موج برقی چین در جاده‌های جهان

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-نیلوفر ادیب‌نیا: سالیان متمادی، تحلیل‌گران بر این باور بودند که گذار جهانی به سوی انرژی‌های پاک روندی آهسته و تدریجی خواهد داشت؛ بدین صورت که خودروهای برقی نخست به آرامی از تقاضای بنزین در اروپا و چین می‌کاهند و سپس دامنه این تغییر به سایر نقاط جهان کشیده می‌شود. اما تازه‌ترین آمارهای تجاری نشان می‌دهد که این تحول نه تنها سرعتی فزاینده یافته، بلکه هم‌اکنون طیف بسیار گسترده‌تری از کشورها را در برگرفته است.

براساس گزارشی از رویترز، مقایسه میان میزان واردات بنزین و صادرات خودروهای برقی چین، الگویی چشمگیر را در چند اقتصاد بزرگ به تصویر می‌کشد؛ کشورهایی نظیر استرالیا، برزیل، کره جنوبی، امارات متحده عربی، کانادا، ایالات متحده، نیجریه و ژاپن هم‌زمان با کاهش واردات بنزین، خرید خودروهای برقی ساخت چین را به‌شدت افزایش داده‌اند. گرچه میزان تقاضا برای بنزین از متغیرهای گوناگونی مانند حجم فعالیت پالایشگاه‌ها، فرازونشیب‌های اقتصادی، میزان ذخایر سوخت و سیاست‌گذاری‌های دولتی تاثیر می‌پذیرد، تکرار مداوم این الگو در نقاط مختلف جهان، از احتمال وقوع یک تحول ساختاری و عمیق در الگوی مصرف جهانی انرژی خبر می‌دهد. استرالیا یکی از روشن‌ترین مصادیق این جریان است؛ کشوری که هم‌زمان با افت چشمگیر واردات بنزین، شاهد جهش بی‌سابقه در ورود خودروهای برقی چینی بوده است. غول‌های خودروسازی چین با عرضه محصولات اقتصادی و خوش‌قیمت، دل مصرف‌کنندگان استرالیایی را به دست آورده‌اند؛ به‌ویژه در روزگاری که عامه مردم تحت فشار هزینه‌های معیشتی و نوسانات قیمت سوخت قرار دارند. همین مزیت رقابتی و صرفه اقتصادی، جذابیت خرید خودروهای برقی را برای مشتریان دوچندان کرده است.

براساس این گزارش، این چرخش بزرگ حتی در بازارهای صاحب‌نام و پیشرفته‌ای چون کره جنوبی و ژاپن نیز به چشم می‌خورد. هر دو کشور علاوه بر کاهش خرید بنزین وارداتی، بر حجم سفارش‌های خودروهای برقی چینی افزوده‌اند. چنانچه سازندگان چینی بتوانند جای پای خود را در این بازارهای سخت‌گیر و پررقابت محکم کنند، نفوذ جهانی آنان در صنعت خودرو ابعادی بس گسترده‌تر به خود خواهد گرفت. چنین روندی در کشورهای بزرگ نفتی مانند امارات متحده عربی اهمیتی صدچندان می‌یابد. با وجود وابستگی دیرینه و عمیق این کشور به درآمدهای هیدروکربنی، واردات خودروهای برقی چینی به امارات اوج گرفته است. اگرچه تنش‌ها و درگیری‌های منطقه‌ای بر جریان ترانزیت سوخت سایه افکنده‌اند، اما رشد روزافزون تقاضا برای وسایل نقلیه برقی نشان می‌دهد که پیشرفت‌های فناورانه و قیمت‌های رقابتی، این خودروها را حتی در دل اقتصادهای نفتی به گزینه‌ای پرطرفدار بدل کرده است.

در آمریکای شمالی نیز نشانه‌های مشابهی نمایان شده است. ایالات متحده و کانادا با وجود موانع و محدودیت‌های تجاری، واردات بنزین را کاهش داده و خرید خودروهای برقی مرتبط با زنجیره تامین چین را افزایش داده‌اند. هرچند اوضاع پالایشگاهی همچنان بر فرازونشیب بازار سوخت اثرگذار است، اما ورود هر خودروی برقی به خیابان‌ها به معنای حذف یک خودروی بنزینی از چرخه آینده است؛ فرآیندی که به‌تدریج شتاب رشد تقاضای سوخت را مهار خواهد کرد. هم‌زمان، بازارهای نوظهور این فرض قدیمی را که خودروهای برقی تنها اعیانی و مختص کشورهای ثروتمند هستند، با چالش جدی مواجه کرده‌اند. پاکستان خرید خودروهای برقی چینی را شتاب بخشیده و هم‌زمان از حجم واردات بنزین کاسته است؛ نیجریه نیز از طریق مشارکت‌های بین‌المللی در مسیر بومی‌سازی و توسعه صنعت خودروهای برقی گام برمی‌دارد. از این رو، خودروهای برقی مقرون‌به‌صرفه می‌توانند در اقتصادهای در حال توسعه که هزینه سوخت دغدغه‌ای حیاتی است نقشی به مراتب پررنگ‌تر ایفا کنند.

نکته کلیدی این تحولات در تنوع جغرافیایی و ساختاری کشورهای درگیر نهفته است؛ جوامعی که قاره‌ها، سطوح درآمدی و سامانه‌های انرژی گوناگونی را شامل می‌شوند. این امر به روشنی گواهی می‌دهد که استقبال از خودروهای برقی دیگر صرفا پدیده‌ای اروپایی یا متکی بر یارانه‌ها و دستورالعمل‌های دولتی نیست، بلکه مصرف‌کنندگان در گوشه‌وکنار جهان در حال پاسخ به محرک‌های عینی اقتصادی هستند: بنزین گران و پرنوسان شده است، در حالی که خودروهای برقی ارزان‌تر، مقرون‌به‌صرفه‌تر و دسترس‌پذیرتر می‌شوند.

تردیدی نیست که تقاضای بنزین یک‌شبه فرو نخواهد پاشید و خودروهای احتراقی تا سالیان متمادی در جاده‌های جهان باقی خواهند ماند؛ با این همه، هم‌زمانی کاهش واردات بنزین و اوج‌گیری صادرات خودروهای برقی چین، پیش‌درآمدی بر یک دگرگونی بنیادین در حمل‌ونقل جهانی است. تهدید بلندمدت علیه بازار بنزین دیگر نه صرفا از محل ارتقای بهره‌وری سوخت، بلکه از گسترش روزافزون خودروهای برقی اقتصادی و مقرون‌به‌صرفه نشات می‌گیرد.