والاستریت ژورنال، اکسیوس و فایننشال تایمز روایت کردند
ورود ایران و آمریکا به جنگ سرد جدید
آمادگی برای محاصره بلندمدت
والاستریت ژورنال طی گزارشی مدعی شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا به دستیاران خود دستور داده است تا برای محاصره گستردهتر ایران آماده شوند، اقدامی که هدف آن محدود کردن بیشتر صادرات نفت ایران و فعالیتهای اقتصادی گستردهتر به منظور افزایش فشار بر برنامه هستهای این کشور تلقی میشود. بنا بر این گزارش، دونالد ترامپ در جریان نشستهای اخیر، از جمله جلسه روز دوشنبه در اتاق وضعیت کاخ سفید به این جمعبندی رسیده است که گزینههای دیگر او از جمله ازسرگیری بمباران یا کنار کشیدن از درگیری پرمخاطرهتر است و تصمیم گرفته فشار بر اقتصاد و صادرات نفت ایران را از طریق ادامه محاصره بنادر ایران و جلوگیری از کشتیرانی به مقصد و از مبدأ این بنادر تشدید کند.
والاستریت ژورنال افزود که با این حال، ادامه محاصره به معنای طولانیتر شدن درگیری است که منجر به افزایش قیمت بنزین شده، به محبوبیت ترامپ در نظرسنجیها آسیب زده و چشمانداز جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای را بیش از پیش تیره کرده است. این وضعیت همچنین باعث شده شمار کشتیهای عبوری از تنگه هرمز به پایینترین سطح از زمان آغاز جنگ برسد. به گزارش والاستریت ژورنال، ترامپ همچنان میخواهد تا زمانی که ایران در برابر خواستههای اصلی او، یعنی برچیدن کامل برنامه هستهای تسلیم شود، فشار بر آن را تشدید کند. بنا بر ادعای گزارش، ترامپ به دستیاران خود گفته که پیشنهاد سهمرحلهای ایران مبنی بر بازگشایی تنگه هرمز و موکول کردن مذاکرات هستهای به مرحله نهایی، نشان میدهد تهران با حسن نیت مذاکره نمیکند. این روزنامه افزود که تصمیم ترامپ نوعی مرحله تازه در جنگ به شمار میرود و نشان میدهد رئیسجمهوری آمریکا که همواره به دنبال پیروزی سریع و قابل عرضه است، فاقد راهحل قطعی است.
به گزارش والاستریت ژورنال، برخی مقامات آمریکایی با توجه به فقدان مسیری روشن و قاطع برای پایان جنگ با ایران، بر این باورند که این درگیری احتمالا نه با توافق هستهای پایان مییابد و نه با از سرگیری جنگ. این گزارش افزود که ترامپ توصیههای متناقضی درباره گامهای بعدی در تقابل با ایران دریافت میکند. برخی متحدان خارج از دولت از جمله لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه ایالت کارولینای جنوبی خواستار حفظ فشار بر تهران هستند. این در حالی است که دیگران، از جمله رهبران کسبوکارهای آمریکایی نگرانند که بسته ماندن تنگه هرمز یا جنگ بیشتر نتیجهای جز آسیب به اقتصاد در پی نداشته باشد، موضوعی که در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره میتواند ضربه سیاسی مرگباری برای جمهوریخواهان باشد. از سوی دیگر و به گفته مقامات آمریکایی، ترامپ در حال حاضر نمیخواهد از مطالبه خود مبنی بر تعهد ایران به تعلیق غنیسازی برای حداقل ۲۰ سال و سپس پذیرش محدودیتها عقبنشینی کند.
درگیری منجمد
این در حالی است که پایگاه خبری اکسیوس، روز سهشنبه ۲۸ آوریل، در یادداشتی پیرامون تحولات اخیر و مذاکرات میان تهران و واشنگتن نوشت که درگیری آمریکا و ایران در وضعیت کنونی و با اعمال تحریمها، توقیف و رهگیری کشتیها و همچنین گفتوگوهایی درباره امکان انجام مذاکره، وارد فازی شبیه به جنگی سرد شده است. چند مقام آمریکایی به آکسیوس گفتهاند که نگران کشیده شدن آمریکا به «درگیری منجمد» هستند، وضعیتی که در آن جنگ و درگیری مسلحانه به پایان رسیده اما، از آنجا که توافق صلح حاصل نشده، درگیری میتواند هر لحظه دوباره شروع شود. بنا به گزارش اکسیوس، این بنبست پرتنش، چشماندازی از یک پایان قریبالوقوع ندارد و از این رو، افزایش قیمت انرژی در ماههای آینده تقریبا قطعی به نظر میرسد و هر لحظه نیز امکان شعلهور شدن جنگ مستقیم وجود دارد. در چنین سناریویی، آمریکا ناچار خواهد بود برای ماههای بیشتری نیروهای خود را در منطقه حفظ کند. تنگه هرمز بسته خواهد ماند، محاصره دریایی آمریکا ادامه پیدا میکند و هر دو طرف در انتظار عقبنشینی یا اقدام نظامی طرف مقابل خواهند ماند.
آکسیوس به نقل از یکی از منابع نزدیک به دونالد ترامپ عنوان کرد که با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای نوامبر یک درگیری منجمد و فرسایشی از نظر سیاسی و اقتصادی، بدترین وضعیت برای رئیسجمهور آمریکا است. به گفته پنج تن از مشاورانی که با رئیسجمهور آمریکا گفتوگو داشتهاند، دونالد ترامپ میان دو گزینه مردد است: آغاز حملات نظامی جدید یا انتظار برای مشاهده اینکه آیا سیاست فشار حداکثری از طریق تحریمهای مالی، ایران را به مذاکره درباره پایان برنامه هستهایاش وادار میکند یا نه. بنا به این گزارش، یکی از مشاوران به اکسیوس گفت: «من ترامپ را ناامید اما واقعبین توصیف میکنم. او نمیخواهد از زور استفاده کند، اما عقبنشینی هم نخواهد کرد.» این در حالی است که سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه ۲۹ آوریل، از تداوم ارتباط واشنگتن با تهران خبر داد.
بنا به گزارش الجزیره، کاخ سفید اعلام کرد که مذاکرهکنندگان آمریکایی همچنان به تعامل با ایران ادامه میدهند. سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای به رسانههای آمریکایی گفت که رئیسجمهور آمریکا تنها با ایران توافقی را امضا خواهد کرد که «امنیت ملی ایالات متحده را در اولویت قرار دهد.» از سوی دیگر، دفتر نخستوزیری پاکستان اعلام کرد که تلاشها برای آتشبس و برقراری صلح در خاورمیانه ادامه دارد. براساس گزارش الجزیره، دفتر نخستوزیر پاکستان اعلام کرد که تلاشهای اخیر به تمدید آتشبس بین واشنگتن و تهران کمک کرد و تاکید کرده که تماسهای دیپلماتیک با ایران ادامه دارد.
تداوم فضای تهدید
در همین رابطه، فایننشال تایمز به تاریخ ۲۸ آوریل گزارش داد که احتمال تعمیق و طولانیتر شدن نزاع در خاورمیانه بسیار بالا به نظر میرسد. این روزنامه طی گزارشی عنوان کرد: برجستهترین ویژگی این جنگ این است که ایران انگیزه قوی برای ادامه آن دارد. مهم نیست ترامپ چند بار عصر طلایی جدیدی را برای خاورمیانه پیشنهاد دهد، ایران بهسختی باور خواهد کرد که اگر اوضاع مطابق میلش پیش نرود، او بار دیگر سراغ گزینه نظامی نخواهد رفت. این بدان معناست که حتی خوشبینترین مذاکرهکنندگان نیز دیگر اعتماد چندانی به اظهارات ترامپ ندارند.
فایننشال تایمز در ادامه نوشت: از دیدگاه ایران، هر چه آبراه تنگه هرمز بیشتر بسته بماند، احتمال اینکه ترامپ زیر بار توقف تخاصم برود، بیشتر است. اما بیایید تصور کنیم که او با تغییراتی، پیشنهاد اخیر ایران را بپذیرد. در صورت شکست یا عدم موفقیت مذاکرات هستهای، هر طرف تهدیدی علیه دیگری خواهد بود. سلاح ترامپ از سرگیری بمباران خواهد بود که میتواند هدف قرار دادن پلها، نیروگاهها و حتی کارخانههای آب شیرینکن را نیز شامل شود. از سوی دیگر، سلاح ایران بستن دوباره تنگه هرمز خواهد بود. برای دیدن اینکه کدام تهدید قدرت نفوذ بیشتری دارد، نیازی به یک استراتژیست بزرگ نیست. ترامپ هر چه که در مورد بهاصطلاح جاهطلبیهای هستهای ایران بگوید، روشن کرده است که بازگشایی این آبراه هدف اصلی برای اوست. ایران نیز روشن کرده است که میتواند بهخوبی بازارهای انرژی جهانی را تحتتاثیر قرار دهد.
این گزارش در ادامه افزود: حتی اگر تهران و واشنگتن به نحوی موفق به دستیابی به توافق هستهای شوند، همچنان برنامه موشکی ایران و نیروهای مورد حمایت آن در منطقه تعیین تکلیف نخواهند شد. این موضوع که ترامپ دو هدف آخر را به عنوان بخشی از چارچوب خود کنار گذاشته است، در خاورمیانه چندان مورد استقبال قرار نگرفته است. برای کشورهای حوزه خلیج فارس، تعطیلی برنامه موشکی ایران به اندازه کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم غنیشده اهمیت دارد. برای اسرائیل نیز پایان دادن به حمایت ایران از گروههای منطقهای تقریبا به اندازه از حذف برنامه هستهای این کشور مهم است. در هر مقطعی، اسرائیل میتواند با از سرگیری کامل خصومتها با حزبالله، توافق ترامپ را از بین ببرد. در واکنش، بیتردید ایران تلافی خواهد کرد و اوضاع به حالت اول باز خواهد گشت. انتقاد اصلی ترامپ و نتانیاهو از توافق هستهای باراک اوباما در سال ۲۰۱۵ این بود که این دو سرفصل را از مذاکرات حذف کرده بود.
چنین به نظر میرسد که ترامپ اکنون آماده است تا همان کاری را انجام دهد که اوباما پیشتر انجام داده بود. نکته مهم دیگر آن است که ترامپ علاقه بسیاری دارد تا قبل از نشست با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین در اواسط ماه مه، موقتا از خلیج فارس خارج شود. از یاد نباید برد که از لحظه بازگشت به کاخ سفید در سال ۲۰۲۵، ترامپ برای دیدار با شی تلاش کرده است و تداوم تنشها در خاورمیانه میتواند این دیدار را بسیار تحتالشعاع قرار دهد.
