استقبال تاریخی از صندوق‌های طلا

 علی عبدالمحمدی:   بازار سرمایه در روزهای اخیر شاهد چرخش معنادار جریان نقدینگی میان ابزارهای مختلف بوده است؛ چرخشی که بیش از هر چیز، بازتابی از تشدید انتظارات تورمی و افزایش نااطمینانی‌های اقتصادی به شمار می‌رود. درحالی‌که منابع قابل‌توجهی از صندوق‌های کم‌ریسک خارج شده، ورود پرشتاب سرمایه به صندوق‌های مبتنی بر دارایی‌های واقعی، به ‌ویژه فلزات گرانبها، شدت گرفته است. همزمان بازگشایی برخی ابزارهای متوقف‌شده نیز به تحرکات تازه در بازار دامن زده است. برآیند این تحولات نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران با بازتعریف استراتژی‌های خود، به‌ دنبال حفظ ارزش دارایی‌ها در برابر تورم هستند؛ مسیری که می‌تواند آرایش نقدینگی در بازار را در کوتاه‌مدت و میان‌مدت دستخوش تغییر کند.

صندوق‌های طلا و نقره

در جریان دادوستدهای نخستین روز از هفته، بیش از ۳۱همت واحد صدوق طلا معامله شد و برای دومین‌بار در یک هفته اخیر، رکورد ورود سرمایه‌های خرد افراد حقیقی به بورس شکسته شد. در معاملات دیروز، سرمایه‌گذاران حقیقی اقدام به وارد کردن ۷هزار و ۸۱۶‌میلیارد تومان پول به گردونه معاملات صندوق‌های طلا کردند. این میزان از ورود پول سرمایه‌گذاران حقیقی به صندوق‌های طلا، بیشترین مقدار پول وارد شده به این صندوق‌ها در یک روز معاملاتی در تاریخ ۹ساله فعالیت صندوق‌های مذکور محسوب می‌شود.

در روز سه‌شنبه هفته قبل نیز صندوق‌های طلا با ورود حدود ۵هزار و ۴۰۰‌میلیارد تومان پول حقیقی‌ها رکوردشکنی کرده بودند. در پنج روز معاملاتی اخیر (۶ تا ۱۲اردیبهشت)، سرمایه‌گذاران حقیقی، حدود ۱۵هزار و ۳۰۰‌میلیارد تومان پول وارد صندوق‌های طلا کرده‌اند. این در حالی است که از ابتدای جنگ تا پنجم اردیبهشت بیش از ۱۴هزار و ۱۶۲‌میلیارد تومان پول حقیقی‌ها از صندوق‌های طلا خارج شده بود. به این ترتیب در پنج روز معاملاتی اخیر، کلیه خروج پول از این ابزارها در ۲۴روز معاملاتی پیش از آن جبران شد. رشد قیمت دلار در بازار آزاد و رسیدن به سطوح بیش از ۱۸۰هزار تومان، از اصلی‌ترین دلایل استقبال از بازار طلا و سکه و همچنین صندوق‌های طلا در مقطع کنونی است که جریان تقاضا را برای پوشش ریسک کم ارزش شدن ریال، روانه این صندوق‌ها کرده است.

در معاملات روز شنبه، قیمت کلیه صندوق‌های طلا با رشد همراه شد و شاخص صندوق‌های طلا که میانگین عملکرد صندوق‌های طلا را نشان می‌دهد، برای پنجمین روز متوالی با رشد همراه شد. در این ۵روز، شاخص مذکور ۲۲درصد بر ارتفاع خود افزوده است. صندوق‌های طلا در روزهای اخیر حباب مثبت به خود گرفته‌اند و روز گذشته، قیمت اکثر صندوق‌های طلا بالاتر از NAV معامله می‌شد که این موضوع گویای این نکته است که فعالان بازار، رشد قیمت صندوق‌های طلا در روزهای آتی را محتمل می‌دانند. صندوق‌های نقره نیز به حرکت خود در مسیر صعودی ادامه دادند و به‌رغم داشتن حباب قیمتی بالا، این صندوق‌ها نیز با رشد همراه شدند. روز گذشته و بر اثر معامله بیش از ۳ همت واحد صندوق نقره، ۵۸۱‌میلیارد تومان پول حقیقی وارد صندوق‌های نقره شد. سرمایه‌گذاران حقیقی در کلیه روزهای معاملاتی سال جاری، اقدام به وارد کردن پول به این صندوق‌ها کرده‌اند که ماحصل آن ورود حدود ۳ هزار و ۹۰۰‌میلیارد تومان پول افراد حقیقی به صندوق‌های نقره بوده است.

این صندوق‌ها در کنار صندوق‌های طلا در مقطع کنونی، به عنوان ابزارهای پوشش ریسک تورم عمل می‌کنند و توانسته‌اند میزبان بخشی از نقدینگی سرگردان در بازارهای دارایی باشند. شتاب ورود نقدینگی به ابزارهای مبتنی بر فلزات گرانبها، تصویری روشن از تغییر ترجیحات سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهد. در فضایی که نااطمینانی‌های کلان و نوسانات ارزی تشدید شده، رفتار معامله‌گران بیش از گذشته به سمت دارایی‌هایی متمایل شده که نقش حفاظ در برابر کاهش ارزش پول ایفا می‌کنند. تداوم ورود سرمایه و شکل‌گیری فاصله قیمتی با ارزش ذاتی، نشان‌دهنده غلبه انتظارات صعودی در میان فعالان بازار است. این وضعیت اگرچه می‌تواند به تقویت بازدهی کوتاه‌مدت منجر شود، اما همزمان ریسک اصلاح قیمتی را نیز افزایش می‌دهد. در مجموع، بازار در حال تجربه جابه‌جایی معنادار نقدینگی به سمت پناهگاه‌های تورمی است.

صندوق‌های املاک و مستغلات

بیش از ۲ماه از تعطیلی صندوق‌های املاک و مستغلات می‌گذشت و بالاخره در معاملات دیروز، قفل معاملات این صندوق‌ها نیز باز شد تا به جز صندوق‌های سهامی، کلیه صندوق‌ها در بازار سرمایه فعال باشند. در معاملات دیروز، هر ۶صندوق املاک و مستغلات با صف خرید کار خود را آغاز کردند و تا پایان معاملات بازار نیز بر همین مدار چرخیدند. به‌دلیل فقدان عرضه، هزار و ۴۰۰‌میلیارد تومان پول نیز پس از اتمام معاملات در صف خرید این ۶صندوق باقی ماند. همچنین سرمایه‌گذاران حقیقی نیز اقدام به وارد کردن ۹۶‌میلیارد تومان پول به این صندوق‌ها کردند. به جز یک صندوق، دیگر صندوق‌های املاک و مستغلات در معاملات دیروز دارای حباب منفی بودند؛ صندوق‌های املاک و مستغلات از ششم اسفند سال گذشته متوقف بودند و در این مدت، قیمت این صندوق‌ها از قیمت‌های روز بازار مسکن جا مانده است.

در ماه‌های اخیر، قیمت‌ها در بازار مسکن با رشد همراه شده است و این موضوع به رشد NAV صندوق‌های املاک و مستغلات منتهی شده است. در نتیجه با توجه به سکون قیمت این صندوق‌ها به‌دلیل توقف نماد، صندوق‌های مذکور حباب منفی به خود گرفته‌اند. به‌دلیل همین حباب منفی بود که در روز گذشته این صندوق‌ها در سقف قیمتی روزانه معامله شدند. همچنین یک صندوق املاک و مستغلات نیز در اوایل اسفند سال گذشته پذیره‌نویسی شده است که وقوع جنگ اخیر مانع از آن شده که بازگشایی این صندوق انجام شود. به نظر می‌رسد که در روزهای آتی بازگشایی این صندوق نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت.

صندوق‌های درآمد ثابت

تداوم خروج سرمایه از صندوق‌های درآمد ثابت، به‌عنوان یکی از کم‌ریسک‌ترین ابزارهای بازار سرمایه، به سیگنالی مهم برای تغییر ترجیحات سرمایه‌گذاران تبدیل شده است. داده‌های معاملاتی نشان می‌دهد که تنها در روز گذشته، با ثبت ارزش معاملات بیش از ۴۰هزار‌میلیارد تومان در این صندوق‌ها، حدود ۲ هزار و ۸۰۰‌میلیارد تومان پول حقیقی‌ها از این ابزارها خارج شده است. این روند در روزهای اخیر شدت گرفته؛ به‌طوری‌که طی چهار روز معاملاتی گذشته، مجموع خروج پول  افراد حقیقی از صندوق‌های درآمد ثابت از مرز ۱۷ هزار‌میلیارد تومان عبور کرده است. چنین رفتاری را می‌توان در چارچوب افزایش انتظارات تورمی و کاهش جذابیت بازدهی ابزارهای با درآمد ثابت تحلیل کرد. در شرایطی که چشم‌انداز تورم صعودی ارزیابی می‌شود، سرمایه‌گذاران تمایل بیشتری به جابه‌جایی منابع خود به سمت دارایی‌هایی دارند که قابلیت حفظ ارزش در برابر تورم را داشته باشند. بر همین اساس، به نظر می‌رسد بخشی از منابع خارج ‌شده از صندوق‌های درآمد ثابت، به سمت صندوق‌های مبتنی بر طلا و نقره حرکت کرده است؛ ابزارهایی که در دوره‌های تورمی، به ‌طور سنتی مورد توجه فعالان بازار قرار می‌گیرند.