متغیرهای بنیادی صنعت روانکار بازار سهام بررسی شد
رونق چهار ماهه روغنی ها
تولید از رکود سال گذشته فاصله گرفت
بررسی عملکرد صنعت روانکار نشان میدهد طی ۱۵ سال گذشته شرکتهای بورسی این گروه به طور متوسط سالانه ۲میلیون و ۲۳هزار تن محصول تولید کردهاند و میانگین رشد تولید آنها نیز حدود ۵ درصد بوده است. این آمار نشان میدهد صنعت در بلندمدت مسیر نسبتا باثباتی را پشت سر گذاشته و برخلاف بسیاری از صنایع، نوسانهای شدید تولید در آن کمتر دیده میشود.
با این حال، سال ۱۴۰۴ برای تولیدکنندگان روانکار سال چندان مطلوبی نبود. مجموع تولید چهار شرکت بورسی این صنعت به ۲میلیون و ۲۹۰ هزار تن رسید که نسبت به سال قبل ۶ درصد کاهش داشت. البته این مقدار همچنان ۱۳ درصد بالاتر از میانگین تاریخی صنعت قرار گرفت و نشان داد افت تولید بیشتر به معنای عقبنشینی از رکورد سالهای قبل بوده تا ورود صنعت به یک دوره رکودی. کاهش تولید در سال گذشته بیش از هر چیز به وضعیت تامین خوراک بازمیگشت. لوبکات که ماده اولیه اصلی تولید روغن موتور و سایر روانکارهاست، از پالایشگاهها تامین میشود و نوسان عرضه آن همواره یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر تولید این صنعت بوده است. از سوی دیگر، محدودیتهای انرژی، انجام تعمیرات دورهای برخی واحدهای پالایشی و تلاش شرکتها برای مدیریت موجودی انبار نیز بر حجم تولید اثر گذاشت. نشانههای بهبود اما از ابتدای امسال نمایان شده است. مجموع تولید صنعت در بهار به ۵۱۸ هزار و ۳۴۶ تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴ درصد افزایش داشت. هرچند با احتساب عملکرد چهار ماهه، تولید صنعت به ۷۰۱ هزار و ۵۷۰ تن رسید که هنوز ۴ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است، اما فاصله تولید با سال قبل نسبت به روند نزولی سال ۱۴۰۴ کمتر شده است. در میان شرکتهای بورسی، شسپا عملکرد متفاوتی داشت. این شرکت طی چهار ماه نخست سال با رشد ۲۵ درصدی تولید، حجم تولید خود را به ۲۳۵ هزار و ۱۳۴ تن رساند و بالاترین نرخ رشد را در میان روانکاریها به ثبت رساند.
واگرایی تناژ فروش و تولید
روند فروش نیز تا حد زیادی تصویری مشابه تولید ارائه میدهد. صنعت روانکار طی ۱۵ سال گذشته به طور متوسط سالانه ۲میلیون و ۵۳ هزار تن محصول فروخته و میانگین رشد فروش آن تنها یک درصد بوده است. این موضوع نشان میدهد بازار روانکار برخلاف صنایع صادراتمحور، معمولا با رشدهای پرشتاب مقداری همراه نیست و بیشتر تابع تقاضای داخلی و وضعیت ناوگان حملونقل کشور است. در سال ۱۴۰۴ مقدار فروش صنعت با افت ۱۰ درصدی به ۲میلیون و ۱۸۶ هزار تن رسید. کاهش تولید، مدیریت موجودی شرکتها و شرایط بازار مصرف از مهمترین دلایل این افت بودند. امسال اما شرایط تا حدی تغییر کرده است. فروش صنعت در سه ماه نخست سال با رشد ۳ درصدی به ۴۶۶ هزار و ۱۱۰ تن رسید. با این حال، عملکرد چهار ماهه نشان میدهد مجموع فروش به ۶۵۸ هزار و ۳۹۴ تن رسیده که همچنان ۲ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است.
اختلاف چشمگیر میان رشد فروش و رشد درآمد شرکت های این گروه نشان میدهد بازار این صنعت در سال جاری بیش از آنکه از افزایش حجم فروش تاثیر گرفته باشد، از رشد نرخ محصولات اثر پذیرفته است. همین تفاوت، تصویر واقعیتری از وضعیت صنعت ارائه میدهد.
نرخ فروش؛ موتور اصلی رشد درآمد
اگر صورتهای مالی شرکتهای روانکاری را کنار آمار تولید و فروش قرار دهیم، مهمترین ویژگی صنعت به خوبی نمایان میشود. درحالیکه مقدار تولید و فروش تنها تغییرات محدودی داشته، درآمد شرکتها با سرعت بسیار بیشتری افزایش یافته است. میانگین رشد درآمد صنعت طی ۱۵ سال گذشته حدود ۳۸ درصد بوده است، اما درآمد روانکارها در سال ۱۴۰۴ با رشد ۴۷ درصدی به ۱۴۳ هزار و ۷۰۳میلیارد تومان رسید و بالاتر از روند تاریخی قرار گرفت.
این روند در سال جاری شتاب بیشتری گرفته است. مجموع درآمد صنعت در بهار امسال به ۵۴ هزار و ۵۸۰میلیارد تومان رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۱۰ درصد افزایش نشان میدهد. درآمد چهار ماهه نیز با رشد ۱۰۸ درصدی به ۷۸ هزار و ۷۹۱میلیارد تومان رسیده است. چنین رشدی را نمیتوان با افزایش مقدار فروش توضیح داد. عامل اصلی این جهش، افزایش نرخ فروش محصولات بوده است. طی یک سال گذشته نرخ لوبکات به عنوان مهمترین ماده اولیه تولید روانکار افزایش یافت و در ادامه، مجوزهای اصلاح قیمت روغن موتور و سایر محصولات نیز صادر شد. در کنار آن، برخی شرکتها سهم بیشتری از فروش خود را به روغنهای باکیفیتتر، روغنهای صنعتی و محصولات با ارزش افزوده بالاتر اختصاص دادند که همین موضوع میانگین نرخ فروش آنها را افزایش داد.
به بیان دیگر، درآمد شرکتهای روانکاری بیشتر از آنکه حاصل فروش بیشتر باشد، نتیجه افزایش نرخ فروش محصولات بوده است.
سودآوری به بالاتر از میانگین تاریخی رسید
افزایش نرخ فروش تنها در درآمد شرکتها منعکس نشده و اثر آن در سودآوری نیز کاملا مشهود است. میانگین حاشیه سود صنعت روانکار طی ۱۵ سال گذشته حدود ۲۴ درصد بوده است، اما این نسبت در سال ۱۴۰۴ به ۳۰ درصد رسید. به این ترتیب، حاشیه سود صنعت ۶ واحد درصد بالاتر از میانگین بلندمدت قرار گرفت.
در مقیاس فصلی نیز وضعیت مطلوب بوده است. میانگین تاریخی حاشیه سود فصلی صنعت حدود ۲۳ درصد است، اما این نسبت در بهار امسال به ۲۶ درصد رسید. همچنین صورتهای مالی زمستان ۱۴۰۴ نشان میدهد حاشیه سود صنعت تا سطح ۴۵ درصد افزایش یافته که یکی از بهترین عملکردهای سالهای اخیر محسوب میشود. رشد بهای لوبکات و سایر هزینههای تولید بدون تردید فشار قابلتوجهی بر شرکتها وارد کرده است، اما افزایش نرخ فروش محصولات با سرعت بیشتری اتفاق افتاد و همین موضوع اجازه داد حاشیه سود شرکتها نه تنها حفظ شود، بلکه نسبت به گذشته نیز بهبود پیدا کند. علاوه بر این، حرکت برخی شرکتها به سمت تولید محصولات تخصصیتر و روانکارهای با ارزش افزوده بالاتر نیز به افزایش سودآوری کمک کرده است.
رشد صنعت همچنان به نرخها وابسته است
عملکرد چهار ماه نخست امسال نشان میدهد صنعت روانکار از نظر عملیاتی به ثبات نسبی رسیده است. تولید و فروش نسبت به سال گذشته تغییرات محدودی داشته، اما درآمد و سودآوری با سرعت بسیار بیشتری افزایش یافتهاند. این تفاوت نشان میدهد مسیر رشد صنعت در مقطع فعلی بیش از آنکه به افزایش ظرفیت تولید وابسته باشد، به سیاستهای قیمتگذاری، وضعیت بازار لوبکات و ترکیب فروش محصولات گره خورده است. در ادامه سال نیز همین متغیرها تعیینکننده خواهند بود. اگر عرضه لوبکات با ثبات بیشتری انجام شود و امکان اصلاح نرخ محصولات متناسب با هزینههای تولید ادامه داشته باشد، شرکتهای روانکار میتوانند سودآوری خود را در سطوح فعلی حفظ کنند. اما هرگونه اختلال در تامین خوراک یا توقف اصلاح قیمتها، نخستین عاملی خواهد بود که بر درآمد و حاشیه سود این صنعت اثر میگذارد. به همین دلیل، برخلاف ظاهر صورتهای مالی، آینده روانکار ها بیش از آنکه به رشد تیراژ تولید وابسته باشد، به توازن میان قیمت مواد اولیه و نرخ فروش محصولات بستگی دارد.
