۵ صرافی جای خالی «گارانتکس» را پر کردند؛
دور زدن تحریمها به سبک روسی
گزارش تازه شرکت تحلیل بلاکچین Elliptic نشان میدهد که پنج صرافی کریپتو مرتبط با روسیه به فعالیتهای دورزدن تحریمهای بینالمللی ادامه میدهند. بیشتر این صرافیها تاکنون تحریم نشدهاند و همچنان مسیرهای مالی برای نهادهای روسی فراهم میکنند که از نظارت بانکی سنتی محافظت شده است. شبکهای از این صرافیها با انجام تراکنشهای بزرگ و پیچیده، امکان جابهجایی حجم بالایی از داراییهای دیجیتال را برای شرکتها و کاربران روسی فراهم میکند و خلا ناشی از تعطیلی صرافی Garantex (صرافی Garantex به دلیل تسهیل دورزدن تحریمهای بینالمللی و انجام تراکنشهای غیرقانونی تعطیل شد.)را پر میکند. یافتههای Elliptic در حالی منتشر میشود که اتحادیه اروپا در حال بررسی ممنوعیت کلی تراکنشهای کریپتو با روسیه است تا از شکلگیری صرافیهای مشابه که از زیرساختهای تحریمشده استفاده میکنند جلوگیری شود.
از میان پنج صرافی مورد بررسی، تنها Bitpapa تحریم شده است و دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا آن را در مارس ۲۰۲۴ به دلیل تسهیل دورزدن احتمالی تحریمها در لیست خود قرار داد. تحلیل Elliptic نشان میدهد که حدود ۹.۷ درصد جریان خروجی کریپتو Bitpapa به اهداف تحریمشده تعلق دارد و این صرافی برای فرار از سامانههای نظارتی به طور مداوم آدرسهای کیف پول خود را تغییر میدهد. بزرگترین صرافی بدون تحریم ABCeX است که معاملات روبل به کریپتو را از دفتر خود در برج فدراسیون مسکو انجام میدهد. این دفتر همان محل فعالیت صرافی Garantex قبل از توقیف دامنههای آن توسط قانونگذاران آمریکایی در مارس ۲۰۲۵ بوده است. ABCeX حداقل ۱۱میلیارد دلار تراکنش کریپتو انجام داده و حجم قابلتوجهی از تراکنشها به Garantex و Aifory Pro منتقل شده است.
فعالیت پنهان صرافیها
صرافی Exmo ادعا کرده بود پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ از بازار روسیه خارج شده است و کسبوکار منطقهای خود را به یک نهاد جداگانه به نام Exmo.me فروخته است. با این حال تحلیل بلاکچین نشان میدهد که دو پلتفرم هنوز زیرساخت کیف پول مشترک دارند و سپردهها در کیف پولهای یکسان ترکیب میشوند. Elliptic گزارش داده که Exmo بیش از ۱۹.۵میلیون دلار تراکنش مستقیم با نهادهای تحریمشده از جمله Garantex، Grinex و Chatex انجام داده است. صرافی Rapira که در گرجستان ثبت شده و دارای دفتر مسکویی است، بیش از ۷۲میلیون دلار تراکنش مستقیم با صرافی تحریمشده Grinex انجام داده و دفاتر آن در اواخر ۲۰۲۵ به دلیل مظنون بودن به خروج سرمایه به دبی توسط مقامات روسیه مورد بازرسی قرار گرفت.
Aifory. که پنجمین صرافی در این گزارش است، خدمات نقد به کریپتو را در مسکو، دبی و ترکیه ارائه میدهد و با ارائه کارتهای پرداخت مجازی مبتنی بر USDT، محدودیتهای سرویسهای غربی را دور میزند و کاربران روسی میتوانند برای سرویسهایی مانند Airbnb و ChatGPT پرداخت انجام دهند. این صرافی همچنین نزدیک به ۲میلیون دلار کریپتو به یک صرافی ایرانی ارسال کرده است.
تحلیلگران هشدار میدهند که تعطیلی Garantex موجب پراکندگی زیرساختهای دورزدن تحریمها به صرافیهای دیگر شده و این فعالیتها کاهش نیافته است. دادههای TRM Labs نشان میدهد که پس از تعطیلی Garantex در مارس ۲۰۲۵، حجم تراکنشهای ABCeX و Rapira افزایش یافته است. در همین حال، Chainalysis گزارش داده که در ژانویه ۲۰۲۵ آدرسهای کریپتویی که در فعالیتهای غیرقانونی مشارکت داشتهاند رکورد ۱۵۴میلیارد دلار تراکنش دریافت کردهاند و تنها استیبل کوین A۷A۵ روبل روسیه بیش از ۹۳.۳میلیارد دلار تراکنش را تسهیل کرده است. TRM Labs نیز حجم تراکنشهای غیرقانونی کریپتو را برای سال ۲۰۲۵ حدود ۱۵۸میلیارد دلار برآورد کرده است. یک مقام ارشد روسی سال گذشته اذعان کرده بود که تحریمها نمیتوانند روسها را به طور کامل از بازار کریپتو محروم کنند و این کشور در حال آمادهسازی چارچوب نظارتی جامع کریپتو است که انتظار میرود در ژوئیه اجرا شود و صرافیهای داخلی مجاز را تعیین کند.
پیامدهای اقتصادی و فشار بر بانکها
این گزارش الگوهای مشابهی را که توسط چند شرکت تحلیلگر شناسایی شده، تایید میکند. تعطیلی Garantex موجب شده زیرساختهای دور زدن تحریم در صرافیهای دیگر متمرکز شود و فعالیتهای غیرقانونی تسهیل شود. وامهای تکلیفی و سیاستهای مالیاتی مشابه نیز فشارهای غیرمستقیم بر شبکه بانکی وارد میکند. بانکها برای اجرای این تراکنشها مجبور به اختصاص منابع گسترده هستند که موجب کاهش توانایی آنها در ارائه تسهیلات سودآور میشود. همچنین وابستگی بانکها به خطوط اعتباری مرکزی افزایش مییابد که این چرخه نقدینگی و افزایش پایه پولی و تورم را تشدید میکند. کارشناسان هشدار میدهند که ادامه روند فعلی ممکن است ساختار داراییها و پرتفوی بانکها را از حالت بهینه خارج کند و توان شبکه بانکی را برای تامین مالی تولید و پروژههای اقتصادی کاهش دهد.
همچنین آمارها نشان میدهد که بسیاری از صرافیها با تغییر مداوم آدرسهای کیف پول و تقسیم تراکنشها میان کیف پولهای مشترک، نظارت و رصد بینالمللی را دشوار کردهاند. در نتیجه، تحریمها نتوانستهاند مانع از جریان بزرگ داراییهای دیجیتال شوند و فعالیتهای غیرقانونی همچنان ادامه دارد. این وضعیت باعث شده صرافیهای غیرتحریمشده، جایگزین زیرساختهای Garantex شوند و خلأ ایجاد شده را پر کنند. تحلیلگران هشدار میدهند که بدون اعمال محدودیتهای موثر و بازنگری در قوانین بینالمللی و داخلی، شبکه صرافیهای روسیه میتواند با حجم تراکنشهای بالای غیرقانونی مسیر فعالیتهای تحریمی را ادامه دهد و پیامدهای اقتصادی گستردهای ایجاد کند.
به طور خلاصه، پنج صرافی روسیه بهرغم تحریمها و ادعای خروج از بازار، همچنان نقش مهمی در دور زدن تحریمها دارند. حجم بالای تراکنشها، استفاده از زیرساختهای مشترک و ارائه خدمات پرداخت جایگزین، صرافیها را به نقطه تمرکز فعالیتهای مالی غیررسمی تبدیل کرده است. تحولات آینده بستگی به اقدامات اتحادیه اروپا و دیگر نهادهای بینالمللی برای محدود کردن تراکنشهای کریپتو با روسیه دارد و همچنین چارچوب نظارتی جدید روسیه که قرار است به زودی اجرایی شود تاثیر مهمی بر روند فعالیت صرافیها خواهد داشت. این گزارش نمونهای روشن از چالشهای نظارتی و فشارهای اقتصادی ناشی از فعالیتهای رمزارزی است که میتواند مسیر سیاستگذاری بینالمللی و داخلی را شکل دهد.
