خصلتِ مفید مسوولیت پذیری اجتماعی
انجمنها نمیپرسند چه کاری برایم میکنید
در آستانه افتتاح خانه تشکلهای اتاق بازرگانی اصفهان، با فرید نجاتبخش، رئیس انجمن شرکتهای دانشبنیان استان، درباره کارکرد این فضای تازه و نقش تشکلها در پیشبرد اقتصاد دانشمحور به گفتوگو نشستیم. او که از فعالان زیستبوم نوآوری اصفهان است، از زاویه فرهنگ تشکلی به این رویداد مینگرد و آن را فرصتی برای تمرین شفافیت و مسوولیتپذیری جمعی میداند.
فکر میکنید خانه تشکلهای اتاق بازرگانی چه نقش مثبتی میتواند ایفا کند؟
همین جمع شدن و کنار هم قرار گرفتن، چشمانداز خاصی از مسوولیتهای اجتماعی و خصلتهای مفید ایجاد میکند. از جمله این مزیتها، یادگیری از یکدیگر و به اشتراکگذاشتن اطلاعات و روشهایی است که مجموعههای مختلف برای حمایت بیشتر از اعضای خود به کار میگیرند.
این قابلیت در شبکههای مجازی هم هست، اما این «کنار هم بودن» و «در خانه بودن» اتمسفری به وجود میآورد که بازدهی بهتری دارد. ضمن اینکه فضای شیشهای این خانه، خودش نماد شفافیت است. شفافیتی که اتفاق میافتد باعث میشود همه جور دیگری رفتار کنند، بخواهند خود را بیشتر نشان دهند و حداقل کارهایی را که بقیه همکاران و انجمنها انجام میدهند، ببینند، یاد بگیرند و برای اعضای خود اجرا کنند.
نکته خوب ماجرا این است که انجمنهای اتاق تخصصهای مختلفی دارند و هیچ مسئلهای نیست که یک انجمن اطلاعاتش را در اختیار دیگری بگذارد، چون صرفاً در حوزه خدماتدهی و حمایت از آن استفاده میکنند و هر انجمن تخصصی کار خودش را انجام میدهد. تعارض منافعی هم وجود ندارد. مجموعهها ذاتشان خیلی اقتصادی نیست، ذاتشان مسئولیت اجتماعی است. در این اشتراکی که ایجاد میشود، فرصتهای زیادی شکل میگیرد.
اگر اتاق بازرگانی را پارلمان بخش خصوصی بدانیم، این خانه تشکلها چه دادهای به اتاق اضافه میکند و ستاندهاش چه خواهد بود؟
اگر اتاق را به صورت یک هرم تصور کنیم که در رأس آن ریاست اتاق و هیئت رئیسه قرار دارد و در لایه بعد، هیئت نمایندگان و کمیسیونها، آنوقت تشکلها در قاعده این هرم جای میگیرند. وقتی این تشکلها در خانهای مشترک کنار هم قرار میگیرند، به صورت یک لایه یکپارچه عمل میکنند. تا پیش از این، به دلیل دور بودن از یکدیگر، یک مقدار اختلاف ذهنی وجود داشت. اما حالا نمایندگان انجمنها و بهویژه دبیران که واسطه میان اعضا و حاکمیت هستند، در این رفتوآمدها اشتراک نظر پیدا میکنند و میتوانند یکپارچگی خود را در ارائه نظرات به سمت لایههای بالاتر اتاق حفظ کنند. این انسجام، وحدت نظر و وحدت رویه بیشتری از سوی فعالان اقتصادی به اتاق میدهد و اتاق هم میتواند با پشتوانه محکمتری از آنها حمایت کند.
برویم سراغ خود شرکتهای دانشبنیان. در سطح شهر و کشور، ستادها و گروههای مختلفی برای حمایت از این شرکتها تشکیل شده، اما انجمن شما دقیقاً چه فعالیتی میتواند برای همافزایی میان آنها انجام دهد، بهخصوص که اقتصاد فردا با شتاب به سمت ارزشآفرینی از طریق دانش میرود؟
یک تفاوت اساسی میان اعضای انجمنها با سایر شرکتهایی که در ساختارهای دیگر حضور پیدا میکنند وجود دارد.
خصوصیت عمومی اعضای یک انجمن این است که سؤالشان این است: «من چه کاری برای جامعهام میتوانم انجام بدهم؟» در حالی که در سایر مجموعههایی که با عنوان حمایت از شرکتها شکل میگیرند، همیشه این سؤال مطرح است که «آن مجموعه حمایتی چه کاری برای من میتواند انجام دهد؟» این اولین تفاوت افرادی است که وارد فعالیت تشکلی میشوند و در انجمن عضو میشوند. آنها فراتر از انتظار داشتن از جامعه، کار میکنند تا توانمندیهایشان را در اختیار جامعه قرار دهند.
نکتهای هست که بخواهید در پایان اضافه کنید؟
نجاتبخش در پایان تأکید کرد که شکلگیری چنین فضاهایی برای شرکتهای دانشبنیان که آینده اقتصاد کشور به آنها گره خورده، حیاتی است.
او گفت: «دنیا با شتاب به سمت خلق ارزش از مسیر دانش میرود و ما اگر میخواهیم در این مسابقه عقب نمانیم، باید بستر تعامل، یادگیری جمعی و مسوولیتپذیری را در میان فعالان این زیستبوم تقویت کنیم.»
به باور وی، خانه تشکلها میتواند همین بستر باشد، به شرط آنکه روحیه مشارکت و اشتراکگذاری که در ذات این مجموعهها وجود دارد، در آن تداوم یابد و به سایر بخشهای اقتصاد نیز تسری پیدا کند.
