بازگشت پول به پناهگاه‌های کم‌ریسک

 صندوق‌های درآمد ثابت

در جریان معاملات روز گذشته، صندوق‌های درآمد ثابت پس از دو روز متوالی خروج سرمایه حقیقی، بار دیگر با ورود پول همراه شدند. بیش از یک همت نقدینگی از سوی سرمایه‌گذاران حقیقی وارد این صندوق‌ها شد تا بار دیگر نقش سنتی صندوق‌های درآمد ثابت به‌عنوان پناهگاه موقت سرمایه در شرایط افزایش نااطمینانی‌ها پررنگ شود. تجربه سال‌های اخیر بازار سرمایه نشان داده است که هرگاه فضای معاملات سهام و دارایی‌های پرریسک با تردید همراه می‌شود، بخشی از سرمایه‌ها به سمت صندوق‌های درآمد ثابت حرکت می‌کنند؛ صندوق‌هایی که به‌دلیل سود نسبتا پایدار و ریسک کمتر، برای بسیاری از سرمایه‌گذاران گزینه‌ای محافظه‌کارانه محسوب می‌شوند. بازگشت جریان پول به صندوق‌های درآمد ثابت را می‌توان از چند زاویه مورد بررسی قرار داد. کاهش نسبی التهاب در بازار ارز موجب شده تا بخشی از انتظارات تورمی کوتاه‌مدت تعدیل شود و این موضوع جذابیت دارایی‌های کم‌ریسک را افزایش دهد. درعین حال، نرخ‌های سود موثر در برخی صندوق‌های درآمد ثابت همچنان در سطوحی قرار دارد که برای بخشی از سرمایه‌گذاران، بازدهی بدون ریسک قابل‌قبولی تلقی می‌شود.

 صندوق‌های املاک و مستغلات

در بازار صندوق‌های املاک و مستغلات نیز روز گذشته نشانه‌های آشکاری از تخلیه هیجان مشاهده شد. این صندوق‌ها طی دو هفته اخیر با رشد قابل‌توجه قیمت واحدها همراه شده بودند و در اکثر صندوق‌ها، فاصله معناداری میان قیمت تابلو و خالص ارزش دارایی‌ها شکل گرفته بود. رشد سریع قیمت‌ها در این صندوق‌ها موجب شد تا برخی نمادها وارد محدوده حبابی شوند؛ موضوعی که پیش‌تر نیز در گزارش‌های تحلیلی دنیای اقتصاد مورد اشاره قرار گرفته بود. معاملات دیروز نشان داد که بازار به تدریج در حال اصلاح این شکاف قیمتی است و برخی صندوق‌ها حتی در محدوده صف فروش قرار گرفتند. رفتار روز گذشته صندوق‌های املاک و مستغلات را می‌توان نشانه‌ای از افزایش بلوغ رفتاری سرمایه‌گذاران در مواجهه با مقوله حباب دانست. در ماه‌های گذشته تجربه صندوق‌های طلا و نقره نشان داده بود که رشد قیمت بدون پشتوانه بنیادی، در نهایت با فشار عرضه و بازگشت قیمت‌ها به تعادل مواجه می‌شود. اکنون به نظر می‌رسد معامله‌گران نسبت به ارزش ذاتی صندوق‌ها حساس‌تر شده‌اند و صرفا بر مبنای موج‌های هیجانی اقدام به خرید نمی‌کنند. همین موضوع سبب شد تا صندوق‌هایی که فاصله بیشتری با NAV داشتند، فشار فروش بیشتری را تجربه کنند. با وجود این تعدیل قیمتی، استقبال از ابزارهای مبتنی بر املاک همچنان ادامه دارد. روز گذشته پذیره‌نویسی هشتمین صندوق املاک و مستغلات بازار سرمایه نیز انجام شد و واحدهای این صندوق در مدت زمانی کوتاه به فروش رسید. این اتفاق نشان می‌دهد که همچنان تقاضای بالایی برای سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در حوزه مسکن و املاک وجود دارد. رشد مداوم قیمت مسکن طی سال‌های اخیر و کاهش توان خرید مستقیم ملک، موجب شده تا صندوق‌های املاک و مستغلات به یکی از مسیرهای جایگزین برای مشارکت در بازار ملک تبدیل شوند. از سوی دیگر، قابلیت نقدشوندگی بالاتر این صندوق‌ها نسبت به بازار فیزیکی مسکن نیز بر جذابیت آنها افزوده است.

 صندوق‌های طلا و نقره

در بخش صندوق‌های مبتنی بر فلزات گرانبها، صندوق‌های نقره همچنان روزهای پررونقی را پشت سر می‌گذارند. در معاملات روز گذشته، رشد قیمت گواهی سپرده نقره موجب افزایش قیمت صندوق‌های نقره شد. 

ازآنجاکه گواهی سپرده نقره اصلی‌ترین دارایی موجود در پرتفوی این صندوق‌ها محسوب می‌شود، رشد ارزش این گواهی‌ها نقش مستقیمی در افزایش خالص ارزش دارایی صندوق‌ها دارد. با این حال، نکته مهم معاملات دیروز آن بود که رشد قیمت صندوق‌های نقره کمتر از رشد گواهی سپرده بود و همین موضوع موجب کاهش حباب قیمت این صندوق‌ها شد. رفتار متفاوت صندوق‌های نقره در روز گذشته، حاوی پیام مهمی برای بازار بود. صندوق‌هایی که در روزهای اخیر با حباب بالاتری معامله می‌شدند، رشد قیمت کمتری را نسبت به سایر صندوق‌ها تجربه کردند. این موضوع نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران نسبت به اختلاف قیمت بازار و ارزش ذاتی حساس‌تر شده‌اند و در تصمیم‌گیری‌های خود، بیش از گذشته به متغیر NAV توجه می‌کنند. چنین رفتاری را می‌توان نشانه‌ای مثبت برای حرکت تدریجی بازار به سمت تحلیل‌محوری ارزیابی کرد. همزمان، ورود پول حقیقی به صندوق‌های نقره نیز همچنان ادامه دارد. 

پس از ثبت رکورد بیشترین میزان ورود پول روزانه به این صندوق‌ها در معاملات سه‌شنبه، روز چهارشنبه نیز جریان ورود نقدینگی قدرتمند به صندوق‌های نقره تداوم یافت. در مقابل، صندوق‌های طلا برای دومین روز متوالی با افت قیمت همراه شدند. 

کاهش نرخ دلار در بازار آزاد، مهم‌ترین عامل فشار بر قیمت صندوق‌های طلا بود. از آنجا که ارزش دارایی‌های این صندوق‌ها وابستگی مستقیمی به قیمت گواهی سپرده شمش طلا دارد، افت دلار به سرعت در معاملات آنها منعکس شد. با این حال، واکنش سرمایه‌گذاران به افت قیمت‌ها قابل‌توجه بود. بسیاری از معامله‌گران حقیقی کاهش قیمت صندوق‌های طلا را فرصت خرید تلقی کردند و همین موضوع موجب ورود پول حقیقی‌ها به این صندوق‌ها شد. 

این رفتار نشان می‌دهد که نگاه بخش مهمی از فعالان بازار همچنان نسبت به چشم‌انداز میان‌مدت طلا مثبت است. در شرایطی که نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی همچنان در فضای اقتصاد ایران وجود دارد، طلا برای بسیاری از سرمایه‌گذاران نقش دارایی پوشش‌دهنده ریسک را ایفا می‌کند. از همین رو، هرگونه اصلاح قیمتی در صندوق‌های طلا می‌تواند با افزایش تقاضا از سوی خریداران میان‌مدت همراه شود؛ موضوعی که در معاملات روز گذشته نیز به وضوح قابل مشاهده بود.