در پنل «اتاق فرمان پخش هوشمند» بررسی شد
هوشمندسازی؛ ضرورت تازه برای بقا و بهرهوری
به گزارش «دنیای اقتصاد»، فریدون قدس، مدیرعامل نرمافزار سامانه اندیشمند پگاه، با اشاره به موضوع پنل «اتاق فرمان پخش هوشمند: مسیر هوشمندسازی زنجیره توزیع در ایران» اظهار کرد: موضوع این پنل، یکی از مباحث روز دنیا یعنی هوش مصنوعی در سازمانها و چگونگی اجرای هوشمندی برای افزایش بهرهوری است. در هشتمین کنفرانس صنعت پخش ایران تلاش کردیم بررسی کنیم هوش مصنوعی و هوشمندی چه نقشی در شرکتهای پخش دارد و چگونه میتواند به افزایش بهرهوری در زنجیره توزیع کمک کند. وی با بیان اینکه هوشمندی به معنای استفاده کمتر از منابع و اتخاذ تصمیمهای بهتر و صحیحتر است، گفت: در زنجیره توزیع باید بتوانیم گلوگاهها را شناسایی کنیم و ببینیم هوشمندی در کدام بخشها بیشترین اثر را خواهد داشت. از سوی دیگر، منابع سازمان حتی برای اجرای پروژههای هوشمندسازی نیز ممکن است محدود باشد؛ بنابراین تعیین اولویتها و شناسایی گلوگاهها اهمیت زیادی دارد، بهویژه در شرایط دشوار فعلی کسبوکار که سازمانها با چالشهای متعددی مواجه هستند. قدس افزود: در یکی دو سال اخیر، جنگها و وضعیت نامناسب اقتصادی، فعالیت بسیاری از سازمانها را دشوار کرده است. در چنین شرایطی هوشمندی میتواند به کمک سازمانها بیاید، آنها را سرپا نگه دارد و با کاهش هزینهها، امکان ادامه فعالیت را فراهم کند. معمولا در دوران سخت، فروش افزایش پیدا نمیکند و طی یکی دو سال اخیر نیز بسیاری از شرکتهای پخش و تولیدکنندگان از نظر تناژ یا تیراژ با کاهش فروش مواجه بودهاند؛ چراکه قدرت خرید مردم در اثر تورم کاهش یافته است. مدیرعامل نرمافزار سامانه اندیشمند پگاه ادامه داد: بنابراین نباید صرفا به دنبال افزایش فروش باشیم؛ ممکن است برخی شرکتها یا کالاهای خاص به دلایل مختلف افزایش فروش داشته باشند، اما در مجموع تناژ فروش افزایش پیدا نمیکند. در این شرایط، اگر بتوانیم با استفاده از هوش مصنوعی و هوشمندی، هزینههای خود را کاهش دهیم، قطعا میتوانیم بخشی از فشار موجود بر کسبوکارها را کنترل کنیم و بهرهوری را افزایش دهیم.
آینده صنعت پخش بر پایه بهرهوری
در ادامه، سهراب کارگر معمولیرفتار، رئیس هیاتمدیره انجمن پخش ایران، با اشاره به سهم بالای نیروی انسانی در هزینههای صنعت پخش اظهار کرد: حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد هزینههای این صنعت مربوط به حقوق، دستمزد و نیروی انسانی است. بنابراین در صنعتی که هزینه نیروی انسانی سهم بالایی دارد، بدیهی است هوشمندسازی و استفاده از تکنولوژی میتواند تاثیر قابلتوجهی در کنترل و بهینهسازی هزینهها داشته باشد.
وی افزود: در گذشته، یک شرکت پخش بر اساس تعداد شعب بزرگ، ناوگان، ویزیتورها و مکانهایی که تحت پوشش قرار میداد شناخته و ارزیابی میشد، اما امروز ساختار یک شرکت پخش بر اساس اندازه آن سنجیده نمیشود، بلکه بهرهوری معیار اصلی است. هر شرکتی که بتواند بهرهوری بیشتری ایجاد کند، میتواند در آینده صنعت پخش به عنوان یک شرکت پیشرو شناخته شود. کارگر با بیان اینکه بهرهوری در صنعت امروز با هوشمندسازی پیوند خورده است، گفت: نکته مهم این است که فرآیند هوشمندسازی به شکل درست اجرا شود. فروشنده از صنعت پخش حذف نمیشود، اما فروشندهای که صرفا برای گرفتن سفارش مراجعه میکند، در آینده ارزش فعلی خود را از دست خواهد داد؛ زیرا فناوری و هوشمندسازی میتواند این کار را سریعتر و ارزانتر انجام دهد. در نتیجه، نقش فروشنده تغییر میکند و به کارشناس فروش تبدیل میشود.
رئیس هیاتمدیره انجمن پخش ایران ادامه داد: کارشناس فروش کسی است که از ابزارهای بهتر فروش استفاده میکند، به توسعه و بهرهوری فروش کمک میکند و مهمتر از همه، به توسعه کسبوکار مشتری کمک میکند. برای اینکه فروشنده از سطح یک فروشنده یا تحویلدهنده به یک کارشناس فروش تبدیل شود، به ابزارهایی نیاز دارد که بخشی از آنها مبتنی بر داده و هوشمندسازی است. وی با اشاره به کاربرد هوش مصنوعی در برنامهریزی تقاضا اظهار کرد: در فرآیند کنونی صنعت پخش، فروش بر اساس دیمند پلنینگ یا برنامهریزی تقاضا ارزیابی میشود. با استفاده از داده و هوش مصنوعی میتوان بررسی کرد یک فروشگاه در گذشته چه کالاهایی خریداری کرده و همچنین مشتریان و مکانهای مشابه در اطراف آن چه کالاهایی خریداری کردهاند. بر این اساس میتوان یک پیشسفارش ایجاد کرد تا کارشناس فروش با استفاده از آن، پیشنهاد دقیقتری به مشتری ارائه دهد.
هوشمندسازی؛ فراتر از عملیات شرکتهای پخش
همچنین محمدتقی فتحی، مدیرعامل واریان فارمد، با نگاهی متفاوت به موضوع هوشمندسازی اظهار کرد: من بهعنوان تولیدکننده، یکی از ذینفعان صنعت پخش هستم و میخواهم بحث را فراتر از ساختار داخلی یک شرکت پخش و گلوگاههای عملیاتی آن ببینم. وقتی از هوشمندسازی صحبت میکنیم، باید ابعاد مختلف آن را در کل اکوسیستم مورد توجه قرار دهیم و ببینیم تولیدکننده چه نیازهایی دارد و در زنجیره چه اتفاقی در حال رخ دادن است. وی افزود: در حوزه تولید دارو، علاوه بر بحث کالا، موضوع اطلاعات نیز اهمیت زیادی دارد. یکی دیگر از حوزههایی که میتواند نقش مهمی در هوشمندسازی داشته باشد، جریان پول و نقدینگی است. امروز تمام صنایع بهشدت درگیر وصول مطالبات و نقدینگی هستند. دولت امکان پرداخت بهموقع ندارد و بیمهها نیز با تاخیر پرداخت میکنند که این تاخیر در برخی موارد به یک سال میرسد. فتحی با بیان اینکه یکی از نخستین بخشهای آسیبپذیر در این شرایط صنعت پخش است، گفت: در ادامه زنجیره نیز داروخانهها قرار دارند که آنها هم با مشکل وصول مطالبات مواجه هستند.
در نتیجه، شرکتهای پخش دقیقا نمیدانند کدام بخش از بازار را باید پوشش دهند؛ زیرا برخی داروخانهها و مشتریان از تابآوری مالی لازم برخوردار نیستند و امکان خرید اعتباری ندارند. وی ادامه داد: مساله این است که دادهها چه نقشی میتوانند در مدیریت این جریان داشته باشند و تاخیر در وصول چه هزینه مالی ایجاد میکند. هر بار که پرداخت دولت با تاخیر مواجه میشود، هزینه مالی به همه حلقههای زنجیره، از تولیدکننده و شرکت پخش تا خردهفروش، تحمیل میشود. پرسش اینجاست که این هزینه مالی کجا ثبت میشود و آیا دادهای برای سنجش آن وجود دارد؟ به نظر میرسد چنین دادهای به شکل مشخص ثبت نمیشود و این یکی از بخشهایی است که در فرآیند هوشمندسازی باید مورد توجه قرار گیرد.
مدیرعامل واریان فارمد با اشاره به اهمیت دادههای تولید نیز اظهار کرد: مساله دیگر این است که چه میزان کالا باید در کشور تولید شود. گاهی بیش از نیاز تولید میکنیم، چون داده دقیقی نداریم که نشان دهد میزان مورد نیاز بازار چقدر است. این موضوع باعث هدررفت منابع میشود.
کیفیت داده؛ پیششرط هوشمندسازی
در این پنل همچنین علیاکبر صمدزاده، معاون توسعه بازار همکاران سیستم، با تاکید بر اهمیت کیفیت داده در فرآیند هوشمندسازی اظهار کرد: موضوع داده و کیفیت آن بسیار مهم است و کیفیت داده میتواند تحتتاثیر عوامل مختلفی قرار گیرد. بسیاری کیفیت داده را صرفا با صحت آن میشناسند، درحالیکه شاخصهای دیگری نیز وجود دارد که بدون آنها نمیتوان اطمینان لازم را برای گردش اطلاعات و استفاده از هوش مصنوعی فراهم کرد. وی با اشاره به اهمیت بهروز بودن دادهها گفت: ممکن است دادهای صحیح باشد، اما بهروز نباشد و با تاخیر به نقاط حساس تصمیمگیری برسد؛ در این صورت دیگر نمیتوان بهرهوری لازم را از آن به دست آورد. موضوع مهم دیگر یکپارچگی داده است. دادهای که از اکوسیستم جدا شده باشد، هرچند ممکن است برای یک کاربرد خاص مفید باشد، اما دادهای با قابلیت استفاده جامع نیست. بنابراین صحت، بهروز بودن، یکپارچگی و سایر شاخصهای کیفی باید همزمان مورد توجه قرار گیرند. صمدزاده تاکید کرد: اگر کیفیت داده پایین باشد، چه به دلیل نبود صحتسنجی، چه نبود یکپارچگی یا بهروز نبودن، کیفیت خروجی هوش مصنوعی و ابزارهای هوشمند نیز کاهش پیدا میکند. در واقع، اگر داده بد یا کمکیفیت در اختیار هوش مصنوعی قرار دهیم، این فناوری ممکن است بیش از آنکه به تصمیمگیری خوب کمک کند، به تصمیمگیری بد کمک کند. بنابراین کیفیت داده را باید یکی از پیششرطهای اصلی موفقیت هوشمندسازی در صنعت پخش دانست.
معاون توسعه بازار همکاران سیستم در ادامه درباره کارکردهای هوش مصنوعی در سازمانها اظهار کرد: قابلیتهایی که هوش مصنوعی میتواند در اختیار صنعت و کاربران قرار دهد، در چند مقوله قابل تفکیک است. نخست، هوشمندسازی میتواند به شفافیت و پاکسازی اطلاعات کمک کند. دوم، هیچ سازمانی بدون تحلیل و تعمیق دقیق اطلاعات نمیتواند به تصمیم درست برسد و هوش مصنوعی در این بخش نیز نقش مهمی دارد. وی افزود: مرحله بعد، توصیه و پیشبینی است. هوش مصنوعی بر مبنای دادههای شفاف و تحلیلشده میتواند وقایع پیش رو را پیشبینی کند و در نهایت توصیههایی برای عملکرد سازمان ارائه دهد. در مرحله بعد نیز با چیزی مواجه هستیم که امروز بیشتر درباره آن میشنویم؛ یعنی هوش مصنوعی عاملمحور. در این مدل، هوش مصنوعی میتواند تصمیم را به جریان کار تبدیل کند، نتیجه را دریافت کند و به سازمان بازگرداند و در این چرخه، در نهایت بهرهوری را افزایش دهد.
