نسل تازه کارآفرینان بازارهای جهانی را فتح میکند؛
میلیاردرهای خاموش چین
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- محمد امین مکرمی: چین در سالهای اخیر علاوه بر تبدیل شدن به یکی از قطبهای اصلی فناوری و نوآوری جهان، نسل تازهای از کارآفرینان ثروتمند را نیز پرورش داده است؛ نسلی که برخلاف چهرههای مشهور گذشته، کمتر در انظار عمومی ظاهر میشود، از گفتوگو با رسانهها پرهیز میکند و ترجیح میدهد موفقیت خود را دور از هیاهوی تبلیغاتی دنبال کند.
این گروه در حالی حضور خود را در بازارهای جهانی گسترش میدهند که همزمان با فرصتهای بزرگ، با چالشهای سیاسی و اقتصادی تازهای نیز روبهرو هستند.
یکی از شناختهشدهترین چهرههای این نسل، «لیانگ ونفنگ»، بنیانگذار شرکت هوش مصنوعی دیپسیک است.
زمانی که این شرکت با مدلهای هوش مصنوعی خود توجه بازارهای جهانی را جلب کرد، اطلاعات بسیار کمی درباره بنیانگذارش وجود داشت. اکنون ارزش دیپسیک به حدود ۷۱ میلیارد دلار رسیده و ثروت شخصی لیانگ نیز حدود ۳۸میلیارد دلار برآورد میشود؛ رقمی که او را در میان ثروتمندترین کارآفرینان حوزه هوش مصنوعی جهان قرار داده است. با این حال، او همچنان از حضور در کنفرانسها، برنامههای تلویزیونی و مصاحبههای رسانهای دوری میکند.
براساس گزارش اکونومیست، این رویکرد تنها به لیانگ محدود نیست. چین اکنون پس از آمریکا بیشترین تعداد ثروتمندان خودساخته زیر ۴۰سال را در اختیار دارد. موسسه هورون که فهرست ثروتمندان جهان را منتشر میکند، امسال دستکم ۲۹ کارآفرین خودساخته زیر ۴۰ سال را در چین شناسایی کرده است. با احتساب لیانگ که امسال ۴۱ ساله میشود،این تعداد به ۳۰ نفر میرسد؛ رقمی که نسبت به سال گذشته ۹ نفر افزایش یافته است. نکته قابلتوجه اینکه بیشتر این افراد برخلاف نسلهای قبلی، تمایلی به دیده شدن در رسانهها ندارند.
تاریخچه ثروتمندان بزرگ چین، بازتابی از تحولات اقتصادی این کشور است. در دهه ۱۹۸۰ برخی مدیران با اصلاح شرکتهای دولتی به ثروت رسیدند. در دهه ۱۹۹۰ رونق بازار مسکن موج تازهای از ثروتآفرینی ایجاد کرد. پس از عضویت چین در سازمان تجارت جهانی نیزشرکتهای بزرگ تولیدی رشد کردند و در دهه ۲۰۱۰ غولهای اینترنتی مانند علیبابا و تنسنت ظهور کردند. اما امروز مسیر خلق ثروت بار دیگرتغییر کرده و نسل جدید، حوزههای متفاوتی را برای فعالیت انتخاب کرده است.
بیش از دو سوم کارآفرینان جوان حاضر در فهرست هورون در حوزه کالاهای مصرفی و رسانه فعالیت میکنند. هفت نفر از آنها بنیانگذارشرکتهای بازیسازی هستند و چهار نفر نیز از طریق برندهای چای یاقهوه به ثروت رسیدهاند. پس از لیانگ، ثروتمندترین فرد این نسل «وانگ نینگ» است که شرکت پاپمارت، تولیدکننده عروسکهای محبوب «لابوبو»، را تاسیس کرده است. در مقابل، برخلاف دهههای گذشته، هیچ ثروتمند جدیدی از بخش املاک در این فهرست دیده نمیشود؛ موضوعی که بازتاب رکود شدید بازار مسکن چین است.
نگاه جهانی
یکی از مهمترین ویژگیهای این نسل، نگاه جهانی آنهاست. در گذشته بسیاری از شرکتهای چینی سالها پس از تاسیس وارد بازارهای خارجی میشدند، اما اکنون این روند بسیار سریعتر شده است. برای مثال، شرکت زنجیرهای چای «چاگی» تنها دو سال پس از آغاز فعالیت، نخستین شعبه خارجی خود را افتتاح کرد و اکنون در ۹ کشور حضور دارد و سهام آن نیز در بورس نیویورک معامله میشود.
رشد بازارهای خارجی برای بسیاری از این شرکتها دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اقتصادی است. کاهش مصرف داخلی در چین باعث شده بخش عمده درآمد برندهای نوظهور از خارج این کشور تامین شود. شرکت تولیدکننده لوازم الکترونیکی «دریم» حدود ۸۰ درصد فروش خود را در بازارهای خارجی انجام میدهد. شرکت «اینستا۳۶۰» نیز وابستگی مشابهی به تقاضای جهانی دارد و پاپمارت سال گذشته بیش از ۴۰ درصد درآمد خود را از خارج چین به دست آورد. در مقابل، فروش برخی از این برندها در بازار داخلی با کاهش روبهرو شده است.
فرهنگ کاری این نسل نیز با گذشته تفاوت محسوسی دارد. در سالهای اخیر فرهنگ کاری موسوم به «۹۹۶» یعنی کار از ساعت ۹ صبح تا ۹ شب در شش روز هفته، به یکی از نمادهای شرکتهای فناوری چین تبدیل شده بود. اما بسیاری از کارآفرینان جوان اکنون تلاش میکنند محیط کاری منعطفتری ایجاد کنند. برخی شرکتها سلامت روان کارکنان را در اولویت قرار دادهاند و حتی لیانگ ونفنگ معتقد است مغز انسان تنها بین شش تا هشت ساعت در روز توان تمرکز موثر دارد و اضافهکاری بیش از حد، احتمال خطا را افزایش میدهد.
البته این تغییر نگرش با انتقادهایی نیز روبهرو شده است. برخی سرمایهگذاران معتقدند سختکوشی و ساعات کاری طولانی یکی از عوامل اصلی رشد اقتصادی چین در سه دهه گذشته بوده و کاهش این روحیه میتواند به افت رقابتپذیری شرکتها منجر شود. از سوی دیگر،بسیاری از بنیانگذاران جوان برخلاف نسلهای قبلی، دوران دشوار فقر و تحولات اقتصادی چین را تجربه نکردهاند و در محیطی باثباتتر رشد کردهاند؛ موضوعی که بر سبک مدیریت و نگاه آنها به کسبوکار نیز اثر گذاشته است.
چالش کلیدی
با این حال، مهمترین چالش این نسل نه رقابت تجاری، بلکه فضای سیاستگذاری است. در سالهای اخیر روابط دولت چین با ثروتمندان بزرگ این کشور تغییر کرده است. سیاست «رفاه مشترک» و تشدیدنظارت بر شرکتهای بزرگ فناوری، فضای فعالیت بسیاری از کارآفرینان را محدود کرده است. کاهش ارزش شرکتهای فناوری و بحران بخش املاک نیز ثروت بسیاری از میلیاردرهای قدیمی را بهشدت کاهش داده است.
در کنار چالشهای داخلی، تنشهای ژئوپلیتیک میان چین و آمریکانیز بر آینده این شرکتها سایه انداخته است. بسیاری از استارتآپهای فناوری برای جذب سرمایه، همکاری بینالمللی یا فروش محصولات خود به بازارهای جهانی وابسته هستند و هرگونه تشدیدمحدودیتهای تجاری میتواند رشد آنها را با مشکل مواجه کند. حتی برخی معاملات بزرگ نیز به دلیل مخالفت دولت چین یا آمریکا متوقف شده است.
در چنین فضایی، دوری از رسانهها به بخشی از استراتژی این نسل تبدیل شده است. بسیاری از کارآفرینان جوان چین نه با رسانههای خارجی گفتوگو میکنند و نه تمایل چندانی به حضور در رسانههای داخلی دارند. آنها معتقدند دور ماندن از حاشیههای سیاسی و تبلیغاتی، احتمال تداوم فعالیت و موفقیت کسبوکارشان را افزایش میدهد. شاید به همین دلیل، نسلی که امروز سریعتر از همیشه بازارهای جهانی را فتح میکند، در عین حال مرموزترین و کمحرفترین چهرههای اقتصاد چین نیز به شمار میرود./
