توسعه صنعتی، حفاظت از محیط‌زیست یا هر دو؟
دکتر فاطمه بابالو/دکترای زیست‌شناسی و روزنامه‌نگار
با توجه به رشد ایران در جهت صنعتیشدن و افزایش آلاینده‌‌‌‌‌های زیست‌محیطی، توجه بیش از پیش به حفاظت از محیط‌زیست باید در اولویت برنامه‌های توسعه قرار گیرد. موضوعی که مدت‌هاست در حاشیه قرار داشته و به آن رسیدگی نشده‌است. حفاظت از محیط‌زیست آینده حیات بشری را تعیین خواهد کرد، این واقعیتی است که شاید یکی از مهم‌ترین تهدیدات پیش‌رو به‌شمار رود، حتی از ریسک‌های امنیتی و ژئوپلیتیک نیز بعضا خطرناکتر است. این نکته قابل‌توجهی است که یکی از ارکان انقلاب چهارم صنعتی را تشکیل داده و رفتار امروز بشر در حوزه صنعتی و مصرف، آینده مهمی را برای ساکنان این کره‌خاکی رقم خواهد زد. به‌علاوه باید به این نکته توجه کرد که صنعتیشدن کشورهای موسوم به جهان‌سوم از جمله ایران، مستلزم تخریب‌‌‌‌‌هایی از جنس زیست‌محیطی است و این واقعیتی غیر‌قابل‌انکار است، اما باید بیش از پیش تلاش کرد تا این تخریب‌‌‌‌‌ها مدیریت شده باشد تا کمترین آسیب را به محیط‌زیست و طبیعت وارد کند و حتی‌‌‌‌‌المقدور این آسیب‌ها را به صفر متمایل کند.
این واقعیت را باید پذیرفت که کشورهای صنعتی سال‌ها با آلایندگی‌‌‌‌‌های گسترده از جمله آلودگی پلاستیکی، گازهای گلخانه‌‌‌‌‌ای و...در مسیر تخریب محیط‌زیست گام برداشته‌‌‌‌‌اند، اما امروز بیش از حد داعیه‌‌‌‌‌دار حفاظت از محیط‌زیست شده‌اند. با توجه به پیشینه تاریخی این کشورها در ایجاد آلایندگی و نقش در گرمایش کره‌زمین، دیگر در بسیاری از نشست‌های تخصصی، ادبیات زیست‌محیطی آنها به‌صورت کامل و جامع مورد پذیرش قرار نمی‌گیرد. باتوجه به رتبه‌‌‌‌‌بندی اخیر سازمان‌های بین‌المللی، ایران رتبه ششم را در بین کشورهای تولیدکننده کربن در جهان به خود اختصاص داده‌است و اگر بخواهیم شدت انتشار کربن که نسبت تولید کربن به تولید ناخالص داخلی را معیار قرار دهیم، ایران در راس جدول آلوده‌‌‌‌‌کننده‌‌‌‌‌ترین کشورهای جهان قرار می‌گیرد.
با توجه به رشد و پیشرفت ایران در زمینه‌‌‌‌‌های مختلف صنعتی و تمایل به پیوستن به جمع کشورهای بزرگ صنعتی جهان، تخریب مدیریت شده، محدود و مقطعی محیط‌زیست یکی از ملزومات غیر‌قابل‌اجتناب است و این زنگ خطری برای محیط‌زیست ایران به‌شمار می‌رود. با توجه به کاهش بودجه‌سازمان حفاظت محیط‌زیست و در حاشیه‌بودن اولویت‌های زیست‌محیطی برای دولتمردان، به‌زودی شاهد افزایش مشکلات زیست‌محیطی در سطح کشور خواهیم بود که با فشار‌‌‌‌‌های جوامع بین‌المللی نیز همراه خواهد شد. گرچه این ادبیات از صراحت لهجه بالایی برخوردار است ولی نمی‌توان از کنار این واقعیت به‌راحتی عبور کرد. در این صفحه قصد داریم حفاظت از محیط‌زیست را در کنار ادبیات صنعتی پیش‌ببریم. امید است گامی موثر در جهت هوشیاری هرچه بیشتر مردم و مسوولان درخصوص اهمیت حفظ و حراست از محیط‌زیست و تاثیر مستقیم آن بر اقتصاد کشور برداریم.
