ابعاد سفر وزیر امور خارجه ایران به لبنان بررسی شد؛
تهران و بیروت در مدار دیپلماسی
نخستین سفر پس از ژوئن
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز پنجشنبه ۱۸دیماه، به لبنان سفر کرد. سفر دوروزه عراقچی به لبنان با همراهی یک هیات اقتصادی به بیروت انجام شد و در این سفر علاوه بر مسائل سیاسی، گسترش روابط اقتصادی مورد توجه مقامات دو کشور نیز قرار گرفت.
این در حالی است که آخرین بار وزیر امور خارجه کشورمان ۱۳ خرداد ۱۴۰۴ برای یک دیدار رسمی در چارچوب تقویت روابط دوجانبه به بیروت سفر کرد. در این سفر، عراقچی با مقامات بلندپایه لبنان درباره همکاریهای سیاسی، اقتصادی و منطقهای گفتوگو کرد.
سفر اخیر عراقچی به لبنان اولین سفر وزیر خارجه ایران به لبنان پس از جنگ ۱۲روزه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان بود. عراقچی روز چهارشنبه در جمع خبرنگاران در حاشیه جلسه هیات دولت درباره سفرش به لبنان گفته بود: «روابط ما با لبنان از قدیم برقرار بوده و این روابط با کل مجموعه لبنان و دولت لبنان برقرار است. ما دنبال گسترش روابط هستیم که این انگیزه هم در طرف ما و هم در طرف لبنانی وجود دارد.»
گفتنی است که با وجود تحولات یک سال اخیر در لبنان و حملات بیسابقه رژیم صهیونیستی به این کشور، بهویژه جنوب لبنان و هدف قرار دادن مقامات و فرماندهان حزبالله، ایران همواره خواستار تعمیق مناسبات سیاسی و آغاز فصل جدیدی از همکاریها بر اساس احترام متقابل و عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر بوده است.این در حالی است که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان، در ماههای گذشته در سفر به لبنان و دیدار با مقامات این کشور و اصحاب رسانه، در پاسخ به برخی اتهامزنیها تاکید کرده بود که ایران قصدی برای دخالت در امور کشورها بهخصوص لبنان ندارد.
تاکید عراقچی بر وحدت لبنان
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران طی سفر خود به لبنان بر سر مزار سید حسن نصرالله، دبیرکل شهید حزبالله حضور یافت و به مقام شامخ «سیدالشهدای امت» ادای احترام کرد. بنا به گزارش ایسنا، عراقچی طی سخنانی در محل مرقد دبیرکل شهید حزبالله لبنان گفت که ایران از استقلال و وحدت ملی و تمامیت ارضی لبنان همواره حمایت کرده و خواهد کرد و خواستار پایان اشغالگری رژیم صهیونیستی است. عراقچی در سخنانی در مرقد شهید نصرالله گفت: «از طرف دولت و مردم ایران درود میفرستم به همه مبارزان راه مقاومت و حقیقت. همه میدانیم آنها با ایثار خودشان این مسیر مقدس را آبیاری و باز کردند.» وزیر خارجه ایران تاکید کرد: «ایران از استقلال و وحدت ملی و تمامیت ارضی لبنان همواره حمایت کرده و خواهد کرد و خواستار پایان اشغالگری رژیم صهیونیستی در تمام اراضی تحت اشغال است.» وی در ادامه گفت: «همچنان به دنبال گسترش روابط خود با همه اجزای دولت لبنان هستیم و آرزو داریم روابط ایران و لبنان در همه زمینههای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، علمی و غیره گسترش پیدا کند.»
این در حالی است که عراقچی در جمع خبرنگاران در بدو ورود به فرودگاه بیروت گفت: «خوشحالم یک بار دیگر امکان سفر به بیروت را پیدا کردم. امروز و فردا با مقامات لبنانی دیدار میکنم و هدفم رایزنی با دوستان و مقامات دولت لبنان درخصوص تحولات جاری در منطقه است.» عراقچی اظهار کرد: «منطقه ما با چالشها و تهدیدهای جدی روبهروست و تهدیداتی که از جانب رژیم صهیونیستی متوجه منطقه است شاید هیچ وقت اینقدر بزرگ نبوده است. در دو سال گذشته، هفت کشور از جمله لبنان و ایران مورد حمله این رژیم قرار گرفتهاند و هنوز قسمتهایی از خاک لبنان در اشغال سربازان آنهاست و در یک سال گذشته آتشبس مرتب نقض شده و به تعهداتش عمل نکرده است.» عراقچی گفت: «لبنان نقش مهمی در منطقه دارد و ایران با همه کشورهای منطقه در حال رایزنی است و سفر من در زمان مهمی برای انجام این رایزنیها صورت گرفته است.»
از سوی دیگر، خلیل حمدان، نماینده رئیس پارلمان لبنان، نیز پیش از سخنان وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران در مراسم استقبال از عراقچی، ضمن تاکید بر تمایل بیروت برای تعمیق رابطه با تهران گفت: «درحالحاضر لبنان در شرایط جنگ با اسرائیل قرار دارد. لبنان به آنها که به این کشور قدرت دادهاند از ملت تا ارتش و مقاومت متعهد است.» نماینده رئیس پارلمان لبنان با اشاره به اینکه خروج دشمن اسرائیلی و استقرار حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان مورد توجه ویژه دولتمردان این کشور قرار دارد، گفت: «لبنان دشمن اسرائیلی را از تعرضات خود و درد و رنجی که به مردم کشور تحمیل کرده، پشیمان خواهد کرد.»
خلیل حمدان در ادامه به برنامههای سفر وزیر خارجه ایران به بیروت اشاره کرده و گفت: «ایران و لبنان به دنبال انعقاد قراردادهای اقتصادی با یکدیگر هستند، امری که منافع دو کشور ایران و لبنان در آن باشد.» گفتنی است که عراقچی طی سفر خود به بیروت همچنین عصر روز پنجشنبه با شیخ علی الخطیب، نایبرئیس مجلس اعلای شیعیان لبنان دیدار کرد. همچنین، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز جمعه ۱۹ دیماه با رئیسجمهور لبنان دیدار کرد. عراقچی و ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان، در این دیدار درباره روابط دوجانبه و مهمترین تحولات منطقهای و جهانی، رایزنی کردند. پیش از این دیدار، عراقچی با همتای لبنانی خود دیدار و گفتوگو کرده بود و طی این نشست دو طرف بر تقویت رایزنیهای دو کشور بر مبنای احترام متقابل و منافع مشترک تاکید کردند.
تقویت مبادلات تجاری
مبادلات اقتصادی بخش مهمی از برنامه سفر عراقچی به لبنان بود. در همین رابطه، وزیر امور خارجه کشورمان در دیدار با وزیر اقتصاد و تجارت لبنان، با یادآوری سابقه طولانی مراودات اقتصادی و تجاری دو کشور، آمادگی ایران را برای ارتقای همکاریهای اقتصادی دو کشور اعلام کرد. طی این نشست، عراقچی احیای کمیسیون مشترک اقتصادی ایران-لبنان را بسترساز تقویت مناسبات تجاری دو کشور دانست و بر اهمیت برگزاری نشست کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی در اولین فرصت ممکن تاکید کرد.
همچنین وزیر اقتصاد و تجارت لبنان با تبیین وضعیت اقتصادی لبنان و برنامههای این کشور برای اصلاحات اقتصادی، بر عزم این کشور برای تقویت مبادلات تجاری و اقتصادی با همه کشورهای منطقه، از جمله ایران، تاکید کرد. در این دیدار همچنین درباره ظرفیتهای همکاری فیمابین دو کشور در زمینههای اقتصادی، تجاری، گردشگری، کشاورزی، علمی، فرهنگی و نیز راههای تسهیل و گسترش تبادلات تجاری بین دو کشور، از جمله حذف و کاهش تعرفههای تجاری، گفتوگو و تبادل نظر شد. در این دیدار که معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه کشورمان هم حضور داشت، درباره روابط و مناسبات اقتصادی و تجاری ایران-لبنان گفتوگو و تبادل نظر شد.
این در حالی است که طی سالهای اخیر، مبادلات تجاری میان ایران و لبنان بهشکلی پویا مسیر گسترش را طی کرده است. بنا به گزارشها، در سال ۲۰۲۲ ایران توانست حدود ۱۱۲میلیون دلار کالا به لبنان صادر کند که بیشترین رقم طی ۲۰ سال اخیر بود. این در حالی است که ظرفیت صادرات ایران به لبنان میتواند تا ۱.۶میلیارد دلار در سال افزایش یابد. صادرات لبنان به ایران بسیار کمتر از صادرات ایران به لبنان است، بهطوری که در سال ۲۰۲۴ حدود ۴.۶۵میلیون دلار شامل محصولات کشاورزی، قطعات فنی و برخی کالاهای مصرفی بوده است. از سوی دیگر، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در ادامه روز نخست سفرش به لبنان در نشستی با تعدادی از تجار و بازرگانان لبنانی دیدار و گفتوگو کرد. این دیدار در حالی صورت گرفت که عراقچی در بدو ورود به بیروت تاکید کرده بود که مناسبات ایران و لبنان در سال گذشته از ۱۱۰میلیون دلار عبور کرده، امری که حاکی از روابط رو به رشد دو کشور است.
سفر سیدعباس عراقچی به بیروت در حالی صورت گرفت که منطقه طی یک سال گذشته شاهد تحولات و تنشهای گستردهای بوده است؛ از جنگ ۱۲روزه ژوئن گرفته تا تجاوزهای مکرر رژیم صهیونیستی به مرزهای جنوبی لبنان. سفر وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به لبنان را میتوان نشانهای روشن از عزم تهران برای تداوم گفتوگو، حفظ کانالهای دیپلماتیک و مدیریت اختلافها از مسیر دیپلماسی دانست؛ رویکردی که بر اصول ثابت سیاست خارجی ایران استوار است و در برابر فضاسازیها و اتهامات، بر تعامل مستقیم و احترام متقابل تاکید دارد.
