خیز نظامی ریاض برای کنترل دریای سرخ

وزارت دفاع عربستان اعلام کرد که این ائتلاف، امنیت دریایی را تقویت، آزادی ناوبری را تضمین، مسیرهای تجاری بین‌المللی و خطوط تامین انرژی را ایمن و از منافع دریایی مشترک در تنگه باب‌المندب و خلیج عدن محافظت خواهد کرد. این وزارتخانه اعلام کرد که کشورهایی مانند ترکیه، کویت، بحرین، قطر، اردن، مصر، پاکستان، جیبوتی، سومالی، بنگلادش، یمن، سودان و کومور بیانیه مشترکی در حمایت از ائتلاف پیشنهادی صادر کردند. با این حال، آنها از «تعهد رسمی» به پیوستن به این اتحاد که اساسنامه و ساختار سازمانی آن هنوز نهایی نشده است، خودداری کردند. در میان ۶کشور عربی حوزه خلیج‌فارس، عمان و امارات متحده عربی در میان کشورهای حامی این بیانیه ذکر نشده‌اند. در بیانیه وزارت دفاع عربستان آمده است: «در برای سایر کشورها باز است تا پس از تکمیل رویه‌های ملی خود، به منشور ائتلاف بپیوندند.»

 حوثی‌ها در ۲۰ ژوئیه اعلام کردند که محاصره دریایی علیه عربستان را در دریای سرخ اعمال خواهند کرد و از آن زمان تاکنون مسوولیت یک سری حملات به کشتیرانی مرتبط با عربستان را بر عهده گرفته‌اند. عربستان با حملات هوایی به تاسیسات نظامی حوثی‌ها در حدیده یمن پاسخ داد. تنگه باب المندب که جنوب دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل می‌کند، یک گلوگاه دریایی کلیدی برای تجارت جهانی و حمل‌ونقل انرژی است.

الجزیره نیز در گزارشی در همین رابطه نوشت، نمایندگان ۴۳کشور - از ۵۱کشور دعوت‌شده- در جلسه تشکیل این اتحاد شرکت کردند. به نوشته الجزیره، اتحادیه اروپا در حال حاضر یک ماموریت حفاظت دریایی به نام «آسپیدس» در دریای سرخ دارد. مشخص نیست که ائتلاف به رهبری عربستان سعودی چه تفاوتی با آن خواهد داشت. در بیانیه وزارت دفاع عربستان ذکر نشده که هر کشور چه کشتی‌ها یا هواپیماهایی را در اختیار خواهد داشت. با این حال، فعالیت‌ها شامل به اشتراک گذاشتن اطلاعات، برنامه‌ریزی عملیاتی و همچنین انجام رزمایش‌های مشترک و عملیات دریایی خواهد بود. در این بیانیه آمده است که این اتحاد «ماهیت کاملا دفاعی دارد و هیچ کشوری را هدف قرار نمی‌دهد».

صادرات عربستان باید از باب‌المندب عبور کند؛ تنگه‌ای که میان اریتره، جیبوتی و یمن قرار دارد و استان غربی آن که مشرف به این گلوگاه دریایی است، تحت کنترل حوثی‌هاست. این امر به این گروه مزیتی استراتژیک برای هدف قرار دادن کشتی‌ها در دریای سرخ می‌دهد. تقریبا ۱۰ تا ۱۲درصد از تجارت دریایی جهانی، از جمله‌میلیون‌ها بشکه نفت در روز، از طریق این تنگه عبور می‌کند. این در حالی است که برخی گزارش‌ها از آمادگی عربستان برای حملات هوایی و دریایی علیه حوثی‌ها در یمن گزارش می‌دهند.

«آمبرین زمان» هم در المانیتور نوشت، یک جلسه مقدماتی برای بحث در مورد پیش‌نویس منشور و بیانیه مشترک در ۲۸ژوئیه در ریاض برگزار شد. یک منبع دیپلماتیک گفت: «امضای بیانیه مشترک و امضای منشور تعهدات متفاوتی را در پی دارد.» به گفته این منبع، بیانیه یک سند سیاسی است درحالی‌که منشور «نهادی با پیامدهای حقوقی است». با این حال، مقامات آگاه گفتند که حمایت آنکارا و اسلام‌آباد در روز پنج‌شنبه به عربستان سعودی انگیزه زیادی داده است. تصمیم آنکارا غافلگیرکننده بود؛ زیرا برداشت‌ها این بود که ترکیه نمی‌خواهد تحت فرماندهی سعودی‌ها قرار گیرد، اما تغییر چشم‌گیر در پویایی‌های منطقه‌ای، دولت‌های منطقه‌ را بر آن داشته تا در بحبوحه ابهامات فزاینده در مورد اهداف و استراتژی دولت ترامپ در مورد تحولات منطقه، اتحادهای جدیدی ایجاد کنند.

پیش از این ترکیه، پاکستان، عربستان و مصر به سمت همکاری نزدیک‌تر حرکت کرده‌ بودند. این همکاری به‌عنوان تلاشی برای مقابله با نفوذ اسرائیل و امارات در دریای سرخ و شاخ آفریقا تلقی می‌شود. گروه موسوم به «چهارگانه اسلامی» اولین جلسه خود را در ماه مارس در ریاض برگزار کرد و پس از آن گردهمایی‌هایی در اسلام‌آباد و آنتالیا برگزار شد (دنیای‌اقتصاد در گزارش‌های متعددی از جمله «اتحاد چهارگانه علیه بی‌ثباتی» و «معامله اتمی اسلام آباد در خلیج‌فارس» به این مساله پرداخته بود).

گزارشگر المانیتور همچنین افزود: اکثریت قریب به اتفاق کشورهایی که برای پیوستن به آن دعوت شده‌اند، خواستار زمان بیشتری برای تصمیم‌گیری شده‌اند و بسیاری منتظرند تا دولت ترامپ اهداف خود را آشکار کند. آنها معتقدند که بدون موافقت ایالات متحده، هرگونه ابتکار نظامی از این دست بسیار کم‌اثرتر خواهد بود. هنوز مشخص نیست که آیا اعضای این ائتلاف مایل به رویارویی فیزیکی با حوثی‌ها خواهند بود یا خیر؟