سایه تردید در بازار کالا
دنیای اقتصاد - علی قاسمی : بازارهای کالایی ایران در فضایی آکنده از نااطمینانی و احتیاط، هفته را با نشانه‌هایی متناقض از رکود معاملاتی و رشد قیمتی آغاز کردند؛ وضعیتی که بیش از هر چیز ریشه در تشدید ریسک‌های سیاسی و تقویت انتظارات تورمی دارد. کاهش چشم‌گیر حجم و ارزش معاملات در بورس کالا، بیانگر عقب‌نشینی خریداران و افزایش تردید نسبت به آینده است، اما همزمان رشد قیمت در برخی کالاهای کلیدی مانند فولاد و جهش قابل‌توجه در گواهی‌های کالایی، از تداوم تقاضای سفته‌بازانه و نگرانی از افزایش بیشتر قیمت‌ها حکایت دارد. این دوگانگی رفتاری نشان می‌دهد که بازار تحت تاثیر انتظارات تورمی است. در چنین شرایطی، حتی بازارهایی که با مازاد عرضه مواجه‌اند، مانند سیمان، نیز نتوانسته‌اند از سایه ابهام خارج شوند و با ضعف تقاضا دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در مقابل، دارایی‌هایی که بیشتر در معرض انتظارات تورمی قرار دارند، از جمله میلگرد، قیر و خودرو، با افزایش تقاضا و جهش قیمتی روبه‌رو شده‌اند. بازار طلا نیز اگرچه نوسانات محدودی را تجربه کرده، اما نشانه‌هایی از انتظار برای رشد بیشتر قیمت‌ها در خود دارد. برآیند این تحولات نشان می‌دهد که بازار داخلی به چشم‌انداز مبهم سیاسی و اقتصادی واکنش نشان می‌دهد؛ همچنان احتیاط، هیجان و پیش‌بینی تورم، مسیر معاملات را تعیین می‌کنند.
بازارهای جهانی همزمان با بازگشایی در هفته جاری، تحت تاثیر یک شوک ژئوپلیتیک مهم یعنی بحران تنگه هرمز و سیاست موسوم به محاصره دریایی ایران، دچار نوسانات شدید شدند. این تحولات باعث افزایش ریسک، جابه‌جایی سرمایه به دارایی‌های امن و نوسان شدید در بازار انرژی و فلزات شد.
در روز دوشنبه، بازار نفت با جهش قابل‌توجهی آغاز شد. قیمت نفت برنت تا محدوده ۱۰۱ تا ۱۰۳ دلار در هر بشکه افزایش یافت و در برخی معاملات فیزیکی حتی به نزدیکی ۱۵۰ دلار نیز رسید که رکوردی تاریخی محسوب می‌شود. علت اصلی این جهش، اختلال در عرضه جهانی به‌دلیل محدودیت تردد در تنگه هرمز بود؛ مسیری که حدود ۲۰درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند. در ادامه روز، بخشی از رشد قیمت‌ها تعدیل شد و نفت در محدوده زیر ۱۰۰ دلار تثبیت شد. این رفتار قیمتی نشان می‌دهد که بازارهای جهانی واکنش‌های سریعی را نسبت به تحولات نشان داده و هنوز در بی‌ثباتی به سر می‌برند.
در روز سه‌شنبه با انتشار خبر احتمال ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا، قیمت نفت کمی کاهش یافت و به زیر ۱۰۰ دلار بازگشت. با وجود عدم تایید این خبر توسط مقامات ایرانی و آمریکایی، قیمت‌ها نشان می‌دهند که بازار نفت در این مقطع تحت‌تاثیر خبرها رفتار می‌کند و هرگونه سیگنال سیاسی می‌تواند جهت قیمت را تغییر دهد.
در بازار طلا، رفتار دوگانه‌ای مشاهده شد. همزمان با بازگشایی بازارهای جهانی، افزایش قیمت نفت و تقویت دلار باعث افت نسبی طلا شد و قیمت آن به حدود ۴هزار و ۷۲۰دلار تا ۴هزار و ۷۳۰ دلار در هر اونس رسید. اما در در روز سه‌شنبه با کاهش قیمت نفت و تضعیف دلار، طلا مجددا صعودی شد و به حدود ۴هزار و ۷۷۰ تا ۴هزار و ۷۸۰دلار رسید. این نشان‌دهنده نقش کلیدی طلا به‌عنوان دارایی امن در شرایط عدم‌قطعیت است.
در بخش فلزات اساسی، روند کلی مثبت اما ملایم بود. قیمت مس به حدود ۶.۰۳دلار در هر پوند رسید و رشد روزانه نزدیک به ۰.۹درصد ثبت کرد، درحالی‌که سنگ‌آهن و فولاد نوسانات محدودتری داشتند. این رفتار نشان می‌دهد که بازار فلزات صنعتی بیشتر تحت تاثیر انتظارات رشد اقتصادی قرار دارند و شوک‌های کوتاه‌مدت ژئوپلیتیک وزن کم‌تری در نوسانات قیمتی داشته است، هرچند افزایش هزینه انرژی می‌تواند در میان‌مدت فشار صعودی ایجاد کند.
در حوزه فلزات گران‌بهای دیگر نیز روند صعودی دیده شد: نقره حدود ۲ تا ۳درصد رشد کرد و به نزدیکی ۷۷دلار رسید، پلاتین و پالادیوم نیز افزایش ملایمی داشتند. این هم‌جهتی نشان‌دهنده افزایش تقاضای سرمایه‌گذاری در کل گروه فلزات ارزشمند است.
در بازار محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی، اثر افزایش قیمت نفت بسیار سریع و شدید بود. قیمت سوخت‌ها مانند گازوئیل تا حدود ۱۷۰دلار و سوخت جت تا نزدیکی ۲۰۰دلار در هر بشکه افزایش یافت. این موضوع نشان‌دهنده انتقال سریع شوک نفت به زنجیره پایین‌دستی و افزایش هزینه تولید در صنایع پتروشیمی است. در چنین شرایطی، حاشیه سود شرکت‌های مصرف‌کننده خوراک انرژی کاهش یافته و فشار تورمی در سطح جهانی تشدید می‌شود.
جهش تقاضا در فلزات اساسی
بازار معاملات فیزیکی بورس کالای ایران در روز دوشنبه شاهد عقب‌نشینی قابل‌توجهی بود. ارزش کل معاملات به ۱۰هزار و ۴۰۰میلیارد تومان رسید. این در حالی است که شاخص مذکور در روز یکشنبه حدود ۲۷همت گزارش می‌شود. حجم قراردادها نیز به ۱۹۷هزار تن کالا رسیده است. این کاهش شدید در نتیجه احتیاط خریداران در مواجهه با اخبار ژئوپلیتیک جهانی است.
بخش عمده معاملات به شمش فولاد تعلق دارد. شمش فولاد با قیمت ۴۸میلیون تومان به ازای هر تن معامله شد که نسبت به عرضه قبلی در ۱۷فروردین با رشد ۵ تا ۶درصدی همراه شده است. شمش فولاد در مقایسه با عرضه ابتدای سال که در ۱۰فروردین ماه صورت گرفته به طور میانگین افزایش قیمت ۱۰درصدی را تجربه کرده است. این افزایش قیمت بیش از آن که تحت‌تاثیر قیمت‌های جهانی باشد، به دلیل روند انتظارات تورمی در داخل و احتمال اختلال در عرضه رخ داده است.
کاتد مس با قیمت هر تن، یک‌میلیارد و ۶۷۶میلیون تومان مورد دادوستد قرار گرفت. مس کاتد در مقایسه با اولین عرضه خود در ابتدای امسال رشد حدود یک‌درصدی را تجربه کرده است. افت و خیزهای قیمت جهانی و رشد قابل‌توجه قیمت مس قبل از عید، مانع رقابت بالای قیمت مس در مقایسه با فولاد شده است.
تالار سیمان در روز دوشنبه، شاهد۱۹ معامله بود. بازار سیمان همچنان با فشار عرضه روبه‌رو است.
محصولات سیمانی تقریبا بدون رقابت معامله می‌شوند. به عنوان مثال سیمان پرتلند در مقایسه با ابتدای سال، افت ۱۱درصدی را تجربه کرده است. عدم اطلاعات کافی در خصوص روند بازسازی خسارات جنگ و چشم‌انداز مبهم درگیری‌ها مانع از آن شده است تا تقاضا به تالار سیمان بازگردد.
با وجود افت شدید حجم و ارزش معاملات در روز دوشنبه، ثبات نسبی قیمت‌ها در کالاهای کلیدی مانند فولاد، مس و برخی محصولات نفتی حفظ شد. این رفتار نشان می‌دهد که عرضه‌کنندگان بزرگ همچنان قیمت‌ها را کنترل می‌کنند و تقاضای صنعتی به ویژه فولاد همچنان وجود دارد.
در معاملات گواهی‌های کالایی، تقاضا در گواهی‌های فلزات اساسی، مانند مس، روی و سنگ آهن به شکلی پایدار وجود دارد. هر کدام از گواهی‌های مذکور در روز دوشنبه با رشد قیمتی یک‌درصدی به کار خود پایان دادند. در این میان روند معاملات میلگرد قابل‌توجه است. قیمت هر گواهی میلگرد در ۲۴فروردین‌ماه یعنی آخرین روز معاملاتی با جهش ۸درصدی به۵۵میلیون و ۸۰۰هزار تومان رسید. همچنان قیمت‌ها در بازار فیزیکی بورس کالا و بازار آزاد تفاوت بسیاری دارد. تیرآهن و میلگرد عمدتا به دلیل تقویت انتظارات تورمی در تیررس توجه قرار داشته و هجوم تقاضا، به دلیل ترس ناشی از افزایش قیمت بیشتر، جهش‌های قیمتی را به وجود آورده است. این موضوع در سایر گواهی‌های سپرده نظیر گواهی قیر و خودرو نیز مشاهده می‌شود. این دو گواهی، با جهش قیمتی ۹درصدی معاملات روز دوشنبه را به پایان رساندند.
رفتار هیجانی طلا
در بازار گواهی سپرده طلا و نقره، با وجود تحولات جنگ و محاصره دریایی بنادر ایران، نوسانات قیمتی محدودی به چشم می‌خورد. افزایش قیمت دلار به نزدیکی مرز ۱۶۰هزار تومان در کنار کاهش ۱۰۰دلاری طلای جهانی، در نهایت گواهی سپرده طلا را با افزایش جزئی قیمت همراه کرد. به طوری که قیمت هر گواهی در پایان معاملات روز دوشنبه، با رشد یک‌درصدی به ۲میلیون و ۴۰۰هزار تومان رسید.
با وجود تعطیلی بازار طلا در روز سه‌شنبه، قیمت هر اونس فلز زرد در بازارهای جهانی از مرز ۴هزار و ۸۰۰دلار عبور کرده است. بر این اساس ارزش ذاتی هر گواهی سپرده شمش طلا به ۲میلیون و ۴۶۰هزار تومان افزایش یافته است. حباب منفی این گواهی، انتظارات از احتمال تقویت قیمت طلا در بازارهای جهانی، می‌تواند تقاضا را در گواهی شمش طلا حفظ کند.
البته گمانه‌زنی‌ها در خصوص دیدار مقامات سیاسی ایران و آمریکا در روز پنج‌شنبه می‌تواند حباب منفی گواهی شمش در بورس کالا را بزرگ‌تر کرده و قدری از فشار خرید بکاهد.
قیمت گواهی نقره در روز دوشنبه با کاهش یک‌درصدی به ۴۰۷هزار تومان رسیده است. همچنان حباب مثبت قابل‌توجه این دارایی مانع از سبزپوش شدن قیمت نقره شده است. ارزش ذاتی هر گواهی شمش نقره حوالی ۴۰۰هزار تومان است. با وجود کاهش حباب مثبت این دارایی، همچنان به نظر می‌رسد معامله‌گران برای خرید نقره در بورس کالا احتیاط به خرج می‌دهند.
