وزارت جنگ، خطوط راهبرد دفاع ملی آمریکا را منتشر کرد؛
ایران در سند پنتاگون
همراستا با انتشار سند استراتژی امنیت ملی دولت ترامپ بهعنوان نقشه راه سیاست امنیتی و خارجی این کشور در یک نظام بینالملل در حال تحول، پنتاگون نیز سند راهبرد دفاع ملی این کشور را منتشر کرد. ویژگی مشترک هر دو سند تمرکز بر نیمکره غربی و کاهش تمرکز بر خاورمیانه و احاله مسوولیت به متحدان برای مهار ایران است.
نیمه آذرماه بود که سند استراتژی امنیت ملی آمریکا منتشر شد؛ سندی که در آن سه بار نام ایران ذکر شده است. اما در سند راهبرد دفاع ملی ۲۰۲۶ ایالات متحده که روز جمعه انتشار یافت، ۱۳ بار نام ایران آورده شده است. سند راهبردی امنیت ملی چارچوب کلان را مشخص میکند، اما سند راهبرد دفاعی به طور خاص بر نحوه سازماندهی و تجهیز نیروهای مسلح برای پاسداری از اهداف امنیت ملی متمرکز است. در سند راهبرد دفاع ملی آمریکا که ۲۴ صفحه است، یک بخش به ایران اختصاص داده شده است. پنتاگون همچنین بر لزوم یکپارچهسازی دفاعی اسرائیل و شرکای منطقهای در مقابله با تهدید ایران تاکید کرده است. پنتاگون در این سند با اشاره به حملات ماه ژوئن آمریکا به تاسیسات هستهای ایران در چارچوب عملیات «چکش نیمهشب» مدعی شد که این عملیات «بینقص» انجام شد و طی آن برنامه هستهای ایران کاملا نابود شد.
در این سند آمده است: «نیروهای آمریکا همچنین در طول جنگ ۱۲ روزه پشتیبانی حیاتی از اسرائیل انجام دادند و امکان موفقیتهای تاریخی عملیاتی و راهبردی اسرائیل را فراهم آوردند.» این سند ادعا میکند که اکنون، حکومت ایران ضعیفتر از هر زمان دیگری در دهههای اخیر است. در این سند همچنین با اشاره به حملات اسرائیل به حزبالله و حملات آمریکا به حوثیها ادعا شده است که محور مقاومت نیز مانند ایران تضعیف شده است. پنتاگون تاکید کرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، با کارزاری «کوتاهمدت، سخت و قاطع» آزادی ناوبری را برای شناورهای آمریکایی احیا کرده است. این سند مدعی شده است: «اگرچه ایران در ماههای اخیر متحمل عقبگردهای شدید شده است، به نظر میرسد قصد دارد نیروهای نظامی متعارف خود را بازسازی کند. سیاستمداران ایرانی همچنین از جمله با خودداری از ورود به مذاکرات معنادار احتمال این را باز گذاشتهاند که دوباره برای دستیابی به سلاح هستهای تلاش کنند.»
پنتاگون افزود: «هرچند متحدان منطقهای ایران تضعیف شدهاند، ممکن است آنها نیز در پی بازسازی زیرساختها و توانمندیهای ویرانشده برآیند. همچنین نمیتوانیم این واقعیتها را نادیده بگیریم که ایران همچنان در پی نابودی متحد نزدیک ما اسرائیل است.» وزارت دفاع (جنگ) آمریکا در ادامه این سند مدعی شده است: «ایران و متحدان منطقهای آن به طور معمول بحرانهای منطقهای را دامن میزنند؛ بحرانهایی که نه تنها جان نیروهای خدمتگزار آمریکایی در منطقه را تهدید میکند، بلکه مانع آن میشود که خود منطقه به سمت آیندهای صلحآمیز و شکوفا که بسیاری از رهبران و مردم آشکارا خواهان آن هستند، حرکت کند.»
راهکاری برای امنیت اسرائیل
در ادامه پنتاگون در این سند با اشاره به توانایی دفاعی اسرائیل با پشتیبانی «محدود اما حیاتی ایالات متحده»، اسرائیل را به عنوان «متحد نمونه» آمریکا معرفی و تاکید کرد که ایالات متحده اکنون فرصت دارد با توجه به تلاشهای آقای ترامپ در جهت «صلح در خاورمیانه»، اسرائیل را بیش از پیش برای «دفاع از خود» و «پیشبرد منافع مشترک با آمریکا» تقویت کند. آمریکا در این سند مدعی است که شرکای آمریکا در خلیج فارس به طور فزایندهای مایل و قادر هستند برای دفاع از خود در برابر ایران و متحدان منطقهای، اقدامات بیشتری از جمله از طریق خرید و بهکارگیری طیفی از سامانههای نظامی آمریکا انجام دهند.
پنتاگون این موضوع را از سویی فرصتی برای توانمندسازی هرکدام از شرکای منطقهای با این هدف که سهم بیشتری از دفاع از خود را بر عهده بگیرند، دانست و از سوی دیگر بر لزوم یکپارچهسازی دفاعی شرکای منطقهای با هدف افزایش توانایی اقدامات مشترک تاکید کرد. پنتاگون در بخش دیگری از این سند درباره راهبرد آمریکا در قبال خاورمیانه و مواجهه با ایران و محور مقاومت نوشت: «وزارت جنگ، متحدان و شرکای منطقهای را برای اینکه بتوانند مسوولیت اصلی بازدارندگی و دفاع در برابر ایران و متحدان منطقهای آن را بر عهده بگیرند، توانمند خواهد کرد.» پنتاگون افزود که قصد دارد برای تحقق این هدف، اقداماتی از جمله «پشتیبانی قدرتمند از تلاشهای اسرائیل برای دفاع از خود، تعمیق همکاری با شرکای حوزه خلیج فارس و یکپارچهسازی اسرائیل و کشورهای حوزه خلیج فارس از طریق توافق ابراهیم» را انجام دهد. این وزارتخانه تاکید کرد که همزمان توانایی خود برای انجام «اقدامات متمرکز و قاطع» در جهت دفاع از منافع آمریکا حفظ خواهد کرد.
ایران کجای معادلات آمریکاست؟
حدودا یک ماه و نیم پیش سند استراتژی امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا در دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده نیز منتشر شد. سند راهبرد امنیت ملی، که رؤسای جمهور آمریکا معمولا یکبار در هر دوره منتشر میکنند، بیانیهای رسمی از اولویتهای جهانی ایالات متحده ارائه میدهد. در این سند ترامپ سه بار به طور صریح به نام ایران اشاره شده و این کشور را به عنوان «مهمترین عامل بیثباتی در منطقه» دستهبندی کرده است. با این همه، این سند مدعی میشود که وضعیت امروز خاورمیانه دیگر «آنقدرها هم که تیترهای خبری نشان میدهند بحرانی نیست»، چراکه سند ادعا میکند ایران به عنوان آنچه «مهمترین عامل بیثباتی در منطقه» خوانده میشود در دو سال گذشته و «از زمان ۷ اکتبر ۲۰۲۳ با اقدامات اسرائیل و همچنین عملیات چکش نیمهشب علیه برنامه هستهای ایران، بهشدت ضعیف شده است».
سند راهبرد امنیت ملی آمریکا در حالی منتشر شده است که مقامات رسمی این کشور تاکید دارند که واشنگتن علاقهای به ادامه سیاست تغییر رژیم در ایران ندارد. در همین رابطه، تام باراک، فرستاده ویژه رئیسجمهور آمریکا به سوریه، تایید کرد که دولت آمریکا رویکرد تغییر رژیم را در قبال ایران اتخاذ نمیکند. باراک در مصاحبهای با روزنامه نشنال عنوان کرد: «رئیسجمهور ترامپ و مارکو روبیو، وزیر خارجه، از هیچ اقدامی با هدف تغییر رژیم در ایران حمایت نمیکنند، بلکه راهحلهای منطقهای به رهبری کشورهای منطقه را ترجیح میدهند.»
باراک گفت که «واگذاری پرونده به کشورهای منطقه منطقیترین گزینه است.» وی در عین حال عنوان کرد که دولت آمریکا برای دستیابی به توافق با تهران آماده است. فرستاده ویژه آمریکا در ادامه درباره رویارویی بین اسرائیل و ایران گفت که این پرونده هنوز بسته نشده است. وی در این رابطه گفت: «داستان هنوز به پایان خود نرسیده است؛ ما در فصل پنجم رمانی هستیم که هنوز نیمهتمام است، امری که نشان میدهد این منطقه هنوز در معرض تحولات بسیاری است.»
ایران و دو سند مهم آمریکا
مقایسه کوتاه بین سند استراتژی امنیت ملی آمریکا و سند راهبرد دفاع ملی پنتاگون میتواند حاوی نکات مهم و در عین حال جدیدی باشد که با توجه به آرایش نظامی آمریکا در خلیج فارس هم تبیین دقیقتری از آنچه میگذرد به دست دهد. در سند استراتژی امنیت ملی صراحتا ۳بار نام ایران ذکر شده اما در سند دفاع ملی ۱۳ بار به این نام اشاره شده است. در سند استراتژی امنیت ملی ادعا شده که ایران مهمترین عامل بیثباتی در منطقه است. در هر دو سند مدعی شده که ایران تضعیف شده است. همچنین در این سند ضمن اشاره به اینکه آمریکا به دنبال تغییر رژیم ایران نیست، از آمادگی برای دستیابی به توافق سخن به میان آمده است. در نهایت نیز اشاره شده که پرونده رویارویی ایران و اسرائیل هنوز بسته نشده است.
اما در سند دفاع ملی که مفصلتر به مساله ایران پرداخته شده، ادعا شده که برنامه هستهای ایران کاملا نابود شده است و ایران و متحدان منطقهای آن تضعیف شدهاند. در این سند آمده که ایران قصد دارد هم نیروهای نظامی متعارف خود را بازسازی کند و هم برای دستیابی به سلاح هستهای تلاش کند. به احتمال بازسازی متحدان منطقهای ایران نیز اشاره شده است. همچنین این سند متحدان عرب را ترغیب به خرید سامانههای نظامی آمریکا میکند و بر لزوم یکپارچهسازی دفاعی شرکای منطقهای یعنی اعراب و اسرائیل با هدف آمادگی برای اقدامات مشترک تاکید دارد. در نهایت آمریکا از توانمند کردن متحدانش با هدف آنکه مسوولیت بازدارندگی خود را بر عهده بگیرند، صحبت کرده است.
