قیمت بنزین در ایالات متحده میتواند در روزهای آینده به ۳.۷ دلار در هر گالن برسد
وحشت بنزینی در آمریکا
حمید ملازاده: افزایش تنش و درگیری مستقیم میان ایران و ائتلاف آمریکا–اسرائیل در خاورمیانه، نهتنها بازار جهانی انرژی را وارد مرحلهای تازه از بیثباتی کرده بلکه اثرات آن با سرعتی کمسابقه به اقتصاد داخلی ایالات متحده و بهویژه پمپبنزینهای این کشور سرایت کرده است. در روزهایی که نگرانی از اختلال در صادرات نفت خاورمیانه و امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز به یکی از محورهای اصلی تحلیل بازارهای انرژی تبدیل شده، جهش قیمت نفت به بالای ۹۰دلار در هر بشکه موج تازهای از افزایش قیمت سوخت را در آمریکا رقم زده است. این افزایش در حالی رخ میدهد که خانوارهای آمریکایی هنوز با پیامدهای تورم سالهای اخیر و افزایش هزینههای زندگی مواجهاند و قیمت بنزین برای بسیاری از آنها یکی از ملموسترین شاخصهای وضعیت اقتصادی به شمار میرود. به همین دلیل هرگونه افزایش ناگهانی در بهای سوخت بهسرعت به موضوعی حساس در فضای سیاسی و رسانهای آمریکا تبدیل میشود.
اکنون نیز همزمان با گسترش درگیریها در خاورمیانه و افزایش نگرانیها درباره آینده عرضه نفت، بهای بنزین و گازوئیل در ایالات متحده روندی صعودی گرفته که میتواند پیامدهایی فراتر از بازار انرژی داشته باشد. این تحولات در شرایطی رخ میدهد که دولت دونالد ترامپ در آغاز دوره دوم ریاستجمهوری خود وعده داده بود با افزایش تولید داخلی نفت و گاز، قیمت انرژی را کاهش دهد. بااینحال تشدید بحرانهای ژئوپلیتیک و نااطمینانی در بازار جهانی انرژی باعث شده تحقق این وعده با چالشهای جدی مواجه شود.
انتخابات میاندورهای کنگره
از همین رو بسیاری از ناظران سیاسی و اقتصادی معتقدند جهش قیمت سوخت در آمریکا میتواند به یکی از مهمترین آزمونهای سیاسی دولت ترامپ و حزب جمهوریخواه در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره در ۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۲ آبان ۱۴۰۴) تبدیل شود؛ انتخاباتی که کنترل کنگره را تعیین خواهد کرد و افزایش هزینههای انرژی میتواند بر رفتار رأیدهندگان اثر قابلتوجهی بگذارد. بر اساس دادههای انجمن خودرویی آمریکا (AAA)، میانگین قیمت بنزین در سراسر این کشور تا پایان هفته از مرز ۳دلار در هر گالن (3.8 لیتر) فراتر رفته است؛ رقمی که نسبت به هفته قبل ۱۱درصد افزایش را نشان میدهد و بالاترین سطح از سپتامبر ۲۰۲۴ به شمار میرود. همزمان قیمت گازوئیل نیز با جهشی شدیدتر به ۴ دلار در هر گالن رسیده که بیانگر افزایش ۱۵درصدی در یک هفته و بالاترین سطح از نوامبر ۲۰۲۳ است. چنین افزایش سریعی در قیمت سوخت در حالی رخ داده که بازار جهانی نفت تحتتاثیر تشدید درگیریها در خاورمیانه و اختلال در مسیرهای کلیدی حملونقل انرژی قرار گرفته است.
در قلب این بحران، نگرانی از اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز قرار دارد؛ گلوگاهی استراتژیک که بخش قابل توجهی از تجارت جهانی نفت از آن عبور میکند. تشدید تنشهای نظامی در منطقه و افزایش ریسکهای امنیتی برای کشتیها باعث شده هزینههای حملونقل و بیمه نفتکشها افزایش یابد و بازار نفت با نگرانی از محدود شدن عرضه مواجه شود. همین نگرانیها قیمت نفت را به بالای ۹۰ دلار در هر بشکه رسانده و موج آن بهسرعت به بازار سوخت در آمریکا منتقل شده است.
نوسانات بازار جهانی
با وجود آنکه ایالات متحده در سالهای اخیر با رشد تولید نفت شیل به بزرگترین تولیدکننده نفت جهان تبدیل شده، اما همچنان به شدت در برابر نوسانات بازار جهانی آسیبپذیر است. آمریکا علاوه بر صادرات گسترده نفت، همچنان روزانه میلیونها بشکه نفت وارد میکند، زیرا ساختار پالایشگاهی این کشور و سطح بالای مصرف انرژی باعث شده وابستگی آن به جریان تجارت جهانی نفت کاملا از بین نرود. به همین دلیل هرگونه افزایش قیمت جهانی نفت به سرعت در بازار داخلی سوخت منعکس میشود. افزایش قیمت سوخت در برخی ایالتهای آمریکا حتی شدیدتر از میانگین ملی بوده است. در ایالت جورجیا که یکی از ایالتهای مهم و رقابتی در انتخابات محسوب میشود، قیمت بنزین طی یک هفته بیش از ۴۰ سنت در هر گالن افزایش یافته است. ایالتهای ایندیانا و ویرجینیای غربی نیز با افزایشهایی بیش از ۴۳ سنت مواجه شدهاند. بسیاری از رانندگان آمریکایی از جهش ناگهانی قیمتها ابراز شگفتی کرده و برخی میگویند برای کنترل هزینهها ناچار شدهاند سفرهای غیرضروری خود را کاهش دهند.
در همین حال برخی دیگر از شهروندان آمریکایی افزایش قیمت سوخت را بهایی قابل قبول برای اقدامات نظامی دولت میدانند. این شکاف دیدگاهها نشان میدهد که بحران انرژی ناشی از جنگ میتواند به مسالهای سیاسی در داخل آمریکا تبدیل شود؛ مسالهای که هم بر زندگی روزمره مصرفکنندگان اثر میگذارد و هم بر فضای سیاسی کشور سایه میاندازد.از منظر بازار انرژی، جهش قیمت سوخت در آمریکا تا حد زیادی بازتاب افزایش سریع قیمت نفت در بازارهای جهانی است. معاملات آتی نفت خام آمریکا در پایان هفته در سطح ۹۰ دلار در هر بشکه بسته شد که نزدیک به ۱۰ دلار افزایش در یک روز و بزرگترین رشد روزانه از سال ۲۰۲۰ محسوب میشود. تحلیلگران بازار معتقدند اگر روند صعودی قیمت نفت ادامه یابد، میانگین قیمت بنزین در آمریکا میتواند در روزهای آینده تا 3.7دلار در هر گالن برسد. در میان فرآوردههای نفتی، گازوئیل حتی بیشتر از بنزین تحتتأثیر بحران قرار گرفته است.
اختلال در مسیرهای کشتیرانی
اختلال در مسیرهای کشتیرانی در خاورمیانه و محدود بودن ذخایر جهانی گازوئیل باعث شده قیمت این سوخت با سرعت بیشتری افزایش یابد. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که گازوئیل سوخت اصلی حملونقل بار، کشاورزی، صنایع تولیدی و بسیاری از فعالیتهای اقتصادی است. در نتیجه افزایش قیمت آن میتواند به شکل غیرمستقیم قیمت طیف گستردهای از کالاها، از مواد غذایی گرفته تا کالاهای مصرفی و صنعتی، را افزایش دهد. در چنین شرایطی کاخ سفید تلاش کرده گزینههایی برای مهار افزایش قیمت انرژی بررسی کند. مقامات دولت از وزارتخانههای انرژی، حملونقل و خزانهداری خواستهاند مجموعهای از راهکارهای فوری را ارائه دهند؛ راهکارهایی که بتوان بدون نیاز به تصویب کنگره اجرا کرد. از جمله گزینههای مطرحشده میتوان به تعطیلی موقت مالیات فدرال بنزین، کاهش برخی مقررات زیستمحیطی مربوط به ترکیب سوخت تابستانی و افزایش سهم اتانول در بنزین اشاره کرد.
دولت آمریکا همچنین برای کاهش نگرانی شرکتهای حملونقل انرژی اعلام کرده که تا سقف ۲۰میلیارد دلار بیمه خسارت برای کشتیهای فعال در منطقه خلیج فارس فراهم خواهد کرد. این اقدام با هدف حفظ جریان صادرات نفت و جلوگیری از تشدید اختلال در بازار انرژی صورت گرفته است. با این حال بسیاری از تحلیلگران معتقدند اقدامات سیاستی ممکن است تنها بتواند بخشی از فشار بازار را کاهش دهد. در نهایت مسیر قیمت سوخت در آمریکا بیش از هر چیز به تحولات ژئوپلیتیک در خاورمیانه وابسته خواهد بود. اگر درگیریها میان ایران و آمریکا–اسرائیل ادامه یابد یا به اختلال گستردهتر در صادرات انرژی منطقه منجر شود، احتمال جهش بیشتر قیمت نفت و در نتیجه افزایش بهای بنزین در آمریکا وجود خواهد داشت.
تلاقی سیاست، اقتصاد و ژئوپلیتیک
در چنین فضایی، پمپبنزینهای آمریکا بار دیگر به یکی از حساسترین نقاط تلاقی سیاست، اقتصاد و ژئوپلیتیک تبدیل شدهاند؛ جایی که تحولات نظامی در هزاران کیلومتر دورتر از خاک آمریکا مستقیما بر زندگی روزمره شهروندان این کشور اثر میگذارد. برای بسیاری از آمریکاییها، قیمت بنزین صرفاً یک شاخص اقتصادی نیست بلکه نمادی از وضعیت کلی اقتصاد و کارآمدی سیاستهای دولت به شمار میرود. تجربههای گذشته نیز نشان داده که جهش قیمت سوخت میتواند بهسرعت به نارضایتی عمومی و فشار سیاسی بر دولتها منجر شود. از این منظر، ادامه روند صعودی قیمت بنزین در ماههای آینده ممکن است به چالشی جدی برای کاخ سفید تبدیل شود، بهویژه اگر بازار نفت همچنان تحتتاثیر تنشهای خاورمیانه و اختلال در مسیرهای کلیدی صادرات انرژی باقی بماند. در عین حال، سیاستگذاران آمریکایی با معادلهای پیچیده روبهرو هستند: مداخله بیش از حد در بازار انرژی میتواند پیامدهای ناخواستهای برای بازارهای مالی و سرمایهگذاری در صنعت نفت به همراه داشته باشد، در حالی که عدم اقدام نیز ممکن است فشار اقتصادی بر مصرفکنندگان را تشدید کند.
با این حال بسیاری از تحلیلگران معتقدند سرنوشت قیمت بنزین در آمریکا در نهایت نه در واشنگتن بلکه در میدان تحولات ژئوپلیتیک خاورمیانه تعیین خواهد شد. اگر درگیریها میان ایران و آمریکا–اسرائیل ادامه یابد یا به اختلال گستردهتر در صادرات نفت منطقه منجر شود، بازار جهانی انرژی ممکن است با شوک تازهای روبهرو شود؛ شوکی که نهتنها قیمت نفت و فرآوردههای نفتی را افزایش میدهد، بلکه میتواند معادلات اقتصادی و حتی سیاسی ایالات متحده را در ماههای آینده تحتتأثیر قرار دهد.
