کلاف درهم پیچیده نقدینگی
دنیای اقتصاد-محمد صادق صفا : از شروع فعالیت صنعت سیم و کابل در ایران بیش از یک‌قرن میگذرد. شرکت‌های فعال در این صنعت، در حال حاضر علاوه بر تامین نیاز داخلی و بهرغم تحریمها تولیدات خود را به کشورهای مختلف جهان صادر می‌کنند. با وجود این، صنعت سیم و کابل در ایران که در بازار سرمایه با نام گروه تجهیزات صنعتی شناخته می‌شود، با مشکلات اساسی مانند تامین مواد اولیه، جریان نقدینگی ناکافی و جابه‌جایی درآمد دلاری ناشی از صادرات به داخل کشور روبه‌روست. در ادامه به بررسی وضعیت این گروه می‌پردازیم.
شش‌شرکت، گروه تجهیزات صنعتی در بازار سرمایه ایران را تشکیل می‌دهند که به ترتیب ارزش بازار شامل گروه شرکت کارخانه‌های شهید قندی، سیم و کابل ابهر، شرکت کابل البرز، کارخانه‌های کابل‌سازی ایران، صنایع جوشکاب یزد و کارخانه‌های کابل‌سازی تک هستند. ارزش بازار این گروه در مجموع حدود ۹همت است که آن را در دسته گروه‌های خیلی کوچک در بازار سرمایه
قرار می‌دهد. در یک سال منتهی به ۲۳اردیبهشت‌ماه سال‌جاری، بازدهی این صنعت برابر با منفی ۲۵.۵۹درصد بوده است که در مقایسه با عملکرد منفی ۴.۹۲درصدی بورس ایران نشان‌دهنده عملکرد بسیار ضعیف گروه در حال بررسی است.
تولید کابل
یکی از زیرمجموعه‌های گروه تجهیزات صنعتی، یعنی شرکت کارخانه‌های تولیدی شهید قندی که در تابلوی معاملاتی بورس با نام «بکام» فعالیت می‌کند، بیشترین ارزش بازار این گروه در تالار شیشه‌ای بورس ایران را دارد. محصولات اصلی این شرکت شامل کابلهای مخابراتی نوری، کابل برق، کابل شبکه و سیم دوبل برق است. رشد چشمگیر ۱۳۰درصدی تولیدات «بکام» در سال گذشته و در قیاس با سال ۱۴۰۱ نویدبخش آغاز روندی نویدبخش برای این شرکت است. البته در شروع سال جدید، در مقایسه با فروردین‌ماه سال گذشته، این نماد روند بسیار بهتری داشته، به‌طوری که با ۳۳درصد رشد در تولید به مرز تولید ۸۵۶کیلومتر انواع کابل در بازه ماهانه رسیده است. صنایع جوشکاب یزد در رتبه بعدی قرار دارد که در تابلوی بازار با نماد معاملاتی «بکاب» به ثبت رسیده است. این نماد به طور میانگین ۱۸درصد رشد سالانه را به ثبت رسانده و در پایان سال گذشته ۴۲۷تن کابل شامل کابل برق و سیلیکون، کابل جوش و سایر کابل‌ها را تولید کرده که در قیاس با تولید ۳۶۲تن از محصولات فوق در سال ۱۴۰۱ کارنامه به‌مراتب بهتری داشته است. شرکت سیم و کابل ابهر با نماد معلاملاتی «بکابل» نیز در رتبه سوم رشد تولید در سال گذشته قرار می‌گیرد. این شرکت در سال ۱۴۰۲، با وجود مشکلات ساختاری در تولید که تمام فعالان این صنعت با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، بیش از ۱۷هزار و ۴۰۰تن انواع سیم و کابل فشار قوی و فشار متوسط تولید کرده است که این آمار‌ها از عملکرد نسبتا مناسب این شرکت حکایت دارد. در شروع سال‌جاری اما تردید‌هایی برای تحلیلگران بازار به وجود آمده است و مهم‌ترین عامل این تردید را می‌توان کاهش ۶۰درصدی تولیدات این شرکت نسبت به فروردین‌ماه سال ۱۴۰۲ دانست.
درآمد
نماد معاملاتی «بکام» مانند بخش تولید در بخش درآمد نیز رشد بیش از ۱۰۰درصدی داشته است. تحلیل آمار‌های منتشرشده در صورت‌های مالی این شرکت طی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲، نشان می‌دهد که درآمد‌های این شرکت طی بازه زمانی ذکرشده بیش از ۱۹۰درصد رشد داشته است. در بازه زمانی سالانه و در سال ۱۴۰۲ نیز درآمد‌های مستقیم این نماد نسبت به سال ۱۴۰۱، ۱۱۸درصد افزایش پیدا کرده است. با شروع سال جدید و در پایان اولین ماه از سال‌جاری نیز حدود ۵۰۰میلیارد تومان درآمد در دفاتر مالی این شرکت به ثبت رسیده است که نسبت به مدت مشابه در سال ۱۴۰۲حدود دوبرابر افزایش نشان می‌دهد. نماد معاملاتی «بکابل» از درآمد‌های گروه سیم و کابل بازار سرمایه ایران سهم ۶۳درصدی دارد. به بیان دیگر از حدود ۷همت درآمد این گروه در سال گذشته، ۴.۴همت به این نماد تعلق گرفته است. درآمد‌های این گروه در سال گذشته نسبت به سال ۱۴۰۱، ۵۷درصد رشد داشته است سهم بیشتری از این افزایش درآمد را می‌توان به افزایش نرخ نسبت داد.
به طور میانگین در سال گذشته نرخ فروش نماد‌های فعال در این صنعت ۴۶درصد افزایش پیدا کرده است. بیشترین سهم از این افزایش نرخ متعلق به نماد «بکابل» با افزایش ۱۷۵درصدی میانگین نرخ فروش محصولات خود نسبت سال قبل از آن است. در سال‌جاری اما افزایش نرخ فروش در مقایسه با فروردین ماه سال ۱۴۰۲ به‌طور میانگین تنها یک‌‌درصد است. با استناد به گزارش‌های سازمان گمرک می‌توان اضافه کرد که روند صادرات این محصولات طی سال‌های گذشته افزایش پیدا کرده است. مهم‌ترین مقاصد صادرات این گروه طی سال‌های اخیر عراق و افغانستان بوده است.
مشکلات
مس و آلومینیوم دو نهاده اصلی در تولید کابل هستند و عرضه این دو کالا مشکلات فراوانی را بر گرده بازیگران این صنعت قرار داده است. سیاست‌های عرضه مس در بورس‌کالا، بزرگ‌ترین چالش شرکت‌های تولیدی کابل در ایران است. وجود واسطه‌هایی که با توجه منابع مالی خود توانایی خرید در بورس‌کالا را دارند باعث شده است تا صنایع کابل در ایران که با مشکلات نقدینگی مواجه هستند، نتوانند مس موردنیاز خود را تامین کنند. نوسانات قیمت مس در بورس‌کالا نیز مزید بر علت شده تا شرکت‌ها در برنامه‌ریزی تولید خود با اختلال مواجه شوند. اوضاع آلومینیوم در بورس‌کالا نیز تفاوت چندانی با مس ندارد. اصلی‌ترین عامل کاهش نقدینگی را می‌توان در نوع قرارداد‌ها و مشتری اصلی این گروه جست‌وجو کرد. اصلی‌ترین مشتری کابل در ایران وزارت نیروست و طبق گفته فعالان این صنعت با توجه به عدم‌تامین نقدینگی از جانب دولت، هزینه کابلهای خریداری‌شده توسط پیمانکاران وزارت نیرو معمولا با تاخیر زیادی پرداخت می‌شود که عاملی برای اختلال در جریان نقدینگی این گروه است، به نحوی که ترازنامه تجمیعی این صنعت در پایان سال ۱۴۰۲ نسبت به سال ۱۳۹۸ حدود هزار درصد رشد را در حساب‌های دریافتنی (به مجموعه‌‌‌ای از مبالغ گفته می‌شود که شرکت‌ها از افراد و شرکت‌ها دیگر طلب دارند) نشان می‌دهد.
«دنیای‌اقتصاد» پیش‌تر در گزارشی با عنوان «گره کور صنعت سیم و کابل» به شرایط قرارداد وزارت نیرو و تولیدکنندگان کابل اشاره کرده بود: «سهرابی، عضو هیات‌رئیسه کمیته سازندگان سیم و کابل سندیکای صنعت برق ایران در این خصوص گفته است که قراردادهای وزارت نیرو با تامین‌کنندگان کابل، در قالب اسناد مناقصه تهیه می‌‌‌شوند، این موضوع باعث شده است هیچ امکانی برای تغییر وجود نداشته باشد. بنابراین اگر در قراردادهای ۵۰ تا ۱۰۰تنی مطابق قرارداد، مطالبات پیمانکار پرداخت شود، جای بسی امیدواری است. اما نگاهی به وضعیت پروژه‌‌‌ها نشان می‌دهد که در اغلب موارد بودجه موردنیاز پیش‌بینی نشده و از پرداخت به‌موقع در این بخش خبری نیست؛ در نتیجه بین مدت زمان اجرای پروژه با زمانی که پیمانکار برای اتمام پروژه تعریف کرده، اختلاف زمانی بالایی به وجود می‌‌‌آید.»
