نقش مسقط در مدیریت بحران هرمز بررسی شد؛
آزمون بزرگ دیپلماسی عمان
فایننشال تایمز در گزارشی با پرداختن به این موضوع نوشت، نقش عمان در این روند، فراتر از یک میانجی دوجانبه است؛ مسقط به دلیل قرار گرفتن بخشی از آبهایش در هرمز و روابط دیرینه با تهران، به حلقه واسط میان ایران، آمریکا و دیگر کشورهای منطقه تبدیل شده است. تهران و مسقط در بیانیهای مشترک از گفتوگو درباره چارچوبی برای ایجاد یک کریدور موقت عبور کشتیها و اجرای عملیات مینزدایی خبر دادهاند. همچنین مذاکرات فنی برای رسیدن به یک کریدور دائمی، مدیریت ترافیک دریایی، اشتراکگذاری اطلاعات و ارائه خدمات ناوبری و امنیتی ادامه خواهد یافت.
اهمیت نقش عمان در این میان از آنجا ناشی میشود که مسقط تلاش دارد میان دو ملاحظه متعارض تعادل برقرار کند: از یک سو، حفظ رابطه خود با ایران و باز نگه داشتن کانال گفتوگو با تهران و از سوی دیگر، تضمین آزادی کشتیرانی و تامین منافع کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی. فایننشال تایمز این تحولات را در چارچوب تلاش گستردهتر برای بازگرداندن ایران و آمریکا به مسیر مذاکره ارزیابی میکند. از این منظر، عمان تلاش میکند هرمز را از یک میدان رویارویی نظامی به موضوعی قابل مدیریت از طریق مذاکره تبدیل کند؛ نقشی که میتواند آن را به مهمترین کانال دیپلماتیک میان ایران و غرب در بحران کنونی تبدیل کند.
گریگوری برو، تحلیلگر ارشد موسسه مشاورهای اوراسیا گروپ، گفت بیانیه مشترک ایران و عمان نشان میدهد با وجود اینکه ترامپ ظاهرا با ادامه یک بنبست طولانیمدت و بدون راهحل مشکلی ندارد، در داخل منطقه فشار فزایندهای برای روشن شدن وضعیت در تنگه وجود دارد. او افزود: «و اینکه آمریکا آنچه را که بهعنوان موفقیت در انتقال نفت از طریق تنگه مطرح میکند، در واقع یک راهحل موقتی و نوعی مُسکن است، نه یک راهحل دائمی. همچنان در طرف آمریکایی علاقهای برای دستیابی به یک راهحل از طریق مذاکره برای این بحران وجود دارد و ادامه این رویارویی دائمی، وضعیت موجودی پایدار و قابلدوام نیست.»
میان دو قطب متعارض
همزمان با این تحلیل، رسانه منطقهای امواج مدیا، نقش عمان در مذاکرات مربوط به تنگه هرمز را صرفا یک میانجیگری دوجانبه میان مسقط و تهران ارزیابی نمیکند، بلکه آن را کانالی تدریجی برای تامین منافع جمعی کشورهای شورای همکاری خلیجفارس تفسیر میکند. جورجیو کافیرو تحلیلگر مسائل منطقه و نویسنده گزارش در امواج مدیا مینویسد: جغرافیای عمان، رابطه دیرینه این کشور با ایران و اعتبار آن در میانجیگری، مسقط را به یکی از معدود بازیگرانی تبدیل کرده که میتواند بهطور مستقیم با تهران درباره امنیت هرمز گفتوگو کند. امواج مدیا به نقل از آندریاس کریگ، پژوهشگر کینگز کالج لندن، تاکید میکند که هر توافق میان ایران و عمان درباره بازگشایی هرمز، مستقیما بر صادرات نفت عربستان، صادرات گاز قطر، کشتیرانی امارات، بازار جهانی انرژی و اعتبار تضمینهای امنیتی آمریکا در خلیج فارس اثر میگذارد. از این منظر، عمان عملا درباره منافع جمعی خلیجفارس مذاکره میکند، حتی اگر مذاکرات در قالب کانال دوجانبه با ایران انجام شود.
با این حال، کشورهای عربی درباره امتیازاتی که باید به ایران داده شود، اتفاق نظر ندارند. قطر از تعامل و ارائه مشوق به تهران حمایت میکند، درحالیکه عربستان و امارات نگرانند توافق به ایجاد نقش یا کنترل دائمی برای ایران در هرمز منجر شود. ریاض خواهان چارچوبی در سطح شورای همکاری و مبتنی بر قوانین بینالمللی است و ابوظبی نیز بر تضمینهای فنی و توسعه مسیرهای جایگزین تاکید دارد. به نوشته امواج مدیا، موفقیت عمان در بازگرداندن آزادی کشتیرانی، جایگاه این کشور را در شورای همکاری تقویت خواهد کرد؛ اما اگر توافق بهعنوان مشروعیتبخشی به کنترل ایران بر هرمز تلقی شود، انتقادها از مسقط دوباره افزایش مییابد. همچنین در نهایت، ترتیبات نوظهور بر سر تنگه هرمز، آزمون بزرگی برای توانایی عمان در ایجاد تعادل بین روابط ریشهدار خود با ایران در برابر منافع جمعی شورای همکاری خلیج فارس است.
