از بازار خارج کردند. بنابراین، با وجود حفظ حجم بالای دادوستدها، رفتار پول حقیقیها نشان میدهد که معاملهگران در شرایط فعلی با احتیاط بیشتری نسبت به گذشته تصمیمگیری میکنند. ترکیب نمادهای بازار نیز تصویر مشابهی را نشان میدهد؛ بهطوریکه ۴۸درصد نمادها در محدوده مثبت قرار گرفتند و ۵۲درصد آنها با افت قیمت مواجه شدند.
هرچند تعداد نمادهای منفی اندکی بیشتر بود، اما این برتری به اندازهای نبود که بتوان از شکلگیری فشار فروش فراگیر در بازار سخن گفت. در آنسوی بازار سرمایه، بازارهای موازی نیز روز گذشته نوسانی ظاهر شدند. دلار آزاد در مسیر صعودی حرکت کرد اما طلای 18عیار برخلاف روند ارز، معاملات خود را با کاهش قیمت پشت سر گذاشت. این واگرایی میان دو بازار مهم موازی، نشان میدهد جریان معاملات در بازارهای دارایی نیز یکدست نیست و سرمایهگذاران در مواجهه با شرایط اقتصادی و چشمانداز روزهای آینده، رفتارهای متفاوتی از خود نشان میدهند. در چنین شرایطی، تغییرات نرخ ارز و طلا همچنان از متغیرهای مهم در رصد رفتار سرمایههای خرد و سنجش جذابیت بازار سهام به شمار میروند.
استراتژی جدید معامله گران
فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی، درباره فرازوفرود دیروز بازار سهام به «دنیای اقتصاد» گفت: پس از ۷ روز متوالی رشد شاخص، سبزپوشی یکپارچه بازار و شکلگیری صفهای خرید به نظر میرسد تا حدودی قابل پیشبینی و منطقی بود که ترمز شاخص ها کشیده شود. از ابتدای سال تاکنون، شاخص کل بورس حدود ۱۰۰درصد بازدهی به ثبت رسانده است. به عبارتی، بازار در کمتر از چهار ماه موفق به کسب این بازدهی شده است. او افزود: بازار سهام در مقایسه با بازارهایی مانند مسکن و خودرو که از نظر من در محدوده ارزندگی قرار ندارند، همچنان از جذابیت بیشتری برخوردار است. بازار ارز نیز به متغیرها و عواملی وابسته است که پیشبینی آنها چندان امکانپذیر نیست. نمونه آن را اخیرا دیدیم؛ بازار ارز ابتدا با انتشار خبر حصول توافق و مذاکرات ایران و عمان با شوک مواجه شد، اما بلافاصله اصلاح کرد.
فردین آقابزرگی اظهار کرد: طلا نیز تحتتاثیر متغیر دیگری به نام طلای جهانی قرار دارد که پیشبینی آن، بهویژه برای اقتصاد ایران، دشوارتر است. او با بیان اینکه با توجه به بازدهی بورس در کمتر از چهار ماه، افت حدود ۴۰ هزار واحدی شاخص کل در معاملات دیروز را میتوان بیشتر به استراتژی شناسایی سود یا خروج موقت برخی فعالان بازار سرمایه، بهخصوص افراد مبتدی، نسبت داد، گفت: بخشی از معاملهگران ممکن است تصور کنند با آغاز اصلاح و احتمال تشدید آن در صورت پیشروی ریسکها میتوانند از بازار خارج شوند و در قیمتهای پایینتر دوباره وارد شوند. از سوی دیگر، این گروه چون در حال حاضر در محدوده سود قرار دارند، احساس میکنند با این تصمیم، زیان قابلتوجهی متوجه آنها نخواهد شد.
او گفت: اگر قرار باشد روند فعلی نشانه تغییر مسیر بازار باشد، باید شاهد تداوم اصلاح، ریزشهای معنادار و افزایش حجم معاملات همراه با خروج پول حقیقی باشیم. همانطور که بازار در برخی روزها ۱۷۰هزار واحد رشد میکند، اگر کاهش شاخص نیز متوالی و مستمر باشد و همزمان خروج پول حقیقی و حجم بالای معاملات را شاهد باشیم، آن زمان میتوان این روند را جدی گرفت. اما در شرایط فعلی، اعداد و ارقام مربوط به حجم معاملات، ورود و خروج پول حقیقی و میزان افت شاخص کل، چنین برداشتی را تایید نمیکنند. به اعتقاد این کارشناس، پیشبینی بسیاری از تحلیلگران این بود که شاخص کل در سهماه سوم سال جاری از محدوده ۶.۵میلیون واحد عبور خواهد کرد. او در ادامه افزود: درحالیکه هنوز شش ماه نخست سال ۱۴۰۵ به پایان نرسیده، شاخص بهراحتی از مرز ۷میلیون واحد عبور کرده و اکنون در محدوده ۷میلیون و ۳۹۳هزار واحد قرار دارد. بنابراین، چنین نوساناتی در مسیر بازار طبیعی است و جای نگرانی ندارد.
وضعیت متعادل معاملات
حجت سرهنگی، کارشناس بازارهای مالی، نیز با اشاره به وضعیت معاملات دیروز، گفت: بسیاری از کارشناسان تکنیکال معتقدند شاخص در محدوده ۷میلیون و ۲۰۰هزار تا ۷میلیون و ۴۰۰هزار واحد با مقاومت سنگینی مواجه است. به همین دلیل، برای تغییر کانال و ادامه حرکت صعودی، شاخص باید بتواند با قدرت از محدوده ۷میلیون و ۴۰۰هزار واحد عبور کند.
بر همین اساس، احتمال دارد بازار در این محدوده با اصلاح قیمت مواجه شود. به نظر میرسد بازار پس از رشد حدود ۱۰۰درصدی از ابتدای سال، نیاز به مقداری استراحت داشته باشد. او افزود: نکته مهم در شرایط فعلی، بالا بودن ارزش و حجم معاملات است که میتواند بسیاری از معادلات بازار را تغییر دهد. پیش از این نیز در محدودههای پایینتر، مقاومتهایی در مسیر شاخص وجود داشت، اما در دو مقطع، ورود پول و افزایش ارزش معاملات موجب شد این مقاومتها شکسته شوند. بنابراین بعید نیست با توجه به جریان نقدینگی واردشده به بازار، مقاومت فعلی نیز پس از چند روز استراحت زمانی پشت سر گذاشته شود و شاخص بتواند به اعداد بالاتری برسد.
سرهنگی اظهار کرد: با توجه به مجموعه شاخصها و فاکتورهای اثرگذار، به نظر نمیرسد بورس در شرایط فعلی با ریزش عمیقی مواجه شود؛ هرچند خرید سهام در هر قیمتی نیز منطقی نیست. نرخ تورم، رشد نرخ فروش شرکتها، افزایش نرخ ارز در مرکز مبادله، ارزش دلاری بازار و حجم ورود پول، همگی از روند بازار حمایت میکنند. در مقابل، ناترازی انرژی، افزایش نرخ بهره، محدودیتهای صادراتی و حملونقل، محاصره دریایی و ریسکهای سیاسی نیز از جمله تهدیدهایی هستند که بازار همچنان با آنها دستوپنجه نرم میکند.
او ادامه داد: اگر فرض کنیم محدودیتهای فعلی ادامه داشته باشد، اما وارد جنگ گسترده جدیدی نشویم، به نظر میرسد بازار بیشتر با اصلاح و جابهجایی سرمایههای خرد مواجه باشد تا ریزش سنگین و فراگیر. البته در چنین شرایطی، وضعیت صنایع و شرکتها یکسان نخواهد بود. شرکتهای صادراتمحور، بنگاههایی که با مشکلات حملونقل مواجه هستند، شرکتهای انرژی که تولیدشان ممکن است آسیب ببیند و مجموعههایی که در تامین مواد اولیه مشکل دارند، طبیعتا با ریسک بیشتری مواجه خواهند شد. همچنین سهامی که از نظر بنیادی چندان قوی نبوده و صرفا تحتتاثیر جو بازار رشد کردهاند، آسیبپذیری بیشتری دارند.
او افزود: در مقابل، سهامی نیز وجود دارند که از تورم منتفع میشوند، توان افزایش نرخ دارند و ریسک عملیاتی پایینتری را تجربه میکنند. این گروه از سهام میتوانند همچنان مورد توجه بازار قرار بگیرند و حتی در شرایط اصلاحی نیز رشدهای مناسبی را تجربه کنند. این کارشناس بازار سرمایه در ادامه به گزارشهای ششماهه شرکتها اشاره کرد و گفت: اکنون به پایان شهریورماه نزدیک میشویم و گزارشهای ششماهه شرکتها منتشر خواهد شد. این گزارشها، چه از نظر آمار تولید و فروش و چه از نظر صورتهای مالی، میتواند دید بهتری نسبت به وضعیت شرکتها در اختیار بازار قرار دهد. با توجه به گزارشهای مناسبی که تاکنون از شرکتها منتشر شده، انتظار نمیرود از این منظر مشکل جدی وجود داشته باشد و این موضوع میتواند خبر مثبتی برای بازار باشد. اما، نزدیکی به انتخابات آمریکا و ریسکهای مترتب بر آن نیز میتواند بازار را با چالشهایی مواجه کند و لازم است این ریسکها در تصمیمگیریها مورد توجه قرار گیرند.
سرهنگی در بخش دیگری از صحبتهای خود با تاکید بر اهمیت تفکیک میان «شرکت خوب» و «سهام خوب» اظهار کرد: در بازار سرمایه ما سهام خریداری میکنیم، نه صرفا شرکت. ممکن است یک شرکت از نظر عملیاتی بسیار خوب باشد، اما سهام آن در قیمت فعلی، سهام مناسبی برای خرید نباشد. برعکس، ممکن است شرکتی در سطح متوسط قرار داشته باشد، اما به دلیل قیمت پایین سهام، گزینه مناسبی برای سرمایهگذاری باشد. بنابراین یکی از مهمترین مولفهها، قیمت سهام است. اگر قیمت فعلی یک سهم با توجه به رشدهایی که تجربه کرده، دیگر توجیهکننده تمام پتانسیلهای شرکت نباشد، نمیتوان صرفا بر اساس کیفیت عملیاتی شرکت، آن سهم را گزینه مناسبی دانست. سرهنگی درباره چشمانداز شاخص کل نیز گفت: نمیتوان برای شاخص عدد مشخص و قطعی متصور بود و باید تمام متغیرهای موثر بر شرایط اقتصادی و سیاسی ایران را بهصورت همزمان رصد کرد. اگر شاخص بتواند محدوده ۷میلیون و ۴۰۰هزار واحد را با قدرت پشت سر بگذارد، میتوان به اعداد بالاتر امیدوار بود.
