خودکفایی «فرود» در تامین مواد اولیه
دنیای‌اقتصاد - علی قاسمی : میلگرد یکی از کالاهای استراتژیکی است که اکثر کشورهای در حال توسعه به آن نیاز دارند و اساسا یکی از ملزومات توسعه کشور می‌تواند افزایش تقاضای میلگرد باشد.
در ایران طی سال‌های گذشته با وجود ریسک‌های فراوانی که در این سال‌ها از سوی دولت و قیمت‌های جهانی بر شرکت‌ها تحمیل شده است، واحدهای تولید میلگرد متعددی در حال فعالیت هستند. فولاد شاهرود یکی از تولیدکنندگان میلگرد به شمار می‌آید که عمده محصولات خود را در داخل کشور و در بورس‌کالای ایران عرضه می‌کند. این شرکت در تلاش است تا به روند احداث واحد ذوب خود سرعت ببخشد و شمش موردنیاز خود را از این محل تامین کند. در حال حاضر، فولاد شاهرود به‌رغم عرضه محصولات در داخل کشور، تحت‌تاثیر کاهش قیمت‌ها در بازارهای جهانی آینده‌ای مبهم را پیش‌رو دارد؛ چرا که قیمت‌های داخلی با روند قیمت‌ها در بازارهای جهانی بی‌ارتباط نیست.
شرکت فولاد شاهرود در سال ۱۳۸۰ به صورت سهامی‌خاص تاسیس شد و در اداره ثبت شرکت‌ها و مالکیت صنعتی شهرستان شاهرود به ثبت رسید. در حال حاضر این شرکت از زیرمجموعه‌های شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان به شمار می‌آید و در نهایت مالکیت فولاد شاهرود برعهده گروه سرمایه‌گذاری غدیر با نماد «وغدیر» است. در واقع می‌توان گفت «فرود»، به‌طور غیرمستقیم زیرمجموعه نیروهای مسلح است. موضوع فعالیت اصلی این شرکت، مطابق اساسنامه، علاوه بر طراحی و تولید مصنوعات فلزی و فولادی، انجام انواع خدمات فلزی مانند شکل‌دادن انواع ورق فولادی و سایر مقاطع فولادی است.
جایگاه شرکت در بازار میلگرد
شرکت فولاد شاهرود در سال ۱۴۰۰، با تولید ۱۰۴هزار تن میلگرد، سهم ۱/ ۱درصدی را از بازار میلگرد ایران کسب کرده است. همچنین در ۶ماه ابتدایی سال‌جاری، موفق شده است سهم خود را از بازار داخلی افزایش دهد و از ۲میلیون و ۵۰۰هزار تن میلگرد تولیدشده در کشور، ۶۱هزار تن از این محصول مربوط به فولاد شاهرود بوده که این رقم معادل ۳/ ۲درصد کل تولید کشور است.
فرآیند فروش محصولات
مطابق نامه معاون اقتصادی رئیس‌جمهور و مصوبه جلسه ۱۵۴ ستاد هماهنگی اقتصادی دولت، در مورد بازارهای محصولات فولادی، شرکت فولاد شاهرود باید مطابق شیوه‌نامه سازماندهی عرضه و تقاضا در بازار فولاد، شمش خود را از بورس‌کالا خریداری و میلگرد تولیدشده را در بورس‌کالا عرضه کند. در این شیوه‌نامه ذکر شده است که اگر شرکت موفق به فروش محصولات در بورس‌کالا نباشد، باید در بازارهای خارج از بورس و براساس میانگین نرخ فروش رقبا در منطقه مانند فولاد نیشابور، فولاد فایکو و فولاد گلستان، محصولات خود را عرضه کند.
نرخ‌های فروش صادراتی نیز براساس نشریات معتبر بین‌المللی تعیین می‌شود. در حال حاضر با راه‌اندازی خط۲ ذوب، تولید شمش موردنیاز شرکت فولاد شاهرود ۵۰درصد افزایش یافته و به احتمال زیاد، حاشیه سود شرکت به اندازه هزینه حمل‌ونقل شمش افزایش می‌یابد. بررسی ماهانه تولید شرکت نشان می‌دهد که تولید شمش در نیمه‌نخست امسال نسبت به دوره مشابه سال قبل، افزایش یافته است و به نظر می‌رسد، مسیر شرکت در زمینه مدیریت و کاهش هزینه‌ها هموار است.
ریسک‌ها و چالش‌های پیش‌روی شرکت
فولاد شاهرود مانند سایر شرکت‌های صنعت فلزات اساسی، با مشکلات خارجی و تحریم‌های بین‌المللی دست‌وپنجه نرم می‌کند. با وجود اینکه عمده‌فروش شرکت در داخل کشور و در بورس‌کالا صورت گرفته است، اما مشکلات وصول درآمدهای صادراتی و تبادل اسناد بر فعالیت‌های این شرکت سایه افکنده و می‌تواند باعث بروز معضلاتی در روند فعالیت عملیاتی شرکت شود. همچنین تحریم‌ها مشکلاتی را در زمینه واردات تجهیزات و ماشین‌آلات به داخل کشور ایجاد کرده است که می‌تواند این شرکت را از برخی فناوری‌های خارجی محروم و سرمایه‌گذاری خارجی در این صنعت و شرکت را با دست‌انداز‌هایی روبه‌رو کند.
در ابتدای ورود صنعت فولاد به ایران بدون توجه به امکانات و ظرفیت‌های موجود اقدام به ساخت و تاسیس واحدهای مختلف شد. پس از ورود تدریجی این مجتمع‌ها به چرخه تولید کمبود مواد اولیه در این صنعت احساس شد.
نوسان نرخ ارز و قیمت‌های جهانی نیز برای صنایع فولادی مشکلاتی ایجاد کرده است. با اینکه عمده‌فروش شرکت داخلی است، روند نرخ ارز می‌تواند قیمت‌ها را در بورس‌کالا هم تحت‌تاثیر قرار دهد.
با وجود اینکه فولاد شاهرود در جهت خودکفایی در تامین محصولات قدم برمی‌دارد، همچنان برای هموار کردن مشکلات مربوط به تامین مواد اولیه سعی دارد این مواد را پیش‌خرید کرده و از شرکت در برابر ریسک نوسانات قیمت محافظت کند.
چشم‌انداز‌ها و اهداف بلندمدت شرکت
یکی از اهدافی که شرکت فولاد شاهرود در دستور کار قرار داده، احداث کارخانه تولید آهن اسفنجی به روش کوره تونلی است. همچنین ایجاد خط کلاف در میلگرد از اهداف این شرکت به‌منظور توسعه محصولات به شمار می‌رود. شرکت قصد دارد در آینده با توجه به کاربردهای زیاد کلاف در صنایع مختلف، تولید میلگرد و کلاف را در دستور کار خود قرار دهد و خط تولید میلگرد را توسعه بخشد.
پیش‌بینی میزان تولید
میزان تولید در گزارش‌های ماهانه حاکی از آن است که شرکت فولاد شاهرود به‌طور میانگین ماهانه، ۹هزار و ۵۰۰تن میلگرد تولید می‌کند. در نتیجه برآورد می‌شود که تولید در ۶ماه پایانی سال به ۵۷هزار تن برسد. با احتساب تولید ۶۱هزار تن در نیمه ابتدایی سال، مجموع تولید در سال ۱۴۰۱، احتمالا به ۱۱۸هزار تن نزدیک خواهد شد. با این مفروضات، احتمالا میزان تولید در سال ۱۴۰۲ نیز ۱۱۴هزار تن خواهد بود.
تمرکز فروش روی بازارهای داخلی
با توجه به اینکه فروش صادراتی در «فرود» روزبه‌روز کمرنگ‌تر شده و تمرکز این شرکت روی بازارهای داخلی است، بنابراین فرض تحلیلگر «دنیای‌اقتصاد» این است که شرکت تمام میلگرد تولیدی خود را در داخل کشور خواهد فروخت. این درحالی است که میلگرد در بورس‌کالا در حال حاضر در ارزان‌ترین قیمت ممکن قرار دارد و قیمت فعلی دلار نیمایی، در محدوده ۵۳۰دلار به‌ازای هر تن معامله می‌شود که ۳۰درصد از قیمت‌های ترکیه و ۱۱درصد از قیمت‌های چین ارزان‌تر مورد معامله قرار می‌گیرد.
با توجه به شرایط فعلی و رکود عمیق در بازارهای جهانی و سرعت‌گرفتن افزایش نرخ‌های بهره در جهان، انتظار بهبود چندانی برای قیمت‌ها وجود ندارد؛ چرا که پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که در ۶ماه دوم سال‌جاری، افزایش نرخ‌های بهره ادامه می‌یابد و همچنان چشم‌انداز مثبتی برای سال ۱۴۰۱ وجود ندارد. بنابراین قیمت هر تن میلگرد برای ۶ماه دوم همان ۵۳۰دلار و برای سال ۱۴۰۲ نیز ۵۵۰ دلار در نظر گرفته می‌شود.
با در نظر گرفتن موارد فوق درآمدهای عملیاتی در ۶ماه دوم سال ۱۴۰۱، ۸۷۶میلیارد تومان و تا پایان سال ۱۴۰۱، هزار و ۷۰۰میلیارد تومان خواهد بود. درآمدهای عملیاتی در سال ۱۴۰۲ نیز احتمالا به هزار و ۹۰۰میلیارد تومان خواهد رسید.
ساختار بهای تمام‌شده
با بررسی ساختار بهای تمام‌شده می‌توان دلیل توجه شرکت به راه‌اندازی کارخانه ذوب را به‌درستی درک کرد. با توجه به اینکه بیش از ۸۵درصد بهای تولید را مواد اولیه تشکیل می‌دهد، راه‌اندازی سریع‌تر کارخانه ذوب ضرورت می‌یابد؛ چرا که می‌تواند موجب کاهش هزینه‌های تولید شود.
مواد اولیه شرکت شامل قراضه، آهن اسفنجی و شمش است و عمده آن را آهن اسفنجی و شمش تشکیل می‌دهد. ضریب مصرف قراضه ۱۶درصد، ضریب مصرف آهن‌اسفنجی ۴۶درصد و ضریب مصرف شمش ۳۲درصد است و با توجه به پیش‌بینی تولید ۱۱۸هزار تنی میلگرد در سال ۱۴۰۱، می‌توان انتظار داشت، مصرف قراضه در سال ۱۴۰۱ به ۱۸هزار تن، مصرف آهن اسفنجی به ۵۴هزار تن و مصرف شمش به ۳۹هزار تن برسد. همچنین این اعداد در سال ۱۴۰۲ تغییر چندانی نخواهد داشت؛ چرا که به احتمال زیاد، تولید میلگرد در سال‌های آتی تغییرات چشمگیری نخواهد داشت.
عمده آهن‌اسفنجی مورد استفاده در شرکت فولاد شاهرود، از شرکت توسعه آهن گل‌گهر خریداری شده و مبنای پیش‌بینی نرخ آهن اسفنجی نیز همان‌طور که اشاره شد، بورس‌کالا بوده است. با این تفاسیر، پیش‌بینی می‌شود، نرخ آهن‌اسفنجی در ۶ماه دوم به ۸میلیون و ۱۰۰هزار تومان به ازای هر تن برسد. نرخ شمش نیز در نیمه دوم سال، به ۲میلیون و ۶۰۰هزار تومان به‌ازای هر تن می‌رسد. انتظار می‌رود، نرخ آهن اسفنجی در سال ۱۴۰۲، حدود ۱۰میلیون و ۲۰۰هزار تومان باشد و نرخ متوسط شمش در سال آینده به ۱۵میلیون تومان به‌ازای هر تن برسد.
با توجه به پیش‌بینی نرخ‌های مواد مورد استفاده، برآورد تحلیلگر «دنیای‌اقتصاد» حاکی از آن است که فولاد شاهرود، در نیمه دوم سال، ۵۲۳میلیارد تومان، در سال ۱۴۰۱، هزار و ۲۰۰میلیارد تومان و در سال ۱۴۰۲، هزار و ۳۰۰میلیارد تومان مواد اولیه مصرف خواهد کرد.
