انکار وزیر خزانهداری
مایلز جونیور، بوروکرات فقید آمریکایی، در سال ۱۹۴۸ مشاهده کرد «اینکه در قبال یک موضوع کجا میایستی، بستگی دارد به اینکه کجا نشستهای.» اسکات بسنت، مدیر پیشین صندوق پوشش ریسک که اکنون وزیر خزانهداری دولت دونالد ترامپ است، مصداق کامل این گفته است.
بسنت در مقام یک سرمایهگذار، واقعبینی شفاف و مهارتی چشمگیر در بهرهبرداری از عدمتوازنهای اقتصادی کشورها برای کسب سودهای کلان از خود نشان داده بود. برای نمونه، در سال ۱۹۹۲او نقشی کلیدی در سود هنگفت جورج سوروس ایفا کرد؛ زمانی که با استفاده از ناتوانی بانک انگلستان در دفاع از پوندِ بیشازحد ارزشگذاریشده، ضربهای تاریخی به این ارز وارد شد. اما بسنت در مقام وزیر خزانهداری، از سیاستهای بودجهای و خارجی بهشدت غیرمسوولانهای حمایت میکند که ایالات متحده را در مسیری بهسوی ویرانی اقتصادی قرار داده است.
در حال حاضر، دیگر خبری تازه نیست که «لایحه بزرگ و زیبای واحد» که ترامپ تابستان گذشته آن را امضا کرد و بسنت یکی از معماران اصلی آن بود، یک فاجعه مالی به شمار میآید. دفتر بودجه کنگره برآورد میکند این قانون که شامل کاهشهای بزرگ مالیاتیِ بدون منبع تامین است، طی دهه آینده ۳.۴تریلیون دلار به کسری بودجه اضافه خواهد کرد. به گفته صندوق بینالمللی پول، کسری بودجه آمریکا اکنون در مسیر آن است که برای آیندهای قابل پیشبینی از ۶درصد تولید ناخالص داخلی فراتر رود و بدهی عمومی را تا سال ۲۰۳۰ به ۱۴۳درصد تولید ناخالص داخلی برساند؛ رقمی نزدیک به سطحی که یونان و ایتالیا در آستانه بحران بدهی حاکمیتی خود در سالهای ۲۰۱۱-۲۰۱۰تجربه کردند.
با این حال، بسنت همچنان وفاداری به تمایلات بیپروا و نسنجیده ترامپ را بر هر نشانهای از مسوولیتپذیری مالی ترجیح داده است. او مخالفتی با پیشنهاد ترامپ برای افزایش ۵۰۰میلیارددلاری بودجه دفاعی طی دو سال آینده ابراز نکرده است. همچنین در برابر طرح ترامپ برای توزیع «چکهای سود تعرفهای» ۲۰۰۰دلاری میان اکثر خانوارهای آمریکایی مقاومتی نشان نداده است. مجموع این پیشنهادها میتواند کسری بودجهای را که هماکنون سالانه حدود ۲تریلیون دلار است، به سطحی برساند که تامین مالی آن بدون دامنزدن به تورم، بسیار دشوار خواهد بود.
حملات ترامپ به استقلال فدرال رزرو، نگرانیها درباره تلاش آمریکا برای «تورمی کردن» بدهیهایش را تشدید کرده است. بسنت بهخوبی از این خطر آگاه است. اما اگرچه ممکن است او بهطور خصوصی کوشیده باشد ترامپ را از اخراج جروم پاول، رئیس فدرال رزرو، منصرف کند، در برابر دیگر حملات علنی ترامپ به بانک مرکزی، از جمله تلاش برای برکناری لیزا کوک، عضو هیاتمدیره فدرال رزرو، مقاومت عمومی نشان نداده است. افزون بر این، بسنت هیچ نشانهای نداده که قصد دارد در برابر انتصاب جانشینی مطیع برای پاول ایستادگی کند.
اما شاید فاحشترین لغزش بسنت به وابستگی آمریکا به «لطف بیگانگان» برای تامین مالی کسریهای عظیمش مربوط باشد. سرمایهگذاران خارجی حدود ۸.۵تریلیون دلار از اوراق خزانهداری آمریکا را در اختیار دارند، یعنی نزدیک به ۳۰درصد از مجموع ۳۰تریلیون دلار اوراق منتشرشده. از این میزان، ۱.۷تریلیون دلار در اختیار سرمایهگذاران اروپایی است؛ متحدان دیرینهای که ترامپ ظاهرا مصمم به بیگانهسازی آنهاست، نهکمتر با تلاشهایش برای الحاق گرینلند، قلمروی نیمهخودمختار دانمارک.
همانگونه که بسنت سال گذشته در برابر سیاست تعرفهای بیثبات و غیرقابل پیشبینی ترامپ که بیش از دشمنان، به متحدان سنتی آمریکا آسیب زد و نااطمینانی در بازارها ایجاد کرد مقاومتی نشان نداد، اکنون نیز تهدیدهای ترامپ برای اعمال تعرفههای جدید علیه کشورهای اتحادیه اروپا را که با تصرف گرینلند مخالفت میکنند به چالش نکشیده است. بسنت در مجمع جهانی اقتصاد در داووس به رهبران اروپایی گفت: «عقب بنشینید، نفس عمیق بکشید و بگذارید اوضاع مسیر خودش را طی کند. تلافی نکنید.»
او همچنین خطر فروش اوراق قرضه آمریکا از سوی سرمایهگذاران اروپایی در واکنش به لحن تهاجمی ترامپ را کماهمیت جلوه داده است؛ خطری که با تبدیل سیاست مالی به ابزاری برای فشار علیه کشورها از سوی دولت ترامپ تشدید میشود. زمانی که مشخص شد صندوق بازنشستگی دانمارکی قصد دارد تا پایان این ماه حدود ۱۰۰میلیون دلار از اوراق خزانهداری آمریکا را بفروشد، بسنت با لحنی تحقیرآمیز گفت: «سرمایهگذاری دانمارک در اوراق خزانهداری آمریکا، درست مانند خود دانمارک، بیاهمیت است.» اما بازارها قانع نشدهاند. روز سهشنبه، شاخصهای داوجونز، اساندپی و نزدک بدترین روز خود را از ۱۰ اکتبر تجربه کردند؛ زمانی که ترامپ تهدید به افزایش تعرفهها علیه چین کرده بود. در همین حال، شاخص دلار ۰.۸درصد کاهش یافت و قیمت طلا به رکوردهای تاریخی جدیدی رسید.
هرچند انتشار خبر دستیابی ترامپ و مارک روته، دبیرکل ناتو، به یک «چارچوب توافق» درباره گرینلند تا حدی موجب رشد بازارها شده است، اما این روندهای نگرانکننده از مدتی پیش در حال شکلگیری بودهاند. طی یک سال گذشته، ارزش دلار ۱۰درصد کاهش یافته است، آن هم با وجود افزایش تعرفههای وارداتی و حفظ فاصله قابلتوجه نرخ بهره کوتاهمدت آمریکا با سایر اقتصادهای بزرگ. در همین بازه، قیمت طلا ۷۰درصد افزایش یافته است.
یکی دیگر از شاخصهای کلیدی کاهش اعتماد به ایالات متحده، بازده اوراق خزانهداری ۱۰ساله است که از سپتامبر ۲۰۲۴ تاکنون ۵۰ژواحد پایه افزایش یافته، حتی در حالی که فدرال رزرو نرخ سیاستی خود را ۱۷۵واحد پایه کاهش داده است (اقدامی که معمولا باید به کاهش نرخهای بلندمدت منجر شود). بازده اوراق ۱۰ساله اکنون به حدود ۴.۳درصد نزدیک شده و بازده اوراق ۳۰ساله نیز به ۴.۹۲درصد رسیده است.
در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، او از اجرای بدترین تمایلات خود منع میشد. اما در دوره دوم، به نظر میرسد «بزرگترها اتاق را ترک کردهاند» و سرمایهگذاران این موضوع را بهدقت زیر نظر دارند. بهجای ادامه حمایت از سیاستهای بیپروا و خطرناک ترامپ، بسنت باید بر خطر تضعیف اعتماد سرمایهگذاران خارجی به ایالات متحده تاکید کند. اگر زیادهرویهای اقتصادی و ژئوپلیتیک ترامپ بهزودی مهار نشود، آمریکا و کل جهان بهای سنگینی خواهند پرداخت.
* پژوهشگر ارشد موسسه امریکن اینترپرایز
