«عوارض تردد» از موتورسیکلت‌ها

بیش از ۴‌میلیون موتورسیکلت روزانه در سطح شهر تهران تردد دارند؛ طی سال‌های اخیر با گسترش ترافیک در معابر پایتخت به شکل تصاعدی بر تعداد موتورسیکلت‌سواران تهران افزوده شد، به‌نحوی که امروزه بسیاری از شهروندان فاقد موتورسیکلت نیز برای بخشی از ترددهای روزانه خود به‌جای «تاکسی آنلاین» به سراغ «موتور آنلاین» رفته‌اند. افزایش تردد موتورسیکلت‌سوارها در شهر از چند معرض چالش‌زا شده‌است. در وهله ابتدایی بخش قابل‌توجهی از موتورسیکلت‌های فعال در سطح شهر تهران از آلایندگی به‌مراتب بالاتری نسبت به خودروها برخوردار هستند به‌نحوی‌که در برخی گزارش‌ها بر سهم ۵ تا ۷ برابری هر موتورسیکلت در انتشار آلاینده‌ها نسبت به خودروهای شخصی تاکید می‌شود.

در وهله دوم، میزان رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی از سوی موتورسیکلت‌ها به‌مراتب کمتر از خودروهای شخصی است. تردد موتورسیکلت‌ها در خط ویژه، طی‌کردن مسیرهای طولانی به شکل ورود ممنوع، اجرای حرکات نمایشی در بزرگراه‌ها و... تبدیل به معضل جدید ترافیکی شهر تهران شده‌است. بخش عمده‌ای از این تخلفات بدون پیگیری و جریمه می‌ماند چراکه بسیاری از موتورسیکلت‌سواران متخلف می‌توانند با مخدوش‌کردن پلاک و فرار از زیر‌بار هرگونه جریمه، درصورت عدول از قانون نیز شانه خالی کنند. در چنین شرایطی مدیریت شهری ‌درصدد برآمده است از سال‌۱۴۰۵، عوارض ورود به محدوده طرح ترافیک را از موتورسیکلت‌ها نیز دریافت کند. هفته گذشته لایحه میزان عوارض برای ورود موتورسیکلت‌ها به محدوده طرح ترافیک در صحن شورای‌شهر بررسی و به تصویب رسید.

از ماه‌های ابتدایی امسال نیز مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهردار تهران از اجرای طرح ترافیک برای موتورسیکلت‌ها در سال‌۱۴۰۵ خبر داده بود. علیمردانی عنوان کرده‌بود که در لایحه طرح ترافیک سال‌۱۴۰۵ پیش‌بینی‌شده تا برای ورود موتورسیکلت‌ها به محدوده طرح مثل سایر وسایل نقلیه، قانون اعمال شود. با این وجود مشخص نیست که هدف مدیریت شهری از تصویب اخذ عوارض طرح ترافیک از موتورسیکلت‌ها، نظم‌بخشی به تردد این وسایل نقلیه، کنترل ورود آنها به محدوده هسته مرکزی شهر با هدف کنترل آلودگی هوا یا کسب درآمد از این وسیله حمل‌ونقلی است که از قضا، بخش قابل‌توجهی از ترددهای روزانه در طرح ترافیک در بخش جابه‌جایی مسافر و‌ بار را به خود اختصاص داده‌است.

زیر و بم طرح ترافیک موتورسیکلت سواران

سید‌جعفر تشکری‌هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای‌شهر تهران در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» در تشریح طرح ترافیک برای موتورسواران گفت: مبلغ عوارض ورود به طرح برای موتورسیکلت‌ها معادل ۰.۰۵ نرخ پایه عوارض تعیین ‌شده و بنابراین هر موتورسیکلت در صورت ثبت‌نام در سامانه شهرداری با پرداخت ۷‌هزار‌تومان مجوز ورود به طرح را دریافت می‌کند. برخلاف طرح ترافیک خودروهای شخصی، این رقم قطعی بوده و زمان ورود و خروج تاثیری در رقم نهایی ندارد. این عضو شورای‌شهر درخصوص میزان مبلغ طرح ترافیک در صورت عدم‌ثبت‌نام طرح گفت: اگر موتورسیکلت‌ها برای ورود به محدوده طرح ثبت‌نام نکرده‌باشند، باید ۲‌درصد کل مبلغ پایه طرح ترافیک یعنی ۲۸‌هزار‌تومان پرداخت کنند. همچنین ورود به محدوده طرح بدون دریافت عوارض ورود شامل جریمه ورود ممنوع به ازای هر یک ساعت می‌شود.

تشکری‌هاشمی درخصوص چگونگی الزام شرکت‌های استفاده‌کننده از موتورسیکلت برای ثبت‌نام رانندگان گفت: در صورتی‌که موتورسیکلت‌ها زیرمجموعه یک شرکت فعالیت کنند، شرکت‌ها ملزم به ثبت‌نام موتورها در سامانه شهرداری هستند. عدم‌اجرای این مصوبه از سوی شرکت‌ها به‌معنای زیرپا گذاشتن قانون بوده و امکان پیگیری حقوقی وجود دارد و در عین‌حال شرکت‌های استفاده‌کننده از موتورسیکلت را در زمان دریافت و تمدید پروانه کار دچار مشکل می‌کند. هیچ‌گونه تفاوتی در نرخ عوارض ورود به طرح ترافیک در ثبت‌نام فردی یا گروهی وجود ندارد.

این عضو شورا درخصوص چگونگی اعمال قانون در صورت عدم‌خرید طرح ترافیک از سوی موتورسیکلت‌سوارانی که وارد محدوده طرح می‌شوند، گفت: همانند خودروهای شخصی، این اعمال قانون از طریق دوربین‌های نظارتی شهرداری انجام خواهدشد و طبیعتا قرار نیست که پلیس‌راهور در کف خیابان نسبت به بررسی طرح ترافیک موتورسواران اقدام کند. وی در پاسخ به این سوال که احتمالا بخشی از موتورسیکلت‌سواران برای دورزدن عوارض طرح به مخدوش‌کردن پلاک یا عبور از کوچه و پس کوچه روی آورند، گفت: هرگونه مخدوش‌کردن پلاک جرم بوده و پلیس راهور با این‌گونه موارد برخورد کرده و ضمن توقف این وسایل نسبت به معرفی آنها به مراجع قضایی اقدام می‌کند. وی ادامه‌داد: مطابق مصوبه شورای شهر، در صورتی‌که خودرویی با تخلف مخدوش‌کردن پلاک توسط راهنمایی و رانندگی متوقف شود، از کل عوارض خودرو، ۱۰‌درصد برای تکمیل و نوسازی تجهیزات به راهنمایی و رانندگی تخصیص داده می‌شود. 

مبلغ تعیین‌شده برای ورود هر موتورسیکلت به محدوده طرح ترافیک روزانه ۷‌هزار‌تومان است، بنابراین اگر یک موتور در تمامی روزهای کاری ماه وارد محدوده طرح شود، در نهایت در پایان ماه موظف به پرداخت کمتر از ۲۰۰‌هزار‌تومان عوارض می‌شود. رقم تعیین‌شده قابل‌توجه نبوده، هرچند در شرایط کنونی و با توجه به‌شدت‌گرفتن چالش‌های معیشتی و از آنجاکه بخش قابل‌توجهی از افرادی که با جابه‌جایی کالا یا نفر با موتورسیکلت نسبت به امرار معاش اقدام می‌کنند، نمی‌توان گفت؛ لزوما پرداخت این رقم برای این گروه دشوار نیست.