روند معاملات فیزیکی در بورسکالا پس از آغاز جنگ بررسی شد
توقف معاملات در میانه بحران
همچنین از روز یکشنبه مورخ ده اسفند فرآیند ثبت عرضه برای روزهای آتی طبق برنامه اعلامشده انجام خواهدشد و مهلت ارسال عرضهها جهت تایید تا ساعت ۱۴ است و از روز دوشنبه مورخ ۱۱ اسفند ماه، معاملات سیمان در تالار سیمان و راس ساعت ۱۲ و مابقی معاملات(اعم از پتروشیمی، صنعتی، حراج باز، فرآوردههای نفتی و...) در تالار حراج همزمان راس ساعت ۱۱:۳۰ انجام میشود. این اطلاعیه بر استمرار عرضه، ثبتسفارش و انجام معاملات در چارچوب مقررات تاکید میکرد.این تصمیم نشانهای از تلاش سیاستگذار بود تا حداقل شریانهای اصلی تامین کالاهای پایه در کشور قطع نشوند؛ اما بازار در واقعیت مسیر دیگری را طی کرد.
تحلیل دادههای معاملاتی نشان میدهد طی یک هفته پس از صدور اطلاعیه، عملا معاملهای در بورسکالا ثبت نشده و پس از گذشت یک هفته در تاریخهای شانزدهم و هفدهم اسفند، رینگ صنعتی بورسکالا شاهد انجام معاملات محدودی در تالارهای سیمان، مس و آلومینیوم بودهاست.سکون معاملاتی در بازار این رخداد را میتوان یکی از نشانههای تعطیلی عملی بورسکالا دانست، زیرا برخلاف تعطیلی بورس تهران که ماهیت مالی دارد، بورسکالا بخش واقعی اقتصاد را نمایندگی میکند. توقف معاملات سیمان بهمعنای تعویق تحویل به پروژههای عمرانی است. نبود خرید و فروش آلومینیوم هم به این معناست که مبادلات صنایع خودروسازی و لوازمخانگی دچار وقفه میشود و رکود در معاملات مس و فرآوردههای پتروشیمی عملا زنجیره تامین صنایع زیرساختی کشور را از حرکت انداختهاست. کارشناسان بازار دلیل اصلی این وضعیت را ابهام در مسیر نقلوانتقال وجوه و سایه سنگین جنگ بر سر کشور میدانند.
در شرایطی که علاوهبر جنگ و نااطمینانی، اختلال در اینترنت و توقف فعالیتهای اقتصادی نیز بر فضای کشور تاثیر گذاشتهاست، بهنظر میرسد تصمیم بورسکالا برای بازگشت تدریجی معاملات بیشتر جنبه نمادین داشته تا عملیاتی. همچنین بررسی آمار معاملات در روزهای ۱۶ و ۱۷ اسفند نشاندهنده کاهش چشمگیر عرضه، تقاضا و حجم معاملات در بخشهای مختلف بازار فیزیکی بورسکالا در این روزها است. فولاد تنها گروه بورسکالا بود که در شانزدهم اسفند معاملات محدودی انجام داد. به گفته فعالان، حجم معاملات فولاد محدود و بدون افزایش تناژ رقابتی بودهاست، زیرا تقاضای جدی از سوی واحدهای مصرفکننده وجود نداشتهاست.
روز یکشنبه ۱۷ اسفندماه نیز اتفاق مشابهی افتاد. در این دو روز بهترتیب ۹۲هزار و ۴۳هزارتن شمش فولادی عرضه شد.در بازار سیمان، آلومینیوم و مس هم پس از توقف عملی معاملات در هفته گذشته، از روز ۱۷ اسفندماه معاملات از سر گرفته شد. بهرغم بیشتربودن حجم معاملات در تالار سیمان، حجم قراردادهای منعقدشده در بازار دو کالای دیگر تقریبا ناچیز بود که البته با توجه به تداوم جنگ و درگیری نظامی در کشور، دور از انتظار نبود. توقف معاملات در بورسکالا، خصوصا در کالاهایی چون سیمان و آلومینیوم که تامینکننده اصلی صنایع پاییندستی هستند، میتواند تبعات قابلتوجهی داشتهباشد. پیش از این، بورسکالا نقش کلیدی در تامین پایدار مواد اولیه برای صدها واحد تولیدی در کشور ایفا میکرد. در حالحاضر، شواهدی مبنیبر افزایش قیمتهای غیررسمی در بازار فیزیکی برخی کالاها مشاهده میشود که میتواند ناشی از همین اختلال در عرضه باشد.
اکنون پرسش کلیدی این است که بورسکالای ایران چه زمانی و چگونه میتواند فعالیت طبیعی خود را از سر بگیرد؟ بهنظر میرسد که تا زمانیکه وضعیت کشور به حالت پایدار بازنگردد، معامله گستردهای صورت نخواهد گرفت.تعطیلی ضمنی معاملات فیزیکی بورسکالا، حتی در شرایطی که اطلاعیه رسمی از بازبودن بازار خبر میداد، نشاندهنده شکنندگی ساختار لجستیک و مالی بازارهای کالایی در شرایط بحران است. بهنظر میرسد بورسکالا پس از عبور از بحران فعلی باید ضمن بازنگری در سازوکارهای اضطراری خود، چارچوبی برای استمرار معاملات حیاتی کشور در شرایط غیرعادی طراحی کند؛ زیرا تداوم سکوت معاملاتی در رینگهای مختلف میتواند به زنجیره تولید و اشتغال آسیب بزند.