فایننشالتایمز در گزارشی به بررسی کارنامه حکمرانی نخستوزیر ژاپن پرداخته است
پایان ماه عسل بانوی آهنین ژاپن؟
در ورودی موزه «ماهوروبا»، در اعماق حومه شهر تاریخی «نارا»ی ژاپن، یک برش مقوایی از تصویر «سانای تاکایچی» و یک حلقه گل آبی کبالت خودنمایی میکند. از یک طرف، مسوول پذیرش موزه توضیح میدهد که حروف نقرهای روی حلقه گل، «S-A-N-A-E-V» را نشان میدهد که نام کوچک نخستوزیر ژاپن است «با یک V اضافی به نشانه پیروزی». میلیونها نفر در سراسر کشور، نخستوزیر را که اکتبر گذشته به قدرت رسید و در انتخابات عمومی زودهنگام فوریه به پیروزی چشمگیری دست یافت، بهعنوان راهحلی برای مشکلات فراوان ژاپن میبینند؛ مشکلاتی که مدتها به تعویق افتاده بود. «لئو لوئیس» در گزارش دیروز چهارشنبه (۲سپتامبر) در فایننشالتایمز نوشت، با این حال، از آغاز تابستان، جایگاه تاکایچی متزلزلتر به نظر میرسد. میزان محبوبیت او همچنان بالای ۵۰درصد است- چیزی که برای بسیاری از رهبران سیاسی رویایی بیش نیست- اما در برخی نظرسنجیها در حال افزایش و در برخی دیگر در حال کاهش است.
به گفته مقامات حزب حاکم لیبرال دموکرات در استانها، پرکاری بیوقفه او، رفتهرفته با رویکرد سنتی و کندتر ژاپن در تعارض قرار گرفته است. برخی رویکرد او و آنچه را که بهعنوان ابهام و شتابزدگی تاکایچی میبینند، زیر سوال میبرند. او بهعنوان یک چهره «ضد ساختار» انتخاب شد؛ اما ۳۰سال است که در رأس حزبی است که در ۷۰سال گذشته به جز مدت اندکی، بر ژاپن حکومت کرده است. رسانههای داخلی معتقدند که او با استفاده از «ایکس» و رسانههای اجتماعی، آنها را دور میزند. بوروکراتها از اینکه او جهتدهیها و جلسات توجیهی حضوری را کنار گذاشته و در عوض، ساعتهای متوالی را صرف خواندن اسناد میکند، ناخرسندند. از سوی دیگر، مخاطرات ناشی از شوکهای خارجی نیز در حال افزایش است. قوی ترین منتقدان نخستوزیر، او را پوپولیستی به سبک دونالد ترامپ میدانند که در حال فروش نوستالژی و توهم «ژاپن را دوباره عظمت ببخشیم» به پایگاه رأیی است که نه از روی رویاها، بلکه از سر استیصال رأی میدهد.
تحلیلگران سیاسی میگویند واقعیت هرچه باشد، تاکایچی در حال رهبری نوع جدیدی از سیاست در ژاپن است و این روایت را که کشور نمیتواند از مشکلات همیشگی خود مانند پیری جمعیت، رشد کند و بیزاری از ریسک فرار کند، به چالش میکشد. «توموهیکو تانیگوچی»، رئیس «نیپون کایگی» (گروهی سنتگرای متعلق به فرقه شینتو که نفوذ کلام بالایی در حزب لیبرال دموکرات دارد)، تاکایچی را معمار «انقلاب خاموش» این کشور معرفی میکند. ایدهآل شخصی او «مارگارت تاچرِ» خستگیناپذیر است. «می چیبا»، یک کافیشاپدار در حوزه انتخابیه تاکایچی، میگوید: «وقتی دیگران میگفتند «ژاپن برگشته است»، فقط حرف بود. وقتی او میگوید «ژاپن برگشته است»، ما حرفش را باور میکنیم.»
با نزدیک شدن به اولین سال قدرت، تصویر او شروع به ترک خوردن کرده است. یکی از کلیدهای احتمالی برای درک آسیبپذیریهای نوظهور تاکایچی در تابستان پدیدار شد. از اواخر ژوئیه، دولت تاکایچی با هماهنگی واشنگتن دست به مداخلهای ۹۶میلیارد دلاری در بازار ارز زد که بوی بحران میداد. با این حال، «ین» از آن زمان تاکنون بیش از نصف ارزشِ بهدستآمده در آن مداخله را دوباره از دست داده است.
«جف کینگستون»، دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه تمپل توکیو، میگوید که جذابیت اساسی تاکایچی برای جناح راست طیف سیاسی و تندروها است. او میگوید: «مردم کمکم متوجه میشوند که تاکایچی امید را زنده نمیکند. این همان چیزی بود که او در ماه فوریه به خاطر آن رقابت کرد، اما خوشبینی او رو به افول است. همانند [شینزو آبه، سلف و مربیاش]، برگ برنده او یک اپوزیسیون ضعیف و چندپاره است.» پایگاه رأی او شامل زنان، رأیدهندگان جوانتر و کسانی که از حزبهای کوچک و پوپولیست بریدهاند، در حال تزلزل است. رأیدهندگان مسنتر نیز نگران آنند که طرحهای هزینهبر او برای رشد اقتصادی، بنیاد اصلیترین دغدغهشان - یعنی سلامت و پایداری سیستم تامین اجتماعی ژاپن - را به خطر اندازد.
«توبیاس هریس»، تحلیلگر سیاسی و زندگینامهنویس شینزو آبه، میگوید: «احساس متفاوت بودن و پویا بودن در حال ناپدید شدن است. او با تکیه بر احساسات و فضاسازی به قدرت رسید و این امر محدودیتهای خود را دارد. همانطور که با فضاسازی زنده میشوی، با همان فضاسازی هم از پا درمیآیی.» «کویچی ناکانو»، دانشمند علومسیاسی در دانشگاه سوفیای توکیو، معتقد است که بخش عمدهای از حمایتهای مردمی از تاکایچی، برخاسته از نسلی است که ژاپن را در اوج اقتدار و شکوه دهه ۱۹۸۰ دیدهاند و اکنون حسرتِ گذشته را میخورند و از اینکه تحقیر شوند یا نادیده گرفته شوند - بهویژه از سوی چین - خشمگین و دلخورند. در همان حال، او نیازمند آن است که در انظار عمومی در حال مبارزه با افزایش هزینههای زندگی دیده شود. مساله دیگر، ادامه اختلاف ژاپن با چین است.
سرمقالههای به شدت تند در رسانههای چینی، تاکایچی را به برنامهریزی برای نظامیسازی مجدد امپریالیسم ژاپنی متهم میکنند. این سطح از اختلاف بین ژاپن و بزرگترین شریک تجاریاش برای کسبوکارهای ژاپنی مشکلساز بوده است. اما امتناع تاکایچی از عقبنشینی، پایگاه او را راضی کرده است. به گفته تحلیلگران، هزینه واقعی سرسختی تاکایچی و آزمون بالقوه جدی موضع او میتواند از نشست برنامهریزی شده بین ترامپ و شی جینپینگ در اواخر سپتامبر آشکار شود. در واقع، موضع فعلی تاکایچی تحت تاثیر خصومت بین پکن و واشنگتن است. اگر ترامپ و شی به نوعی توافق بزرگ نزدیک شوند و حمایت ایالات متحده از ژاپن با اولویت کمتری مواجه شود، تاکایچی ممکن است تحت فشار داخلی زیادی برای تغییر مسیر قرار گیرد. او همچنین دیدارهای خود با رسانهها را به کسری از دیدارهای نخستوزیران پیشین تقلیل داده است. روزنامهنگار ارشدی که او را بهخوبی میشناسد میگوید که او به مطبوعات اعتماد ندارد و نسبت به توانایی خود برای مواجهه با رسانهها بهگونهایکه تصویر عمومیاش حفظ شود، مطمئن نیست.
