کارنامه تسهیلات‌‌‌‌‌‌‌دهی ۴ ماهه ابتدای ۱۴۰۳
دنیای‌اقتصاد : بررسی آمار‌های رسمی درخصوص عملکرد تسهیلات پرداختی بانک‌ها در ۴ماهه ابتدای سال۱۴۰۳ حاوی چند نکته مهم است؛ نخست اینکه تسهیلات پرداختی بانک‌ها به بخش‌های مختلف اقتصادی در ۴ ماهه ابتدای سال‌جاری به میزان یک‌هزار ۶۹۵هزار میلیارد‌تومان گزارش‌شده که در مقایسه با مدت مشابه سال‌قبل به میزان ۲۸۹هزار میلیارد‌تومان، معادل ۲۰.۶درصد افزایش اسمی داشته‌است. البته باتوجه به تورم نقطه‌به‌نقطه مصرف‌کننده در تیر۱۴۰۳ که معادل ۳۲.۲درصد است، رشد واقعی تسهیلات نسبت به دوره مشابه سال‌قبل، منفی ۱۱.۶ درصد بوده‌است.
دوم اینکه تسهیلات مذکور با اهداف مختلفی پرداخته شده‌است. سه هدف تامین سرمایه‌درگردش، ایجاد و خرید کالای شخصی بیشترین سهم را از بین اهداف مذکور به خود اختصاص داده‌اند. براساس گزارش بانک‌مرکزی؛ شبکه بانکی طی ۴ماهه ابتدای سال۱۴۰۳ مبلغ یک‌هزار و ۶۹۵هزار میلیارد‌تومان تسهیلات اعطا کرده‌است. این تسهیلات در مقایسه با دوره مشابه سال‌قبل مبلغ ۲۸۹هزار میلیارد‌تومان (معادل ۲۰.۶درصد) افزایش اسمی داشته‌است. البته با توجه به تورم نقطه‌به‌نقطه مصرف‌کننده تیرماه سال‌جاری که معادل ۳۲.۲درصد بوده، رشد واقعی تسهیلات نسبت به دوره مشابه سال‌قبل ۱۱.۶درصد بوده‌است، در نتیجه خبر افزایش ۲۰.۶ درصدی تسهیلات اعطایی بانک‌ها ممکن است در نگاه اول مثبت به‌نظر برسد، اما با تعدیل با نرخ تورم، تصویر کاملا متفاوتی از وضعیت به‌دست می‌آید؛ در واقع رشد واقعی تسهیلات منفی بوده و نسبت مدت مشابه در سال‌گذشته کاهش یافته‌است.
این مساله ممکن است به دلیل اتخاذ سیاست کنترل ترازنامه‌‌‌‌‌‌‌ای توسط بانک‌مرکزی و روند کاهشی رشد نقدینگی در سال‌گذشته باشد. از کل تسهیلات پرداختی، بر اساس گزارش بانک‌مرکزی مبلغ یک‌هزار و ۳۲۸هزار‌میلیارد‌تومان که معادل ۷۸.۳درصد کل تسهیلات پرداختی است به صاحبان کسب‌وکار (حقوقی و غیرحقوقی) و ۳۶۷هزار میلیارد‌تومان که معادل ۲۱.۷درصد از کل تسهیلات پرداختی است به مصرف‌کنندگان نهایی که خانوارها هستند تعلق گرفته‌است. سهم تسهیلات پرداختی در قالب سرمایه‌درگردش در کلیه بخش‌های اقتصادی طی ۴ ماهه ابتدای سال۱۴۰۳ نیز مبلغ ۱۰۰۳هزار میلیارد‌تومان بوده که معادل۷۵.۵درصد کل تسهیلات پرداختی به صاحبان کسب‌وکار است. از این مبلغ بیشترین سهم به بخش صنعت و معدن با ۴۴۷هزار‌میلیارد‌تومان تعلق گرفته که حاکی از تخصیص ۴۴.۶درصدی منابع تخصیص‌یافته به سرمایه درگردش کلیه بخش‌های اقتصادی است. این امر بیانگر توجه و اولویت‌‌‌‌‌‌‌دهی به تامین منابع برای این بخش توسط بانک‌ها در سال۱۴۰۳ است، پس از آن نیز بخش‌های خدمات، بازرگانی، کشاورزی، مسکن و ساختمان به ترتیب بیشترین سهم را از تسهیلات پرداختی در قالب سرمایه‌درگردش دارند.
همچنین سهم تسهیلات پرداختی در قالب خرید کالای شخصی توسط خانوارها مبلغ ۱۴۲هزار میلیارد‌تومان بوده که معادل ۳۸.۹درصد از کل تسهیلات پرداختی به خانوارها است که بیشترین سهم آن مربوط به بخش خدمات است. در ۴ ماهه ابتدای سال‌جاری، مبلغ ۴۰۱هزار‌میلیارد‌تومان که معادل ۲۳.۷درصد از کل تسهیلات پرداختی است به‌صورت تسهیلات خرد اعطا شده، همچنین مبلغ ۲۲هزار میلیارد‌تومان نیز در قالب کارت‌های اعتباری مورد‌استفاده قرارگرفته‌است که با احتساب این مبلغ، کل تسهیلات پرداختی خرد به مبلغ ۴۲۴هزار میلیارد‌تومان که معادل ۲۴.۷درصد کل تسهیلات پرداختی را شامل می‌شود، رسیده‌است. با توجه به اینکه تسهیلات پرداختی در قالب کارت‌های اعتباری نیز در بخش خانوار پرداخت شده‌است، با این اوصاف سهم بخش خانوار به ۲۲.۷درصد کل تسهیلات پرداختی افزایش می‌‌‌‌‌‌‌یابد.
عملکرد بانک‌ها در ارائه تسهیلات
با مطالعه گزارش «تسهیلات امهالی و غیرامهالی بانک‌ها و موسسات اعتباری» که توسط بانک‌مرکزی منتشرشده می‌توان به یک دید کلی از وضعیت تسهیلات‌‌‌‌‌‌‌دهی در هر بانک دست پیدا کرد. با بررسی عملکرد ۳ ماهه، تا پایان خرداد ماه ۱۴۰۳، بیشترین تسهیلات را بانک ملت با سهم ۱۷درصدی معادل ۲۰۴هزار میلیارد‌تومان، بانک تجارت با سهم ۱۱درصدی معادل ۱۳۵هزار میلیارد‌تومان و بعد از آن بانک صادرات با ۹درصد که معادل ۱۰۷هزار میلیارد‌تومان است، سهم بیشتری داشته‌است. از طرفی کم‌‌‌‌‌‌‌ترین سهم از اعطای تسهیلات مربوط به بانک سرمایه و بانک آینده بوده‌است.
