صعود «خوساز» تا کجا ادامه دارد؟
دنیای‌اقتصاد - امیرعلی جراحی : شرکت صنعتی محورسازان ایران‌خودرو در سال ۱۳۴۳ تاسیس شد. این شرکت به‌طور کلی به تولید انواع اکسل و گیربکس می‌‌‌پردازد. از آنجا که اکسل، محصول اصلی شرکت محورسازان است، تولیدکنندگان برتر جهانی به سمت استفاده از اتوماسیون پیشرفته در خطوط مونتاژ و تجهیزات دقیق ساخت، سوق پیدا کرده‌‌‌اند. همچنین بررسی‌‌‌ها حاکی از آن است که تولید و فروش شرکت‌های قطعه‌ساز در ایران در حال رشد است که از جمله دلایل آن میتوان به افزایش تقاضا برای محصولات نهایی شرکت‌های خودروساز و به‌خصوص خودروسازان دیزلی اشاره کرد.
«خوساز» به‌عنوان یک شرکت محورساز، بیشتر برای دو خودروی پژو ۲۰۶ و پژو ۴۰۵ قطعات تولید می‌کند. روند فروش و سودآوری شرکت طی چهارسال گذشته بیانگر بهبود وضعیت عملیاتی آن است؛ زیرا توانسته است از زیاندهی خارج شود و به سود مداوم دست پیدا کند. همچنین برآورد سود سال ۱۴۰۱ شرکت نشان‌دهنده حال خوب این نماد است. اما باید توجه کرد، ریسک‌های مختلفی شرکت‌های فعال در این صنعت را تهدید می‌کنند که به آنها اشاره شده است.
فعالیت شرکت
موضوع فعالیت شرکت صنعتی محورسازان ایران‌خودرو عبارت است از تولید انواع اکسل و گیربکس خودروی سواری و همچنین سرمایه‌گذاری، فروش و واگذاری انواع کارخانه‌هایی که با فعالیت شرکت مرتبط باشد. مشتریان این شرکت به‌طور عمده شامل شرکت‌های ایران‌خودرو، ساپکو و زامیاد هستند. بررسی فروش شرکت نشان می‌دهد که اصلی‌ترین محصولات «خوساز» عبارتند از اکسل عقب پژو ۲۰۶، اکسل عقب پژو ۴۰۵، دیسک و توپی پژو ۲۰۶، دیسک و توپی پژو ۴۰۵ و دیگر محصولات که به‌ترتیب ۳۱درصد، ۲۳درصد، ۱۴درصد و ۱۱درصد از درآمد شرکت را تشکیل می‌دهند. لوله‌خام و میلگرد بخش اعظم مواد اولیه شرکت را تشکیل می‌دهند که از شرکت‌های سپهر صنعت نگین، ماشین‌سازی اراک و صنایع فولاد آلیاژی تامین می‌شوند.
بررسی روند تولید، فروش و سودآوری شرکت به تحلیل منطقی عملکرد آن در آینده کمک می‌کند. روند میزان فروش شرکت طی چهارسال اخیر ثبات نداشته و در سال ۱۳۹۹ شاهد رشد ۳۸درصدی و در سال ۱۴۰۰ شاهد افت ۵درصدی بودیم. انتظار می‌رود میزان فروش «خوساز» در سال جاری به ۹۹۰هزار دستگاه برسد که به معنای افت ۲۰درصدی نسبت به سال ۱۴۰۰ است.
روند مبلغ فروش شرکت صنعتی محورسازان ایران‌خودرو نشان می‌دهد که این آمار طی چهارسال اخیر، هر سال نسبت به سال قبل، رشد قابل‌توجهی را به ثبت رسانده است. درآمد فروش شرکت در سال‌های ۱۳۹۸، ۱۳۹۹، ۱۴۰۰ و ۹ماهه ۱۴۰۱ به ترتیب برابر با ۲۹۵میلیارد تومان، ۵۴۶میلیارد تومان، هزار و ۴۲۸میلیارد تومان و ۲هزار و ۲۸۲میلیارد تومان بوده است. این آمار نشان‌دهنده رشد ۸۵درصدی، ۱۶۱درصدی و ۶۰درصدی است. بنابراین «خوساز» تنها در ۹ماهه سال ۱۴۰۱ توانسته است رشد قابل‌توجهی را نسبت به ۱۲ماه سال گذشته تجربه کند.
از دیگر آمارهای شرکت صنعتی محورسازان ایران‌خودرو میتوان به خالص ورود یا خروج تولیدات از انبار اشاره کرد. موجودی انبار شرکت‌ها براساس سیاست‌ها و برنامه‌های مدیریت شرکت برای آینده تعیین می‌شود. به‌عنوان مثال، اگر شرکت انتظار داشته باشد که در چند ماه آینده میزان تقاضا برای محصولاتش با رشد مواجه شود، احتمال می‌رود میزان محصول بیشتری را در انبار ذخیره کند. بررسی روند آمار در چهارسال گذشته بیانگر این است که غیر از سال ۱۳۹۸ در دیگر سال‌ها شرکت به‌طور تقریبی همان میزان محصول تولیدشده را به فروش رسانده است. اما در سال ۱۳۹۸ به‌طور خالص بیش از ۱۲۰هزار دستگاه محصول وارد انبار شده است و در دیگر سال‌ها خالص ورود یا خروج خاصی به چشم نمی‌خورد.
از اقلام مهم صورت سود و زیان میتوان به سه سود اصلی اشاره کرد. در شرکت صنعتی محورسازان ایران‌خودرو سود ناخالص در سال‌های ۱۳۹۸، ۱۳۹۹، ۱۴۰۰ و ۶ماه اول سال ۱۴۰۱ به‌ترتیب برابر با ۲۰میلیارد تومان، ۵۳میلیارد تومان، ۴۳میلیارد تومان و ۴۰میلیارد تومان بوده است. بنابراین با وجود افت این آمار در سال ۱۴۰۰، انتظار می‌رود در پایان سال ۱۴۰۱ رشد قابل‌توجهی در سود ناخالص دیده شود. در این میان بررسی روند سود عملیاتی و سود خالص «خوساز» نشان می‌دهد که طی چند سال اخیر این دو آمار رشد خوبی داشتند، به نحوی که از زیان‌ده بودن در سال ۱۳۹۸ به سودآوری و رشد در سود خالص و عملیاتی منجر شده است. انتظار می‌رود در سال‌جاری نیز اقلام صورت سود و زیان از رشد خوبی بهره‌مند شوند.
نسبت سهامداران شرکت
سهامداران شرکت محورسازان ایران‌خودرو عبارت است از شرکت گسترش سرمایه‌گذاری ایران‌خودرو، شرکت سرمایه‌گذاری سمند، اشخاص حقیقی بالای یک‌درصد، شرکت بیمه اتکایی امین و شرکت مهندسی بازرگانی ارزش‌آفرینان نوین‌آرا که به‌ترتیب ۳۶درصد، ۱۶درصد، ۱۹درصد، ۳درصد و ۳/ ۱درصد از مالکیت شرکت را در اختیار دارند. همچنین شناوری سهام شرکت برابر است با ۴۱درصد که به معنای مالکیت زیاد افراد حقیقی است.
تحلیل سود سال آینده
اگر بخواهیم سود «خوساز» را در سال ۱۴۰۱ محاسبه کنیم، ابتدا باید به تعیین مفروضات موجود و اثرگذار بر فروش و سودآوری شرکت بپردازیم. از مهم‌ترین مفروضات شرکت میتوان به نرخ فروش محصولات اشاره کرد. سه‌محصول اکسل عقب پژو۲۰۶، اکسل عقب پژو۴۰۵ و دیسک و توپی پژو۲۰۶ بیشترین درصد مبلغ فروش شرکت را به خود اختصاص داده‌اند و برای هریک از این سه محصول نرخ تخمینی برابر با ۶میلیون و ۴۰۰هزار تومان، ۵میلیون و ۷۵۰هزار تومان و ۳میلیون و ۱۰۰هزار تومان در نظر گرفته شده است. از نرخ‌های مهم دیگر میتوان به افزایش حقوق، تورم و رشد نرخ حمل‌ونقل اشاره کرد که رشدی معادل ۴۰درصد، ۴۰درصد و ۳۵درصد داشته‌اند.
با فرض‌کردن این متغیرها، مبلغ فروش سال آینده شرکت را میتوان برابر با ۳هزار و ۴۸۳میلیارد تومان برآورد کرد. همچنین از این میزان فروش، سود ناخالصی معادل ۱۱۳میلیارد تومان و سود خالصی برابر ۶۵میلیارد تومان ساخته خواهد شد. بنابراین سود هر سهم «خوساز» به ۵۸۶ریال خواهد رسید. این آمار به معنای رشد ۹۴درصدی فروش، رشد ۱۶۱درصدی سود ناخالص و همچنین رشد ۱۳۶درصدی سود خالص است. بررسی این آمارها نشان می‌دهد که روند رشد شرکت محورسازان ایران‌خودرو قابل‌توجه بوده و سهام می‌تواند در انتهای سال گزارش‌های خوبی در سامانه کدال بارگذاری کند. از طرفی باید به وابستگی سود شرکت به نوسانات نرخ فروش محصولات اشاره کرد؛ زیرا طبق جدول تحلیل حساسیت اگر نرخ‌های فروش از میزان برآوردشده ۵درصد کاهش یا افزایش پیدا کند، سود هر سهم شرکت بین دو عدد منفی۱۷۷ریال و ۱۳۵۰ریال قابلیت نوسان دارد. در نتیجه سرمایه‌گذاران باید اثرات ریسک قیمتی را در تحلیل‌های خود اعمال کنند.
ریسک‌های شرکت
از ریسک‌های شرکت صنعتی محورسازان ایران‌خودرو میتوان به تورم موجود در اقتصاد ایران اشاره کرد. با توجه به اینکه افزایش قیمت‌ها بر اثر تورم باعث رشد بهای تمام‌شده شرکت می‌شود، این موضوع بر سودآوری شرکت اثرگذار است. بنابراین شرکت باید با کنترل موجودی انبار مواد اولیه خود، برای کاهش اثرات منفی این ریسک برنامه‌ریزی کند.
از طرف دیگر به دلیل وابستگی این شرکت به گروه صنعتی ایران‌خودرو به‌عنوان مشتری عمده، نوسانات و شرایط این خودروساز می‌تواند تاثیر قابل‌توجهی بر فروش و سودآوری «خوساز» داشته باشد. از دیگر ریسک‌های اثرگذار بر آینده فروش شرکت میتوان به نوسان نرخ بهره اشاره کرد. این نرخ اثر مستقیمی بر تامین مالی شرکت‌ها می‌گذارد، به نحوی که با رشد نرخ بهره، هزینه فرصت پول افزایش یافته، بنابراین سودآوری شرکت‌هایی که از تسهیلات بانکی استفاده می‌کنند در معرض تهدید قرار می‌گیرد. از طرف دیگر هنگامی که نرخ بهره افزایش پیدا می‌کند، شرکت‌ها برای راه‌اندازی طرح‌های توسعه با تردید تصمیم می‌گیرند و ممکن است آنها را انجام ندهند.
اما با افت نرخ بهره و کاهش هزینه فرصت سرمایه، شرکت‌ها مشتاق می‌شوند وام بیشتری دریافت کنند که باعث رشد فروش و سودآوری آنها می‌شود. از طرف دیگر تمایل شرکت‌ها به احداث طرح‌های توسعه و به‌روزرسانی تجهیزات بیشتر شده که موجب رشد میزان تولید و بهینه‌‌‌تر شدن فرآیند عملیاتی شرکت می‌شود.
