کابوس دستوری «پارتا»

معرفی شرکت

واکاوی صورت‌های مالی شرکت مجتمع صنعتی آرتاویل‌تایر از این واقعیت حکایت دارد که این شرکت در تاریخ ۱۷ اردیبهشت سال ۱۴۰۱ در بازار دوم فرابورس ایران تحت نماد «پارتا» مورد معامله قرار گرفت. براساس آمار‌های منتشرشده، در حال حاضر شرکت مذکور جزو شرکت‌های فرعی سرمایه‌گذاری گروه صنعتی رازی با ظرفیت تولید ۳۰‌هزار تن حلقه لاستیک رادیال و بایاس در سال است. در این میان طبق اساسنامه، موضوع اصلی فعالیت «پارتا» عبارت است از تهیه انواع مواد اولیه لاستیک، پلاستیک و تبدیل آنها به لاستیک خودرو‌ها و سایر فرآورده‌ها در کارخانه‌هایی که تاسیس خواهد کرد و همچنین عرضه، فروش و صدور آنها به بازار‌های داخل یا خارج از کشور. از طرفی خرید تمام ماشین‌آلات، دستگاه‌ها، قطعات و مواد لازم و اجرای امور بازرگانی در داخل و خارج از کشور و هرگونه عملیات مجاز که به طور مستقیم یا غیرمستقیم برای انجام فعالیت‌های مربوط به موضوع شرکت ضروری و مفید باشد.

محصولات شرکت

بررسی‌ها نشان می‌دهد که محصولات اصلی شرکت آرتاویل تایر در ۶ماه سال مالی ۱۴۰۱ شامل تایر سواری رادیال، تایر وانتی بایاس، تایر باری و اتوبوسی بایاس و تایر کشاورزی بایاس بوده است. بر همین اساس با نگاهی به صورت‌های مالی گذشته شرکت درمی‌یابیم که از سال ۱۴۰۰ «پارتا» فروش صادراتی خود را افزایش داده و این روند رو به رشد بوده، به‌طوری که سال ۱۴۰۰ کمتر از یک‌‌درصد درآمد شرکت را تشکیل داده، در حالی که این عدد در ۶ماه ابتدایی ۱۴۰۱ به ۳‌درصد افزایش یافته است. بر همین اساس می‌توان گفت تا سال ۱۴۰۰ تمامی فروش آرتاویل‌تایر در بازار داخل صورت گرفته، در حالی که از این سال با رفع محدودیت‌های مربوط به صادرات، شرکت توانسته است فروش صادراتی خود را آغاز کند. این مهم در صورت تداوم و روند افزایشی می‌تواند مزیت رقابتی برای «پارتا» نسبت به سایر تایر‌سازان ایجاد کند.

با بررسی مواد مصرفی شرکت درمی‌یابیم که پنج‌نوع ماده اصلی از جمله کائوچو، نخ، استیل‌کورد، کربن و سایر مواد مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این میان «پارتا» حدود ۴۰‌درصد از مواد اولیه خود را که عمده آن مربوط به کائوچوی طبیعی است، به صورت وارداتی تامین می‌کند. کشور‌های طرف وارداتی شامل مالزی، اندونزی، روسیه، هندوستان و چین هستند. با توجه به اینکه حدود ۸۶‌درصد بهای تمام‌شده آرتاویل‌تایر مربوط به مواد مستقیم و ۴۰‌درصد آن وارداتی است که در صورت اخلال در واردات می‌تواند فعالیت شرکت را تحت‌تاثیر قرار دهد، مجموعا می‌توان گفت در این زمینه شرکت مذکور با چالش مواجه است.

بررسی آمار تولید، فروش و سودآوری «پارتا» می‌تواند نقشه‌ای از عملکرد آن در گذشته به تحلیلگران ارائه دهد. بر این اساس در بخش تولیدات بررسی آمار‌ها نشان می‌دهد که تا سال ۱۴۰۰ به‌طور میانگین ۲۴‌درصد به تولیدات افزوده شده، در حالی که در سال ۱۴۰۰، ۷‌درصد از آن کاسته شده است. با توجه به اینکه شرکت مذکور در ۶ماه ۱۴۰۱ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۰‌درصد به تولیدات خود افزوده است، بنابراین می‌توان افت تولید سال گذشته را اتفاق مقطعی قلمداد کرد. در مجموع می‌توان گفت رشد حقیقی در شرکت اتفاق افتاده و صرفا افزایش میزان درآمد آن به دلیل تورم و رشد دلار نبوده است. یکی دیگر از آمار‌های مهم شرکت آرتاویل‌تایر، مبلغ فروش است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که «پارتا» در سه‌سال گذشته رشد خوبی را در مبلغ فروش به ثبت رسانده و میانگین ۷۷‌درصد به این مبلغ افزوده شده است. بر همین اساس در ۶ماه ۱۴۰۱ شرکت مذکور موفق شده است نسبت به دوره مشابه سال قبل ۴۸‌درصد به مبلغ فروش خود بیفزاید که این امر در واقع رشد درآمدی بسیار خوب این شرکت را نشان می‌دهد. بررسی‌ها حاکی از آن است که دلیل عمده افزایش درآمد فروش «پارتا» رشد میزان تولید در کنار افزایش نرخ خردادماه تایرساز‌ها بوده است.

آخرین موردی که باید در «پارتا» به بررسی آن بپردازیم، حاشیه سود‌های ناخالص، عملیاتی و خالص است. بر همین اساس در چهارسال اخیر میانگین حاشیه سود‌های شرکت مذکور به‌ترتیب برابر با ۲۰درصد، ۱۵‌درصد و ۲۲‌درصد بوده، این در حالی است که در دوره ۶ماه اول ۱۴۰۱ شرکت به زیان رسیده است. بنابراین نمی‌توان حاشیه سود ناخالص و عملیاتی  برای آن تعریف کرد. در عین حال حاشیه سود عملیاتی به ۱۱‌درصد رسیده است.

بررسی آمار‌ها حکایت از این واقعیت دارد که با توجه به افزایش نرخ خرید مواد اولیه، به‌خصوص کائوچوی مصنوعی و دوده که به دلیل افزایش نرخ ارز و رشد نرخ محصولات پتروشیمی داخلی بوده، بهای تمام‌شده در شرکت مذکور افزایش یافته و شرکت را به زیان رسانده است. از طرفی با توجه به واگذاری طرح توسعه TBR به شرکت تولیدی سبلان‌رازی، حاشیه سود خالص شرکت مثبت بوده است. بر این اساس نمی‌توان سود حاصل از فروش این پروژه را برای دوره‌های آتی تکرار‌پذیر دانست. البته شرکت مذکور جزو شرکت‌های فرعی آرتاویل‌تایر بوده و تمامیت مالکیت آن برای شرکت مذکور است؛ در نتیجه در دوره‌های آتی باعث رشد درآمد سرمایه‌گذاری «پارتا» خواهد شد. در مجموع روند حاشیه سود ناخالص به ما نشان می‌دهد که «پارتا» در کنترل هزینه‌های خود، به‌خصوص در زمینه مواد مستقیم با چالش مواجه است. این مهم می‌تواند در صورت عدم‌چاره‌اندیشی شرکت در این باب، برای سال‌های آتی زیان این تایر‌ساز را افزایش دهد.

نسبت سهامداران شرکت

سهامداران عمده شرکت آرتاویل‌تایر عبارتند از سرمایه‌گذاری گروه صنعتی رازی، محمدرضا تقی‌گنجی و کریم مسعود تقی‌گنجی که به‌ترتیب مالکیت ۸۳/ ۷۱درصد، ۹۳/ ۱۱‌درصد و ۱۶/ ۱۱‌درصد سهام شرکت را در اختیار دارند.

تحلیل سود سال آینده

اگر بخواهیم سهم سود سال ۱۴۰۱ «پارتا» را تخمین بزنیم، ابتدا باید مفروضات و متغیر‌های موثر بر سودآوری شرکت را مشخص کنیم. مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر سودآوری این شرکت نرخ محصولات تولیدی آن است. محصولات اصلی آرتاویل‌تایر که بیشترین درآمد شرکت را شامل می‌شوند، عبارتند از: تایر سواری رادیال، تایر وانتی بایاس، تایر باری و اتوبوسی بایاس و تایر کشاورزی بایاس که نرخ آنها براساس آخرین گزارش فعالیت ماهانه (آبان‌ماه) به‌ترتیب ۷۰میلیون و ۹۱۱‌هزار تومان، ۹۳میلیون و ۳۷۶‌هزار تومان، ۷۶میلیون و ۸۵۹‌هزار تومان و ۸۲میلیون و ۵۳۹‌هزار تومان به‌ازای هر تن در نظر گرفته شده است. از طرفی نرخ‌های مهم دیگر عبارتند از افزایش حقوق و دستمزد، تورم و حمل‌ونقل که به‌ترتیب ۵۵درصد، ۳۰‌درصد و ۳۵‌درصد برآورد شده‌اند. همچنین نرخ دلار در بازار آزاد برای سال ۱۴۰۱ به‌طور میانگین برابر با ۳۲‌هزار تومان در نظر گرفته شده است. با فرض این متغیر‌ها، فروش شرکت آرتاویل‌تایر در سال ۱۴۰۱ برابر با ۲‌هزار میلیارد تومان خواهد شد. از این میزان فروش، ۱۴میلیارد تومان زیان ناخالص، ۹۵میلیارد تومان زیان عملیاتی و ۴میلیارد تومان سود خالص برآورد می‌شود.

این در حالی است که در ۶ماه ابتدایی سال ۱۴۰۱ «پارتا» توانسته است به میزان ۹۹۹میلیارد و ۵۱۰میلیون تومان فروش به ثبت برساند. با این مفروضات سود خالص به‌ازای هر سهم شرکت آرتاویل‌تایر برای سال ۱۴۰۱ برابر با ۲ریال پیش‌بینی می‌شود. همان‌طور که در بخش مبلغ فروش به بررسی روند سالانه پرداخته شد، «پارتا» در دوره ۶ماه اول ۱۴۰۱ موفق به افزایش درآمد فروش به میزان ۴۸‌درصد شده است. بر همین اساس پیش‌بینی می‌شود برای سال ۱۴۰۱ رشد ۳۸درصدی درآمد شرکت نسبت به ۱۴۰۰ حاصل شود. همچنین باید این موضوع را در نظر گرفت که در شرکت‌های تایر‌ساز همواره قیمت‌گذاری دستوری حاکم بوده است. همان‌طور که در بحث حاشیه سود ناخالص ذکر شد، به دلیل رشد نرخ‌های مواد مستقیم، بهای تمام‌شده شرکت افزایش یافته و بر این اساس پیش‌بینی می‌شود در سال ۱۴۰۱ این روند ادامه داشته باشد و به ۲‌هزار و ۱۳۸میلیارد تومان برسد. با توجه به آخرین قیمت هر سهم «پارتا» که برابر با ۶۰۰تومان بوده، نسبت قیمت به سود هر سهم شرکت برای سال ۱۴۰۱ با توجه به اینکه سود هر سهم کمتر از یک‌تومان پیش‌بینی می‌شود، عملا برابر با صفر خواهد شد.

همان‌طور که اشاره شد، شرکت در ۶ماه ابتدایی سال ۱۴۰۱ با واگذاری طرح توسعه سود خوبی را شناسایی کرده است. این مهم باعث سودآور شدن «پارتا» در سال ۱۴۰۱ شده، اما با توجه به تکرار‌پذیر نبودن این موضوع باید در نظر داشت در صورت عدم‌واگذاری این طرح، شرکت «پارتا» می‌توانست زیان ۵۰‌تومانی به ازای هر سهم در سال ۱۴۰۱ را شناسایی کند.

ریسک‌ها و فرصت‌های شرکت

اولین ریسکی که می‌تواند بر سودآوری شرکت آرتاویل‌تایر تاثیر بگذارد، نوسانات ناشی از قیمت مواد اولیه داخلی و خارجی است. همان‌طور که بررسی کردیم، مواد مصرفی به‌طور مستقیم بر سودآوری شرکت موثرند و چون در شرکت‌های تایر‌ساز همچنان قیمت‌گذاری دستوری حاکم است، این شرکت‌ها نمی‌توانند نرخ‌های خود را همگام با رشد هزینه‌ها، افزایش دهند؛ پس این ریسک بسیار جدی در شرکت‌های تایر‌ساز بوده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد تا زمانی که شرکت‌های تایر‌ساز در معرض زیان‌ده شدن و ورشکستگی قرار نگیرند، دولت به آنها اجازه افزایش نرخ نمی‌دهد. از طرفی در صورتی که سهم واردات تایر افزایش یابد و تعرفه واردات کاهش پیدا کند، در میزان فروش شرکت موثر است و سودآوری آن را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. یکی دیگر از ریسک‌هایی که بر اکثر شرکت‌های ایران سایه افکنده، نوسانات نرخ ارز است. با توجه به اینکه مواد مصرفی شرکت به‌طور مستقیم از نرخ ارز تاثیر می‌گیرد، هرگونه افزایش در نرخ دلار، بهای تمام‌شده شرکت‌های تایر‌ساز را افزایش داده و در نتیجه باعث افت سودآوری آنها می‌شود. با این حال چون محدودیت‌های صادراتی برای شرکت‌های تولیدی لاستیک حذف شده، شرکت مذکور قصد افزایش ‌درصد صادرات خود را دارد. این مهم برای دوره‌های آتی در صورت تداوم می‌تواند تاثیر رشد نرخ ارز را بر فروش شرکت خنثی کند.

یکی از برنامه‌های آتی «پارتا» که هم‌اکنون به شرکت سبلان رازی که شرکت فرعی آرتاویل است واگذار شده، طرح توسعه مربوط به TBR بوده که در مورد تولید تایر‌های رادیال باری و اتوبوسی تمام‌سیمی بوده و به بهره‌برداری رسیده است. هم‌اکنون نیاز بازار ایران به تایر‌های رادیال باری و اتوبوسی یک‌میلیون حلقه در سال است که تنها تولیدکننده این نوع تایر‌ها هم‌اکنون گروه صنعتی بارز با ۳۰۰‌هزار حلقه تایر در سال است و مابقی نیاز بازار ایران از خارج از کشور وارد می‌شود.

بر این اساس طرح مذکور با ظرفیت تولید ۲۵۰‌هزار حلقه در سال با وجود سه‌دستگاه ماشین تایرسازی، حتی می‌تواند در صورت خرید دودستگاه تایر‌سازی دیگر ظرفیت را به ۴۰۰‌هزار حلقه (معادل ۲۵‌هزار تن) برساند. با توجه به اینکه تمامی مالکیت سبلان رازی متعلق به «پارتا» است، می‌توان چشم‌انداز مثبتی در دوره‌های آتی برای افزایش تولیدات و در نتیجه سودآوری شرکت متصور بود که این موضوع باعث رشد درآمد سرمایه‌گذاری شرکت خواهد شد.  از شرکت‌هایی که آرتاویل تایر در آنها سرمایه‌گذاری کرده می‌توان به مجتمع صنایع لاستیک یزد، شرکت کربن سیمرغ، شرکت تولیدی سبلان رازی و صنایع لاستیک سیمرغ اشاره کرد که «پارتا» به ترتیب ۹۵/ ۵۲درصد، ۶۹/ ۵۲درصد، ۱۰۰‌درصد و ۳۳/ ۶۲‌درصد مالکیت سهام این شرکت‌ها را در اختیار دارد. با توجه به اینکه تمامی این شرکت‌ها به صنعت تایر‌سازی مربوط هستند، می‌توان گفت در این زمینه در صورتی که حال شرکت‌های تایرساز بد باشد درآمد سرمایه‌گذاری‌های شرکت نیز کاهش پیدا می‌کند اما در صورت افزایش نرخ و حال خوب شرکت‌های لاستیک‌ساز «پارتا» هم از منظر فروش خود و هم از منظر سرمایه‌گذاری‌های ارزشمندی که دارد می‌تواند دوجانبه سود کسب کند.

جمع‌بندی

اگر به روند سود به‌ازای هر سهم شرکت آرتاویل‌تایر نگاهی بیندازیم، درمی‌یابیم که تا سال ۱۴۰۰ روند آن رو به رشد بوده در حالی که در سال ۱۴۰۰ این روند کاهشی شده است. با این حال در ۶ماه اول سال ۱۴۰۱ شرکت مذکور توانسته ۲۲تومان به ازای هر سهم سود شناسایی کند که این عدد نسبت به دوره مشابه سال قبل رشد ۴۱درصدی را به ارمغان آورده است. با توجه به رشد هزینه‌های شرکت و سبقت گرفتن بهای تمام‌شده از فروش، پیش‌بینی می‌شود که برای سال ۱۴۰۱ شرکت مذکور بتواند یک‌ریال سود برای هر سهم شناسایی کند که این عدد نسبت به سال گذشته افت ۱۰۰درصدی را نشان می‌دهد.

در نهایت با توجه به مجموع این عوامل می‌توان گفت شرکت از نظر میزان تولید، میزان فروش و مبلغ فروش همواره روند رو به رشدی داشته در حالی که حاشیه سود‌های ناخالص، عملیاتی و خالص روند کاهشی بوده است. این موضوع نشان می‌دهد با وجود پتانسیل بالای شرکت برای گسترش زیرساخت‌ها به‌منظور تولید بیشتر، قیمت‌گذاری دستوری باعث شده است تا آهنگ افزایش بهای تمام‌شده از رشد درآمدی شرکت پیشی گیرد و در نتیجه سودآوری «پارتا» در مسیر کاهش باشد و حتی به زیان برسد.