تاوان ماجراجویی نظامی آمریکا برای امنیت انرژی اروپا

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: اروپا در آستانه فصل سرما با چالش جدی کمبود ذخایر گاز و افزایش قیمت‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند.

پنج ماه درگیری در خاورمیانه، روند سنتی و دشوار تامین و ذخیره‌سازی انرژی برای ماه‌های سرد سال را در قاره سبز پیچیده‌تر از گذشته کرده است.

بر اساس گزارش اخیر نیویورک‌تایمز،در حال حاضر تاسیسات ذخیره‌سازی گاز طبیعی که شریان حیاتی تامین گرمایش خانه‌ها و صنایع به شمار می‌روند تنها ۵۴ درصد ظرفیت خود را پر کرده‌اند.

این رقم دومین سطح پایین ذخایر تابستانی از سال ۲۰۱۱ و کمترین میزان برای ماه ژوئیه از زمان آغاز محدودیت‌های صادراتی شرکت دولتی گاز روسیه در سال ۲۰۲۱ است. همزمان بحران ناشی از ماجراجویی نظامی ایالات متحده، جریان صادرات انرژی از خلیج فارس را کند کرده و تلاش‌های اروپا برای جبران این کمبودها را با مانع جدی روبرو ساخته است.

کریس آیلت پژوهشگر اندیشکده چتم هاوس در لندن این وضعیت را بسیار نگران‌کننده می‌خواند و معتقد است چشم‌انداز روشنی برای حل بحران در تنگه هرمز وجود ندارد. با این حال کارشناسان بر این باورند که پیامد این شرایط برای اروپا قطعی مطلق گاز نخواهد بود بلکه تداوم محدودیت عرضه قیمت‌ها را در سطوح بالایی نگه خواهد داشت.

انسداد تنگه هرمز به عنوان یک آبراه حیاتی برای تجارت نفت و گاز در کنار آسیب‌های وارد شده به زیرساخت‌های انرژی قطر به عنوان یک تولیدکننده عمده، زخم عمیقی بر پیکره تامین جهانی گاز طبیعی وارد کرده است. این شرایط باعث شد قیمت عمده‌فروشی گاز طبیعی اروپا در ماه ژوئن به ۶۰ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت جهش کند و در همین محدوده باقی بماند. تحلیلگران هشدار می‌دهند بدون دستیابی به یک راه‌حل پایدار برای پایان دادن به جنگ، اروپا ناچار است برای پر کردن مخازن خود هزینه‌های گزافی بپردازد که این بار مالی در نهایت بر قبض‌های مصرف‌کنندگان نهایی اعمال خواهد شد.

پیش از آغاز تهاجم نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران حدود یک‌پنجم گاز طبیعی مایع جهان عمدتا از مبدا قطر از این تنگه عبور می‌کرد اما اکنون حجم بسیار ناچیزی به بازارها می‌رسد. 

اروپا علاوه بر اختلالات زنجیره تامین اسیر پیامدهای پرهزینه تغییرات اقلیمی نیز شده است. موج گرمای خطرناک امسال تقاضا برای برق جهت سرمایش را به شدت افزایش داد. در فرانسه گرمای شدید حتی برخی رآکتورهای هسته‌ای را به کاهش تولید واداشت و وابستگی به نیروگاه‌های گازی را بیشتر کرد. علاوه بر این قاره سبز باید برای تصاحب محموله‌های گازی با آسیایی که خود درگیر افزایش بی‌سابقه دماست رقابت کند.

کمیسیون اروپا امسال با درک شرایط دشوار بازار قوانین ذخیره‌سازی را تسهیل کرد و هدف‌گذاری را به پر شدن حداقل ۸۰ درصد ظرفیت تا اوایل نوامبر کاهش داد. با این وجود مقامات صنعت انرژی مانند مدیر مالی شرکت نروژی اکوینور رسیدن به همین هدف تقلیل‌یافته را نیز پیش از آغاز زمستان دور از ذهن می‌دانند. گفتنی است نوامبر سال گذشته ذخایر گاز اروپا بین ۷۵ تا ۸۰ درصد بود که با هدف ۹۰ درصدی دولت‌ها فاصله داشت.

با تمام این اوصاف طبق اعلام کارگروه اتحادیه انرژی اروپا این قاره در خطر اتمام کامل گاز نیست و قیمت‌ها همچنان بسیار پایین‌تر از بحران سال ۲۰۲۲ است. کارشناسان موسسه ریستاد انرژی نیز معتقدند ورود ظرفیت‌های جدید صادرات گاز آمریکا می‌تواند تا حدی جای خالی قطر را پر کند. با این حال الزام قانونی کشورهای اروپایی برای قطع کامل واردات گاز مایع روسیه در کمتر از شش ماه آینده که ۱۲ درصد از تامین آنها را شامل می‌شود فشار مضاعفی برای یافتن منابع جدید ایجاد خواهد کرد.