تقاضای آسیا؛ چرخ‏‏‏‏‏‌دنده بازار نفت

از بازار چه خبر؟

هر بشکه نفت‌برنت روز گذشته ۷۶ دلار و ۶۳‌سنت معامله شد؛ درحالی‌که این شاخص در بازه هفتگی شاهد سقف و کف ۷۸ و ۷۴ دلاری بود. هر بشکه نفت‌خام آمریکا نیز در همین بازه زمانی کف قیمتی ۷۱ دلاری و سقف ۷۴ دلاری را تجربه کرد درحالی‌که روز گذشته هر بشکه ۷۲دلار خرید و فروش شد.  البته هنوز‌درصد رشد شاخص‌‌‌‌‌‌ها در بازه هفتگی زیر یک‌درصد است. کاهش ذخایر راهبردی ایالات‌متحده باعث شد روند صعودی قیمت نفت سرعت کمتری پیدا کند. با توجه به افزایش نرخ بهره توسط فدرال‌رزرو و بانک‌های مرکزی اروپایی چشم‌‌‌‌‌‌انداز فعالیت‌‌‌‌‌‌های صنعتی در نیمه دوم سال‌غبارآلود شده‌است، با این حال آژانس بین‌المللی انرژی نیز مثل ارگان‌های نظارتی دیگر معتقد است تقاضای نفت در نیمه دوم ۲۰۲۳ با طلایه‌‌‌‌‌‌داری چین صعود قابل‌‌‌‌‌‌توجهی داشته‌‌‌‌‌‌باشد.

نگرانی‌ها از رشد ضعیف‌‌‌‌‌‌تر از حد انتظار تقاضا در سطح جهان، پیش از افزایش پیش‌بینی‌‌‌‌‌‌شده تقاضای نفت در نیمه دوم سال، به‌‌‌‌‌‌ویژه از سوی چین، افزایش قیمت را محدود کرده‌است. تجار به نظارت بر مذاکرات ادامه سقف بدهی در واشنگتن ادامه می‌دهند و در عین‌حال چشم‌انداز عرضه را قبل از نشست اوپک‌پلاس در هفته آینده ارزیابی می‌کنند. الکساندر نواک، معاون نخست‌‌‌‌‌‌وزیر روسیه، برخلاف اظهارات شاهزاده عبدالعزیز بن‌سلمان، وزیر انرژی عربستان‌سعودی که به‌فروشندگان کوتاه‌‌‌‌‌‌مدت هشدار داد مراقب عواقب احتمالی باشند، از انتظارات برای کاهش بیشتر تولید اوپک‌پلاس عقب‌نشینی کرد.

سه منبع آگاه از سیاست فعلی روس‌‌‌‌‌‌ها به رویترز گفتند که احتمالا روسیه نیز حجم تولید نفت را قبل از نشست اوپک‌پلاس در ۴ ژوئن بدون تغییر نگه دارد، زیرا مسکو از قیمت‌ها و تولید فعلی راضی است. اوپک‌پلاس در دوم آوریل با کاهش بیشتر تولید که قیمت نفت را افزایش داد، بازار را غافلگیر کرد. ولادیمیر پوتین، رئیس‌‌‌‌‌‌جمهور روسیه روز چهارشنبه گفت که قیمت‌های انرژی در حال نزدیک‌شدن به سطوح «توجیه اقتصادی» هستند. روسیه قبلا متعهد شده بود که تولید خود را ۵۰۰‌هزار بشکه در روز کاهش دهد و میزان تولید خود را تا پایان سال ‌به ۵/ ۹‌میلیون بشکه در روز برساند. یک منبع در یکی از شرکت‌های بزرگ نفت روسیه به رویترز گفت: «روسیه به سختی با کاهش تولید وعده داده‌شده کنار می‌آید، درحالی‌که در شرایط فعلی بازار نیازی به کاهش بیشتر ندارد.»

شرایط بازار در ۲۰۲۳

براساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی تقاضای نفت در سال‌۲۰۲۳ روزانه ۲میلیون و ۲۰۰‌هزار بشکه افزایش خواهد یافت که ۲۰۰‌هزار بشکه بیشتر از پیش‌بینی ماه قبل است. به عقیده این آژانس تقاضای چین بیش از انتظار خواهد بود زیرا این کشور در ماه مارس رکورد تقاضای ۱۶‌میلیون بشکه‌‌‌‌‌‌ای در روز را ثبت کرد. تقاضای کشورهای سازمان همکاری‌های اقتصادی (OECD) که در حال تلاش برای دست‌‌‌‌‌‌یابی به رشد اقتصادی پیشین خود هستند، در ۲ ماهه دوم سال‌جاری میلادی ۳۵۰‌هزار بشکه در روز ثبت شده‌است درحالی‌که تقاضای کشورهای غیرعضو که اکثرا آسیایی هستند، به روزانه یک‌میلیون و ۹۰۰‌هزار بشکه رسید.

آژانس بین‌المللی انرژی معتقد است قطعی‌‌‌‌‌‌های صادرات نفت از عراق، برزیل و نیجریه باعث کاهش عرضه ۲۳۰هزار بشکه‌‌‌‌‌‌ای و رسیدن تقاضای روزانه به ۱۰۰میلیون و ۱۰۰هزار بشکه شد؛ گرچه افزایش تولید از برخی تولیدکنندگان دیگر که کشورهای غیرعضو اوپک‌‌‌‌‌‌پلاس هستند توانست بخشی از این کاهش عرضه را جبران کند. از ماه آوریل تا دسامبر، اوپک‌‌‌‌‌‌پلاس عرضه نفت را ۸۵۰‌هزار بشکه کاهش داده‌‌‌‌‌‌است، درحالی‌که تولید کشورهای غیرعضو صعود ۷۱۰‌هزار بشکه‌‌‌‌‌‌ای در هر روز داشته‌‌‌‌‌‌است. عرضه جهانی یک‌میلیون و ۲۰۰‌هزار بشکه به رهبری ایالات‌متحده و برزیل افزایش داشت.

به‌‌‌‌‌‌طور کلی تقاضای جهانی نفت در سال‌۲۰۲۳ با افزایش ۳۰۰هزار بشکه‌‌‌‌‌‌ای بیشتر از پیش‌بینی ماه قبل، روزانه ۸۲‌میلیون و ۳۰۰‌هزار بشکه افزایش یافت. کاهش فعالیت‌‌‌‌‌‌های اقتصادی در آمریکای شمالی و اروپا باعث‌شده تصور صعود تقاضای نفت در ۲۰۲۳ در ابهام قرار بگیرد، البته تخفیف‌های نفت روسیه و وفور عرضه در آسیا باعث‌شده فعالیت‌‌‌‌‌‌های اقتصادی از حوزه اطلس به آسیا منعطف شود. افزایش صادرات نفت و فرآورده‌های پالایشی روسیه پس از تهاجم به خاک اوکراین، در ماه آوریل افزایش ۸میلیون و ۳۰۰‌هزار بشکه‌‌‌‌‌‌ای داشته‌‌‌‌‌‌است.

همچنین در گزارش آژانس آمده است باتوجه به تخفیف‌های نفت اورال و محصولات پالایشی روسیه در آسیا، درآمد روسیه از صادرات این اقلام با صعود یک‌میلیارد و ۷۰۰‌هزار دلاری به ۱۵‌میلیارد دلار رسیده‌‌‌‌‌‌است. براساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی ذخایر نفت جهانی در ماه مارس ۷‌میلیون و ۹۰۰‌هزار بشکه کاهش داشته است. قیمت نفت تحت‌تاثیر نگرانی‌ها نسبت به بازگشت رشد اقتصاد جهانی و انتظار صعود تقاضا در نیمه دوم سال، نتوانست رشد کند به‌‌‌‌‌‌گونه‌‌‌‌‌‌ای که از کانال ۸۰ دلار فراتر نرفت. از ابتدای ماه مه‌ و با اعلام خبر کاهش تولید عرضه اوپک‌‌‌‌‌‌پلاس نفت‌برنت دریای شمال با افزایش ۱۶ دلاری در هر بشکه به بشکه‌‌‌‌‌‌ای ۸۸دلار رسید. کاهش فعالیت‌‌‌‌‌‌های صنعتی به‌همراه افزایش نرخ بهره توسط بانک‌های مرکزی محوریت سناوریوهای بدبینی بازار هستند، بااین‌حال آژانس در گزارش ماه پیشین خود صعود روزانه ۲ میلیون بشکه‌ای را پیش‌بینی کرده  است.

تقاضای ۲۰۲۳

پیش‌بینی آژانس بین‌المللی انرژی برای رشد تقاضای جهانی در سال‌۲۰۲۳ در این گزارش به ۲‌میلیون و ۲۰۰هزار بشکه در روز افزایش یافته و متذکر شده‌است با شروع فعالیت‌‌‌‌‌‌های چین در نیمه دوم سال‌جاری میلادی این رقم می‌تواند صعود بیشتری هم داشته باشد. تقاضای چین به‌عنوان دومین مصرف‌کننده بزرگ جهان پس از آمریکا ۶۰‌درصد از رشد تقاضا در نیمه دوم ۲۰۲۳ را تشکیل می‌دهد. افزایش تقاضای چین، هند و کشورهای خاورمیانه در ابتدای سال‌میلادی کاهش فعالیت کشورهای عضو سازمان همکاری‌های اقتصادی را جبران کرد. به عقیده آژانس بین‌المللی انرژی تقاضای کشورهای عضو OECD سهم ۱۵‌درصدی در افزایش تقاضای نفت خواهند داشت و به‌‌‌‌‌‌طور کلی متوسط تقاضای روزانه نفت در سال‌جاری میلادی ۱۰۲میلیون بشکه خواهد بود که یک‌میلیون و ۳۰۰‌هزار بشکه نسبت به سال‌۲۰۱۹ بیشتر است.

عرضه ۲۰۲۳

ضررهای سنگینی که از سوی قطعی صادرات نفت کردستان عراق اتفاق افتاد، آتش‌‌‌‌‌‌سوزی در کانادا، اعتصابات کارگری در نیجریه و کاهش عرضه‌‌‌‌‌ به دلیل تعمیر و نگهداری سکوهای نفتی برزیل؛ آخرین خبرهای سمت عرضه هستند، بااین‌حال این قطعی‌‌‌‌‌‌ها نه سبب افزایش قیمت‌ها شده‌است و نه کاهش موجودی ذخایر. در همین حال، صادرات نفت روسیه برای اثبات انعطاف‌‌‌‌‌‌پذیری همچنان ادامه دارد به‌‌‌‌‌‌گونه‌‌‌‌‌‌ای که صادرات نفت روسیه پس از حمله به روزانه ۸میلیون و ۳۰۰‌هزار بشکه رسید. آژانس بین‌المللی انرژی معتقد است مسکو کاهش تولید ۵۰۰هزار بشکه‌‌‌‌‌‌ای را انجام نداده و ممکن است در حال افزایش حجم صادرات برای جبران درآمد ازدست رفته باشد.

به‌طور کلی صادرات محصولات پالایشی روسیه با افزایش ۷/ ۱‌میلیارد دلاری به ۱۵‌میلیارد دلار در ماه گذشته رسیده که البته ۲۷‌درصد کمتر از سال‌قبل است و این  درحالی است که دولت دریافت مالیات از شرکت‌های نفت و گاز را ۶۴‌درصد کاهش داده‌است. به عقیده آژانس بین‌المللی انرژی، روسیه مشکلی برای پیدا‌کردن مشتری نفت تخفیف‌‌‌‌‌‌خورده خود ندارد، به‌همین‌دلیل پیش‌بینی می‌کند باتوجه به افزایش فعالیت‌‌‌‌‌‌های پالایشی در آسیا و وجود نفت روسیه در این قاره، جریان نفت روسیه تغییر جهت بیشتری به سمت شرق داشته باشد. باتوجه به کاهش عرضه کشورهای عضو اوپک‌‌‌‌‌‌پلاس در این ماه ممکن است ذخایر استراتژیک در ماه‌های آینده تحت‌فشار قرار بگیرند زیرا به‌‌‌‌‌‌طور سنتی این ذخایر نقش کاهش‌دهنده نوسان‌های قیمتی را داشته‌اند.