به اروپا خوش نیامدید
روایت راستافراطی از مهاجرت
هجوم ناگهانی دهها هزار مهاجر به قلمرو اسپانیا در شمال آفریقا - با هرج و مرج، ناامیدی و مقیاس عظیم خود - صحنههای مشابهی را در ۱۱سال پیش در امتداد سواحل یونان و ایتالیا به یاد آورد. آن بحران در سال ۲۰۱۵ - زمانی که بیش از یکمیلیون نفر، عمدتا از خاورمیانه، به جنوب اروپا هجوم آوردند - بود که مخالفت با مهاجرت را در سراسر اروپا تشدید کرد و راست افراطی را جسورتر ساخت.
«مارک لندلر» در گزارش دیروز یکشنبه در نیویورکتایمز نوشت، اکنون نیز مانند آن زمان، رهبران راست افراطی سعی کردهاند از صحنههای هرج و مرج مرزی در نزدیکی اروپا سوءاستفاده کنند. در بریتانیا، فرانسه و ایتالیا، سیاستمداران ضد مهاجر هشدار دادند که بحران اخیر، گواه آشکاری بر خطرات سیاستهای مهاجرتی اسپانیاست که لیبرالتر از بسیاری از همسایگان اروپایی خود است. تفاوت این است که این احزاب راست افراطی که در سال ۲۰۱۵ عمدتا در حاشیه بودند، اکنون یا در قدرت هستند یا مسیر محتملی برای رسیدن به قدرت دارند و رهبران میانهرو اروپا، که از واکنش سیاسی ناامید شدهاند، زبان و سیاستهای سختگیرانهای در مورد مهاجرت اتخاذ کرده و رویکرد استقبال جویانه تر سال ۲۰۱۵ را کنار گذاشتهاند.
در کمی بیش از یک دهه، راست افراطی تا حد زیادی روایت مهاجرت را تغییر داده است. «فرانسوا ژمن»، کارشناس مسائل مهاجرت و اقلیم در مدرسه کسبوکار HEC پاریس میگوید: «اگر رهبران میانهرو این تصور را ایجاد کنند که در این مسائل [از دست جناحهای رقیب] دور خورده و عقب افتادهاند، روایت و جریانسازی را بهطور کامل از دست خواهند داد. به همین دلیل است که احساس میکنند مجبورند در مسائلی مانند کنترل مرزها، خود را بسیار سرسخت و قاطع نشان دهند.» رهبران میانهرو از دانمارک تا فرانسه به سرعت هجوم به سئوتا را محکوم کردند. آنها وعده دادند که مرزهای خود را برای جلوگیری از مهاجران تقویت کنند، حتی اگر بیشتر تازهواردان ظرف چند ساعت به مراکش برگشته باشند.
«مت فردریکسن»، نخستوزیر دانمارک، یک سوسیالدموکرات که یکی از سختگیرانهترین سیاستهای پناهندگی اروپا را وضع کرده است، از رهبران دیگر کشورها خواست تا تعلیق اسپانیا از منطقه شنگن را که امکان تردد آزاد بین ۲۹ کشور اروپایی را فراهم میکند، بررسی کنند. واکنش او تفاوت چندانی با واکنش جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا (یک رهبر راستگرا که با وعده مهار مهاجرت به قدرت رسید) نداشت. ملونی گفت تصاویر سئوتا «غیرقابل باور هستند. این وضعیت بار دیگر نشان میدهد که مهاجرت غیرقانونی کنترل نشده تهدیدی ملموس است». او در رسانههای اجتماعی افزود که ایتالیا «کنار نخواهد ایستاد و تماشا نخواهد کرد».
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، خواستار آن شد که مراکش «فورا مهاجران غیرقانونی را فراخوانده و بازگرداند». این رویکرد با رویکرد آنگلا مرکل، صدراعظم راست میانه آلمان، فاصله زیادی داشت. او در سال ۲۰۱۵ هنگام مواجهه با موجی از پناهندگان از سوریه جنگزده که بسیاری از آنها اکنون شهروندان اروپایی هستند و در جامعه اروپایی ادغام شدهاند، جمله معروف «ما میتوانیم این کار را انجام دهیم» را گفت. این واکنشها گواه سختتر شدن سیاستهای مهاجرتی اروپا است؛ روندی که دولت چپگرای فعلی اسپانیا را به دولتی منزوی تبدیل کرده است.
کشورهایی مانند سوئد که زمانی در ایجاد مسیرهای شهروندی سخاوتمند تلقی میشدند، قوانین سختگیرانهتری را در مورد اعطای پناهندگی و اقامت قانونی تصویب کردهاند. اقدامات تهاجمیتر در دریا باعث کاهش شدید سطح مهاجرت دریایی از سال ۲۰۱۵ شده است. تحلیلگران میگویند لحن تند رهبران اروپا نشاندهنده این شناخت است که حتی اگر اروپا از تکرار بحران ۲۰۱۵ دور باشد، افکار عمومی هنوز هم میتواند به راحتی تحت تاثیر تصاویر دراماتیک قرار گیرد؛ چه قایقهای زهوار در رفتهای که در سواحل انگلیس پهلو میگیرند و چه مردان جوانی که از حصارهای زنجیرهای بالا میروند تا وارد خاک اسپانیا شوند. «ساندر کاتوالا»، مدیر بریتیش فیوچر، یک موسسه لندنی که بر ادغام و هویت تمرکز دارد، گفت: «مشکل، فقدان قابل مشاهده کنترل است. این موضوع با مخاطبان اصلی احزاب پوپولیست طنینانداز خواهد شد.»
کاتوالا خاطرنشان کرد که تعداد مهاجرانی که با قایقهای کوچک از طریق کانال انگلیس قاچاق میشوند، در سال جاری به شدت کاهش یافته است. فرانسه و بریتانیا سال گذشته از توافقی «یک در، یک در» خبر دادند که بر اساس آن دولت بریتانیا میتواند برخی از مهاجرانی را که به طور غیرقانونی از کانال مانش عبور میکنند، بازگرداند. با این حال، حزب «اصلاح بریتانیا»، حزب اصلی ضد مهاجرت بریتانیا، در بیشتر سال در صدر نظرسنجیها بوده است. در سراسر اروپا، احزاب راست افراطی همچنان در حال شکوفایی هستند؛ اگرچه رسیدن مهاجران به این قاره از هر مسیری دشوارتر شده است.
طبق گزارش یوروستات، سرویس آماری کمیسیون اروپا، آمار خالص مهاجرت (تعداد افرادی که وارد میشوند منهای افرادی که خارج میشوند) در سال۲۰۲۵ در بریتانیا، آلمان و اسپانیا نسبت به سال قبل کاهش یافته است. این آمار در فرانسه و ایتالیا به میزان کمی افزایش یافته است. پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، از معدود رهبران میانهرو یا چپگرا است که سعی در حفظ موضع استقبال عمومی در مورد مهاجرت دارد و به بیش از یکمیلیون مهاجر غیرقانونی اجازه داده که در اوایل امسال برای وضعیت رسمی درخواست دهند.
سانچز که متهم به دامن زدن به بحران سئوتا با چنین سیاستهایی است، در پاسخ گفت که میتوان ضمن حفظ کنترل مرز، از مهاجران استقبال کرد. او ادعا کرد که از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، تعداد بیشتری از افراد بهطور غیرقانونی از طریق ایتالیا، بالکان غربی و یونان وارد اتحادیه اروپا شدهاند تا از طریق اسپانیا. او خاطرنشان کرد که اکثر افرادی که روز پنجشنبه وارد سئوتا شدند، تا روز شنبه آنجا را ترک کردهاند. خاطرات سال۲۰۱۵ هنوز در اروپا زنده است، اروپایی که با هجوم مهاجران از سوریه، افغانستان و سایر کشورها از نظر سیاسی تغییر شکل داد. سال بعد، بریتانیا که تحت تاثیر شدید آن موج مهاجرت قرار نگرفته بود، به خروج از اتحادیه اروپا رأی داد.
در آلمان، حزب راست افراطی «آلترناتیو برای آلمان» با سوءاستفاده از ترس از مهاجرت کنترل نشده، در انتخابات فدرال سال ۲۰۱۷ به موفقیتهای بزرگی دست یافت و میتواند برای اولین بار در پاییز امسال در انتخابات ایالتی در شرق آلمان پیروز شود. در فرانسه، مارین لو پن، نامزد حزب ضد مهاجرت «جبهه ملی»، این موضوع را به دور دوم انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۷ کشاند. لو پن که برای چهارمین بار نامزد ریاستجمهوری شده است، اعلام کرد که قصد دارد بحران اسپانیا را به یک موضوع انتخاباتی تبدیل کند. معاون او، جردن باردلا، در رسانههای اجتماعی گفت: «پدرو سانچز، نخستوزیر سوسیالیست اسپانیا، با قانونی کردن صدها هزار مهاجر بدون مدرک، درهای اروپا را به روی همه خطرات باز کرده است.» در بریتانیا، نایجل فاراژ، رهبر حزب اصلاحات بریتانیا، هشدار داد که مهاجرانی که وارد سئوتا میشوند، با عبور از کانال مانش، به سمت سواحل شمالی فرانسه و سپس به بریتانیا خواهند رفت. تمرکز بیوقفه فاراژ بر مهاجرت حتی در شکست نخستوزیر سابق میانهرو بریتانیا، کر استارمر نیز نقش داشت.
