بیم و امید شاخص کل در سقف جدید بررسی شد
بورس ۷میلیونی در دو سناریو
بورس تهران دیروز نمایشی خیرهکننده را ارائه کرد و شاخص کل با ثبت رشد ۲.۷درصدی، یک گام دیگر به کانال ۷میلیون واحد نزدیک شد. افزایش قابلتوجه شاخص در شرایطی رقم خورد که تقاضا در بخش قابلتوجهی از بازار تقویت شد. اما نزدیکشدن شاخص به محدودههای بالاتر، این پرسش را مطرح کرده است که آیا عبور از کانال ۷میلیون واحد میتواند بازار را با ریسک تازهای مواجه کند یا بورس همچنان ظرفیت ادامه حرکت فعلی را دارد؟
اماواگرهای شاخص ۷میلیونی
حرکت شاخص به سمت کانال ۷میلیون واحد در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بازار پیشتر نیز محدوده ۶میلیون واحد را پشت سر گذاشته بود. در آن مقطع، نزدیکشدن شاخص به این سطح با افزایش گمانهزنیها درباره احتمال اصلاح همراه شد و برخی سناریوها از احتمال افزایش عرضه و عقبنشینی بازار حکایت داشتند. اما بورس در ادامه مسیر خود خیلی سریع از فشارهای فروش عبور کرد و بار دیگر به مسیر صعودی بازگشت. این واکنش نشان داد که تقاضای موجود در بازار توان جذب عرضهها را داشته و محدودههای مقاومتی نتوانستهاند به مانعی جدی برای ادامه حرکت شاخص تبدیل شوند. با وجود این، شرایط کنونی یک تفاوت مهم با دوره رسیدن شاخص به محدوده ۶میلیون واحد دارد. در آن مقطع، بازارهای موازی از ثبات نسبی بیشتری برخوردار بودند و بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاران میتوانستند میان بازار سهام و سایر گزینههای سرمایهگذاری مقایسهای انجام دهند. اما اکنون وضعیت متفاوت است. دلار و طلا در سطوح بالای قیمتی قرار دارند و سایر بازارهای دارایی نیز از رشدهای قابلتوجهی برخوردار شدهاند. از سوی دیگر، افزایش ریسکهای اقتصادی و سیاسی معادلات بازارها را پیچیده کرده است. در شرایطی که عدمقطعیتها نسبت به ریسکهای سیاسی و اقتصادی افزایش یافته، رفتار سرمایهگذاران میتواند با حساسیت بیشتری نسبت به اخبار و تحولات بیرونی تغییر کند. رشد سریع شاخص در کنار افزایش قیمت داراییهای موازی، این احتمال را مطرح میکند که بازار در سطوح فعلی با افزایش عرضه مواجه شود؛ بهویژه اگر بخشی از سرمایهگذاران برای شناسایی سود اقدام به فروش کنند. با این حال، صرف نزدیکشدن شاخص به یک کانال مشخص را نمیتوان بهتنهایی نشانه آغاز اصلاح دانست.
آنچه اهمیت دارد، رفتار سرمایههای خرد، قدرت تقاضا، ارزش معاملات و واکنش سهامداران به افزایش عرضههاست. اگر جریان ورود پول ادامه پیدا کند و بازار بتواند عرضههای جدید را جذب کند، رسیدن به کانال ۷میلیون واحد به معنای تغییر مسیر بورس نخواهد بود. در مقابل، کاهش قدرت تقاضا در کنار افزایش عرضه میتواند زمینه را برای یک دوره استراحت یا اصلاح فراهم کند.
در اواخر مردادماه و با نزدیک شدن شاخص کل بورس به محدوده ۶میلیونواحدی، در ابتدا این انتظار ایجاد شد که بازار پس از یک دوره رشد پرشتاب، با اصلاح و شناسایی سود معاملهگران مواجه شود. تجربه نشان میدهد عبور شاخص از سطوح مقاومتی مهم معمولا با افزایش عرضه و احتیاط سرمایهگذاران همراه میشود و در این مقطع نیز بسیاری از فعالان بازار، اصلاح کوتاهمدت را محتمل میدانستند. با این حال، شرایط متفاوت بازارهای موازی و همچنان جذابیت نسبی قیمت سهام موجب شد این سناریو به شکل عمیق و فرسایشی محقق نشود.
اکنون نیز با نزدیک شدن شاخص کل به محدوده ۷میلیون واحد، با وجود چند روز عرضه در هفته گذشته، اما تقاضا به بازار بازگشت و احتمال عبور نماگر اصلی از مرز حساس ۷میلیون واحد بیشتر شد. همزمانی رشد بازارهایی مانند ارز و طلا با حرکت صعودی بورس، از یک سو انتظارات تورمی را در اقتصاد تقویت کرد و از سوی دیگر باعث شد بخشی از سرمایهگذاران همچنان به دنبال گزینههایی برای حفظ ارزش داراییهای خود باشند. در چنین شرایطی، بورس نیز به دلیل فاصله قابلتوجه برخی قیمت سهام با ارزش ذاتی و برخورداری شرکتهای بزرگ از درآمدهای دلاری، همچنان از جذابیت برخوردار است.
چشمانداز مثبت بورس
حجت سرهنگی، کارشناس بازار های مالی، با اشاره به شرایط فعلی بورس به «دنیای اقتصاد» گفت: در بازار سهام شاهد اتفاقات مثبتی هستیم. شاخص کل دیروز از محدوده ۶میلیون و ۹۰۰هزار واحد عبور کرد و میانگین ارزش معاملات روزانه نیز در سطح نسبتا خوبی قرار گرفت. هرچند نسبت به روزهای گذشته کاهش یافته بود که بخش عمده آن به دلیل بودن صفهای خرید سنگین در بازار بود. بااینحال، ورود پول به بازار ادامه داشت و قدرت خرید نیز مثبت بود؛ بهطوریکه سرانه خرید در مقاطعی بالاتر از سرانه فروش قرار گرفت.
او افزود: در مقابل، در بازارهای موازی شاهد ایجاد عرضه در برخی ابزارها، بهویژه صندوقهای طلا و نقره، بودیم. در این ابزارها معاملات عمدتا منفی دنبال شد و نکته مهم، افزایش سرانه فروش نسبت به سرانه خرید بود. این وضعیت میتواند نشانهای از افزایش عرضه و احتمال خروج بخشی از پول از بازارهای موازی باشد. با توجه به شتاب رشدی که در بازار سهام شکل گرفته، به نظر میرسد بخشی از سرمایههای خرد در حال حرکت به سمت بورس است. سرهنگی با اشاره به رفتار سرمایهگذاران در دورههای اصلاحی گذشته اظهار کرد: با توجه به ویژگیهای فضای اقتصادی، سیاسی و همچنین گردش کوتاهمدتی که در فضای سرمایهگذاری کشور وجود دارد، رالی اخیر بورس میتواند توجه گروه بیشتری از مردم را به بازار سهام جلب کند. شاخص کل که حدود چهار ماه قبل در محدوده ۳میلیون و ۷۰۰هزار واحد قرار داشت، اکنون به نزدیکی ۷میلیون واحد رسیده و به این ترتیب، بازدهی بازار در این مدت به حدود ۸۶درصد رسیده است. به نظر میرسد با ادامه این روند، افراد بیشتری ترغیب شوند وارد بازار سهام شوند. او ادامه داد: نگرانی اصلی این است که با ورود افراد جدید، بخشی از سرمایهگذاران در اعداد بالاتر و پس از رشدهای قابلتوجه وارد بازار شوند. ممکن است برخی افراد زمانی وارد شوند که شاخص به محدودههای ۸، ۹ یا حتی ۱۰میلیون واحد رسیده باشد. بنابراین نحوه ورود پول جدید و رفتار سرمایهگذاران تازهوارد در ادامه مسیر اهمیت زیادی خواهد داشت.
وضعیت تکنیکال شاخص
این کارشناس بازارهای مالی درباره وضعیت تکنیکال شاخص کل گفت: محدوده ۶میلیون و ۶۰۰هزار از نظر تکنیکال یک حمایت مهم برای بازار محسوب میشود. البته اگر شاخص بتواند مقاومت ۷ میلیونی را با قدرت پشتسر بگذارد، نشانههای آن در معاملات امروزهای اخیر دیده میشود. حجم و ارزش معاملات و سایر متغیرهای بازار در حال تایید این احتمال هستند که شاخص بتواند این محدوده را با قدرت پشت سر بگذارد.
سرهنگی افزود: کانال ۷میلیون واحد علاوه بر اهمیت تکنیکال، از نظر روانی نیز برای بازار مهم است. اگر این سطح با قدرت شکسته شود، شاخص میتواند در ادامه مسیر تا محدوده ۸میلیون تا ۸میلیون و ۴۰۰هزار واحد حرکت کند. با توجه به متغیرهای بنیادی و اقتصادی و همچنین حمایتهایی که از بازار سهام صورت میگیرد، در این محدوده مانع جدی برای ادامه حرکت بازار نمیبینم.
او با این حال تاکید کرد: بازار هم برای افت کردن دلیل دارد و هم برای ترسیدن. تحولات مرتبط با تنگه هرمز از نگاه بازار دور نیست. تمام این اخبار بهصورت مستقیم بر رفتار سرمایهگذاران، تصمیم سهامداران و سرعت گردش پول اثر میگذارند. بنابراین هر نشانهای از حلوفصل یا تشدید این بحرانها میتواند بهطور مستقیم جریان پول و رفتار سرمایهگذاران را تغییر دهد.
سرهنگی اظهار کرد: بازار برای ادامه مسیر نیاز ندارد که همه ریسکهای موجود بهطور کامل برطرف شوند؛ بلکه کافی است اطمینان پیدا کند ریسکها از مرحله تشدید خارج شده و وارد وضعیتی قابلمحاسبه شدهاند. در چنین شرایطی، متغیرهای بزرگتر اقتصادی دوباره فرصت اثرگذاری بیشتری پیدا میکنند. نرخ ارز، سودآوری شرکتها، گزارشهای فروش و روند تولید و همچنین فاصلهای که قیمت برخی سهام با سایر بازارهای دارایی پیدا کرده است، میتوانند دوباره مورد توجه قرار گیرند.
او ادامه داد: در این شرایط، بازار احتمالا بدون نوسان حرکت نخواهد کرد و ممکن است در مسیر خود با افتوخیزهای کوچک همراه شود، اما این نوسانات به معنای تغییر روند نیستند. تفاوت مهم میان اصلاح قیمت و تغییر روند بنیادی نیز در همین نکته قرار دارد؛ ممکن است قیمت برخی سهمها نسبت به سه یا چهار ماه گذشته بهطور قابلتوجهی افزایش یافته باشد، اما بسیاری از محرکهای بنیادی که بازار را به اینجا رساندهاند همچنان فعال هستند.
این کارشناس بازارهای مالی گفت: نرخ ارز آزاد همچنان در سطوح بالایی قرار دارد و نرخ ارز نیما نیز افزایش یافته است. نرخ نیما از حدود ۱۳۵هزار تومان در ابتدای سال به حدود ۱۶۱هزار تومان رسیده است. در کنار آن، نرخ ارز در بازار آزاد نیز افزایش یافته و این تغییرات، ظرفیت سودآوری بسیاری از شرکتها را بالا برده است. افزایش نرخ فروش محصولات، تعدیل قیمتها، ظرفیتهای ارزی موجود در بانکها و همچنین افزایش نرخهایی که در بسیاری از صنایع اتفاق افتاده، همگی میتوانند بر سودآوری شرکتها اثرگذار باشند.
سرهنگی افزود: به همین دلیل، یکی از مهمترین مولفهها برای تشخیص تفاوت میان یک اصلاح قیمتی و تغییر روند بنیادی، بررسی همین متغیرهاست. اگر عوامل بنیادی همچنان از بازار حمایت کنند، نمیتوان هر افت قیمتی را به معنای پایان روند صعودی تلقی کرد. او با اشاره به ادامه مسیر بورس گفت: بازار در هفتههای پیش رو احتمالا یکدست حرکت نخواهد کرد و طبیعتا برخی سهمها عملکرد متفاوتی نسبت به سایر نمادها خواهند داشت. در چنین شرایطی، نه خوشبینی بیش از حد به بازار منطقی است و نه بدبینی شدید نسبت به ریسکهای پیش رو. بازار زنده است و باید ریسک سیاسی را در قیمتگذاری لحاظ کرد، اما در عین حال نباید فراموش کرد که با تغییر قیمتها و تعدیل اثر ریسکها، نسبت ریسک به بازده برخی سهمها دوباره در حال جذاب شدن است.
سرهنگی تاکید کرد: بازار سهام در کوتاهمدت همواره نوسانیتر است، اما در بلندمدت میتواند باثباتتر باشد. با توجه به ارزش دلاری بازار سهام که اکنون نزدیک به ۱۰۰میلیارد دلار است و همچنین مجموعه عوامل بنیادی که به آنها اشاره شد، به نظر من احتمال رشد بازار بسیار بیشتر از احتمال کاهش قابلتوجه آن است. اگر هم افتی در بازار رخ دهد، بیشتر به شکل یک افت مقطعی یا نوسان کوتاهمدت خواهد بود. او گفت: به نظر میرسد بورس در یک روند صعودی قرار دارد که میتواند با افتوخیزهای کوچک همراه باشد. دستکم تا محدوده ۸میلیون تا ۸میلیون و ۴۰۰ هزار واحد، بازار از نظر عوامل بنیادی و اقتصادی با مشکل جدی مواجه نیست؛ مگر آنکه اتفاقی بسیار غیرمنتظره رخ دهد که طبیعتا از هماکنون قابل پیشبینی نیست.
