سرایت رکود صنعت ساختمان به گروه پتروشیمی بورس کالا
آرامش بازار PVC در تلاطم تالار نقرهای
بازاری بزرگ اما کمرمق
PVC یکی از مهمترین محصولات زنجیره پتروشیمی محسوب میشود که مصرف اصلی آن در صنایع ساختمانی، تولید لوله و اتصالات، پروفیلهای در و پنجره، کفپوش، کابل و برخی تجهیزات صنعتی است. به همین دلیل تحولات بازار این محصول اغلب بازتاب مستقیمی از وضعیت بخش ساختمان و پروژههای عمرانی به شمار میرود.
دادههای معاملاتی هفته گذشته نشان میدهد اگرچه تمامی عرضههای انجامشده به فروش رسیدهاند، اما فاصله تقاضا با عرضه در حدی نیست که بتوان از شکلگیری موج جدیدی از رونق در صنایع مصرفکننده PVC سخن گفت. در واقع بازار در وضعیتی قرار دارد که واحدهای تولیدی برای تامین نیاز جاری خود اقدام به خرید میکنند، اما نشانهای از افزایش موجودی انبارها یا خریدهای پیشدستانه مشاهده نمیشود.
کارشناسان بازار پلیمر معتقدند در مقاطع زمانی که صنایع پاییندستی نسبت به آینده تولید و فروش خود خوشبین هستند، نسبت تقاضا به عرضه در بازار PVC معمولا به سطوح بسیار بالاتری میرسد. اما در شرایط کنونی بسیاری از تولیدکنندگان محصولات نهایی همچنان با محدودیتهای ناشی از کاهش قدرت خرید در بازار داخلی، رکود نسبی ساختوساز و ابهام در هزینههای تولید مواجه هستند.
از سوی دیگر، افزایش هزینههای انرژی، حملونقل و مواد جانبی نیز فشار مضاعفی بر حاشیه سود تولیدکنندگان وارد کرده و باعث شده آنها از ورود به فاز توسعه تولید یا افزایش ذخایر مواد اولیه خودداری کنند. این موضوع به شکل مستقیم در رفتار معاملاتی بورس کالا نیز منعکس شده و از شدت رقابت در تالار معاملات کاسته است.
سلطه اروند بر بازار PVC
یکی از نکات قابلتوجه معاملات هفته گذشته، سهم بالای پتروشیمی اروند از بازار PVC بود. این شرکت با ثبت بیش از ۵۷۸میلیارد تومان معامله، نزدیک به ۷۰ درصد کل ارزش معاملات PVC هفته را به خود اختصاص داد. پس از آن پتروشیمی غدیر با حدود ۲۳۰میلیارد تومان و پتروشیمی آبادان با حدود ۲۰میلیارد تومان در رتبههای بعدی قرار گرفتند.
تمرکز بخش عمده معاملات در اختیار یک تولیدکننده بزرگ، موضوعی است که طی سالهای اخیر بارها مورد توجه فعالان بازار قرار گرفته است. هرچند ظرفیت بالای تولید و سهم بازار پتروشیمی اروند چنین جایگاهی را تا حد زیادی توجیه میکند، اما برخی فعالان صنایع تکمیلی معتقدند هرگونه اختلال در عرضه این شرکت میتواند آثار قابلتوجهی بر بازار PVC کشور برجای بگذارد.
از سوی دیگر استمرار عرضه منظم توسط تولیدکنندگان اصلی موجب شده بازار در ماههای اخیر از شوکهای شدید قیمتی فاصله بگیرد. همین موضوع یکی از دلایل پایین بودن رقابتهای هیجانی در تالار معاملات محسوب میشود؛ زیرا خریداران نسبت به تداوم دسترسی به مواد اولیه اطمینان بیشتری دارند.
رکود صنعت ساختمان
بررسی روندهای کلان اقتصادی نشان میدهد مهمترین عامل اثرگذار بر بازار PVC همچنان وضعیت بخش ساختمان است. طی دو سال اخیر کاهش سرعت اجرای پروژههای ساختمانی، افت سرمایهگذاری در ساختوساز و محدودیتهای مالی فعالان این بخش موجب شده رشد مصرف PVC با شتاب کمتری نسبت به سایر پلیمرها دنبال شود. درحالیکه بخشی از محصولات پلیمری از رونق صنایع بستهبندی، مواد غذایی و کالاهای مصرفی بهرهمند شدهاند، PVC وابستگی بیشتری به فعالیتهای عمرانی و ساختمانی دارد؛ حوزهای که هنوز نشانههای قدرتمندی از خروج کامل از رکود در آن مشاهده نمیشود.
فعالان صنعت معتقدند رشد پایدار تقاضا در بازار PVC زمانی رخ خواهد داد که پروژههای عمرانی بزرگ، طرحهای توسعه زیرساختی و سرمایهگذاری در ساختوساز مسکن به شکل گستردهتری فعال شوند. در غیر این صورت، بازار این محصول همچنان در محدوده تقاضای مصرفی فعلی باقی خواهد ماند.
از منظر کلان، حتی سیاستهای اعتباری و بانکی نیز نقش تعیینکنندهای در این روند دارند. در شرایطی که تسهیلات ساختوساز محدود باشد یا هزینه تامین مالی بالا بماند، طبیعی است که تقاضا برای مصالح و مواد اولیهای مانند PVC نیز در سطح پایینی تثبیت شود. این موضوع نشان میدهد که بازار PVC صرفا تابع عرضه و تقاضای صنعتی نیست، بلکه به شدت به سیاستهای کلان اقتصادی و وضعیت بازار مسکن وابسته است.
یک پیام برای سیاستگذاران
معاملات هفته گذشته تالار پتروشیمی یک پیام برای سیاستگذاران اقتصادی نیز در بر دارد. ارزش بالای معاملات PVC نشان میدهد این محصول همچنان جایگاه مهمی در زنجیره تولید کشور دارد و صنایع وابسته به آن فعال هستند. اما همزمان سطح محدود رقابت و فاصله آن با بازارهای داغتر پلیمری حاکی از آن است که موتور محرک اصلی مصرف PVC یعنی بخش ساختمان هنوز به ظرفیت کامل خود بازنگشته است.
به بیان دیگر، بورس کالا در هفته گذشته تصویری دوگانه از بازار PVC ارائه داد؛ بازاری که از نظر ارزش معاملات بزرگ و اثرگذار است، اما هنوز نشانههای رونق فراگیر در سمت تقاضا در آن دیده نمیشود. همین تناقض شاید مهمترین نکتهای باشد که از معاملات هفته گذشته تالار پتروشیمی قابل استخراج است. اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، به احتمال زیاد بازار PVC در ماههای آینده نیز به مسیر باثبات اما کمشتاب خود ادامه خواهد داد. با این حال هرگونه تحول در بازار مسکن، افزایش پروژههای عمرانی یا رشد صادرات صنایع پاییندستی میتواند این معادله را تغییر دهد و یکی از مهمترین محصولات پتروشیمی کشور را وارد مرحله جدیدی از رونق کند. در کنار این عوامل، نباید از نقش متغیرهای بیرونی مانند نوسانات نرخ ارز، وضعیت تجارت خارجی و محدودیتهای صادراتی نیز غافل شد. هرگونه تغییر در این متغیرها میتواند به سرعت بر حاشیه سود تولیدکنندگان PVC و در نتیجه بر رفتار معاملاتی آنها در بورس کالا اثر بگذارد. بنابراین بازار PVC را باید بازاری حساس، چندلایه و بهشدت وابسته به تحولات همزمان داخلی و خارجی دانست؛ بازاری که در حال حاضر در نقطه تعادل شکنندهای میان ثبات و رکود نسبی قرار گرفته است.
