مسیر احتمالی یک سیمانی
دنیای اقتصاد - حسین تقی‌نژاد : شرکت سیمان فارس در سال ۱۳۸۱ تاسیس شد و فعالیت خود را به‌عنوان یکی از واحدهای تولیدی شرکت سیمان فارس و خوزستان آغاز کرد. در حال حاضر این شرکت به‌عنوان شرکت فرعی سیمان فارس و خوزستان اقدام به تولید سیمان می‌کند. شرکت بالا دستی نهایی سیمان فارس، شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی است. سیمان فارس دارای ظرفیت اسمی تولید ۷۵۷هزار و ۵۰۰تن کلینکر در سال و ظرفیت عملی تولید سالانه شرکت معادل ۶۰۰هزار تن کلینکر است.
سهامداران
سیمان فارس و خوزستان با در دست داشتن بیش از ۸۵درصد سهام شرکت سیمان فارس به‌عنوان مالک اصلی شرکت شناخته می‌شود. ۲/ ۳درصد سهام شرکت نیز در دست بازارگردان صباگستر نفت و گاز تامین است. به این ترتیب، شرکت سرمایه‌گذاری تامین‌اجتماعی به‌‌‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بیش از ۵/ ۹۲درصد سهام سیمان فارس را در اختیار دارد.
آمار تولید و فروش
بهتر است برای بررسی بهتر و دقیق‌‌‌تر عملکرد شرکت، روند پنج‌ساله آن را مورد ارزیابی قرار دهیم. آمار تولید و فروش، به‌عنوان اصلی‌‌‌ترین پارامترهای درآمدزایی شرکت حائز اهمیت زیادی نزد تحلیلگران و سرمایه‌گذاران است. سیمان فارس در پنج‌سال اخیر توانسته است ثبات تولید حوالی ظرفیت عملی ۶۰۰هزارتنی خود را حفظ کند؛ این یعنی شرکت با نسبت ۷۸درصد ظرفیت اسمی خود اقدام به تولید می‌کند. فروش شرکت تقریبا معادل تولید است. میانگین فروش سالانه شرکت در پنج‌سال گذشته ۶۳۰هزار تن محصول بوده است.
از آنجا که شرکت توانایی تولید تیپ‌‌‌های مختلف سیمان را به صورت هم‌‌‌زمان داراست، اگر اقدام به تولید سیمان پرتلند تیپ۱، ۲ و ۵ کند، ظرفیت اسمی سالانه شرکت ۸۱۹هزار تن و در صورت تولید سیمان پرتلند پوزولانی ظرفیت اسمی سالانه شرکت ۹۱۳هزار و ۵۰۰تن خواهد بود. سیمان فارس در چهارماه آغازین سال ۱۴۰۱ توانسته است ۱۹۲تن فروش را به ثبت برساند که ۳۱درصد از کل میزان فروش سال گذشته را شامل می‌شود.
سیمان به دلیل ویژگی وزن زیاد در مقابل قیمت پایین، پتانسیل جابه‌‌‌جایی در مسافت‌‌‌های طولانی را ندارد. حمل سیمان در فواصل بیش از ۱۰۰ تا ۱۵۰کیلومتر صرفه اقتصادی ندارد. سیمان فارس به دلیل فاصله داشتن از مرزهای کشور، امکان صادرات به کشورهای مجاور را ندارد و تمام فروش سیمان در داخل کشور صورت می‌گیرد.
فروش سیمان شرکت به دو صورت فله و پاکتی انجام می‌شود که سیمان پاکتی ۴۵درصد و سیمان فله ۵۵درصد سهم فروش شرکت را به خود اختصاص داده‌‌‌اند.
نرخ فروش
با پذیرش محصول سیمان در بورس‌کالا و تغییر شیوه نرخ‌گذاری سیمان از حالت دستوری به سیستم عرضه و تقاضا، شاهد افزایش نرخ محصول سیمان در دو سال اخیر بودیم. میزان فروش شرکت طی پنج‌سال اخیر تغییر چشمگیری نداشته؛ اما به واسطه افزایش نرخ فروش سیمان، شرکت توانسته است شاهد رشد درآمد عملیاتی شناسایی‌شده باشد. آخرین نرخ فروش سیمان تیپ۲ پاکتی سیمان فارس در بورس‌کالا ۹۰۳هزار تومان به‌‌‌ازای هر تن ثبت شده است. این نرخ در مقایسه با میانگین نرخ فروش شرکت‌های سیمانی بالاتر و نشاندهنده رقابت برای خرید محصول شرکت است.
درآمدهای عملیاتی شرکت
طبق بررسی صورت‌گرفته روی روند میزان فروش و نرخ فروش شرکت در پنج‌سال گذشته، می‌‌‌توان بدون ابهامی نتیجه گرفت که رشد مبلغ فروش شرکت تحت‌‌‌تاثیر عامل افزایش نرخ سیمان صورت پذیرفته، به‌‌‌طوری‌‌‌که درآمد شرکت در سال ۱۴۰۰ به ۲۸۳میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که در سال ۱۳۹۹ این شرکت موفق به ثبت ۱۵۰میلیارد تومان فروش شده بود. این اعداد نشاندهنده رشد ۸۹درصدی مبلغ فروش شرکت است. همچنین شرکت در چهارماه نخست سال‌جاری ۱۴۱میلیارد تومان فروش داشته که حدود ۵۰درصد از کل فروش سال ۱۴۰۰ را پوشش داده است. همچنین مبلغ فروش چهارماه نخست سال‌جاری نشاندهنده رشد ۹۲درصدی نسبت به درآمد شرکت در مدت مشابه سال گذشته است. در کنار رشد ۸۹درصدی درآمدهای شرکت در سال ۱۴۰۰ در مقایسه با سال ۱۳۹۹، بهای تمام‌شده نیز ۷۴درصد افزایش یافته است. با توجه به رشد بیشتر درآمدهای شرکت در مقایسه با بهای تمام‌شده سیمان، انتظار افزایش حاشیه سود را در سال ۱۴۰۰ و سال‌جاری داریم که در ادامه نیز به صورت تخصصی‌تر به بررسی آن خواهیم پرداخت.
بهای تمام‌شده
بررسی عملکرد تاریخی شرکت در پنج‌سال اخیر نشاندهنده این موضوع است که به طور میانگین ۶۹درصد از کل مبلغ فروش شرکت، صرف ساخت سیمان می‌شود. به عبارت دیگر، بهای تمام‌شده ۶۹درصد درآمدهای شرکت است. این موضوع بیانگر اهمیت بررسی جزئیات بهای تمام‌شده و عوامل موثر بر آن است. آنچه از کندوکاو صورت‌های مالی و بررسی آمارهای جزئی‌تر برمی‌‌‌آید، این است که حدود ۷۰درصد کل بهای تمام‌شده، در بخش سربار هزینه می‌شود. سپس با نگاهی ریزبین‌‌‌تر به بررسی عوامل تشکیل‌‌‌دهنده سربار می‌‌‌پردازیم. سربار با نسبتی تقریبا برابر تحت سه عامل اصلی دستمزد غیرمستقیم، هزینه انرژی و مواد مصرفی غیرمستقیم قرار دارد.
نسبت‌‌‌های سودآوری
با توجه به حکم‌‌‌فرمایی تورم در کشور، بهتر است برای بررسی دقیق‌‌‌تر شرکت و مقایسه عملکرد سال‌های اخیر آن از نسبت‌‌‌های مالی کمک بگیریم. در اینجا نسبت‌‌‌های سودآوری و به طور خاص دو نسبت حاشیه سود ناخالص و حاشیه سود خالص را مورد ارزیابی قرار دادیم. حاشیه سود ناخالص نشان می‌دهد که شرکت پس از کسر هزینه‌‌‌های تولید از درآمد، چند‌درصد سود ساخته است. حاشیه سود خالص نیز مانند حاشیه سود ناخالص عمل می‌کند؛ با این تفاوت که درصد سود ساخته‌شده توسط شرکت، پس از کسر تمامی هزینه‌‌‌ها را مدنظر قرار می‌دهد. روند نسبت حاشیه سود خالص و حاشیه سود ناخالص سیمان فارس در پنج‌سال گذشته همواره رو به افزایش بوده و از حاشیه سود ناخالص ۲۰درصد در سال ۱۳۹۶ به حاشیه سود ناخالص ۴۰درصد در سال ۱۴۰۰ رسیده است. با توجه به روند افزایشی نرخ فروش سیمان و نرخ رشد پایین‌‌‌تر بهای تمام‌شده، انتظار داریم در سال ۱۴۰۱ حاشیه سود ناخالص شرکت نسبت بالای ۴۰درصد را ثبت کند. همان‌طور که در گزارش فصل بهار، شرکت حاشیه سود ناخالص ۴۵درصد را گزارش داد.
پیش‌بینی سودآوری شرکت
طبق بررسی‌‌‌های صورت‌گرفته، شرکت در میزان فروش سالانه دارای ثبات بوده است. همچنین نرخ‌های فعلی سیمان فارس در مقایسه با سایر معاملات بورس‌کالا بالاتر بوده که از رقابت‌‌‌پذیری برای خرید محصولات شرکت در بورس‌کالا حکایت دارد. اکنون با چشم‌‌‌انداز این موضوع که شرکت ریسک فروش ندارد، به تحلیل روند سودآوری شرکت در سال‌های پیش‌رو می‌‌‌پردازیم. لازم می‌‌‌دانم، ابتدا مفروضات تحلیل را بیان کنم، سپس پیش‌بینی صورت سود و زیان و همچنین سود هر سهم را ارائه کنم.
تورم کشور برای سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به‌ترتیب ۴۰ و ۳۵درصد در نظر گرفته شده است که با توجه به سیاست‌‌‌های انقباضی دولت این نرخ‌ها را در نظر گرفته‌‌‌ایم. دلار نیمایی در زمان تحلیل در قیمت ۲۶۷هزار ریال معامله می‌شود. با توجه به اختلاف نرخ دلار نیمایی با دلار آزاد و روند افزایشی فعلی در دلار نیما، نرخ دلار نیمایی را برای سال ۱۴۰۱، به‌طور میانگین ۲۷۰هزار ریال در نظر گرفتیم. نرخ دستمزد، تاثیر مهمی بر بهای تمام‌شده شرکت دارد و طبق تصویب وزارت کار و رفاه، افزایش حداقل ۵۰درصدی را در سال فعلی داشتیم. برای سال ۱۴۰۲ افزایش نرخ دستمزد را ۳۰درصد لحاظ کردیم که این موضوع با توجه به کاهش تورم و همچنین حواشی پیش‌آمده برای افزایش دستمزد سال ۱۴۰۱، محتمل‌‌‌ترین گزینه است.
عامل موثر دیگر در تعیین بهای تمام‌شده، بهای انرژی شرکت است. نرخ گاز سوخت اعلام‌شده از سوی وزارت صمت معادل ۱۰درصد نرخ گاز پتروشیمی‌‌‌ها تعیین شده است. از آنجا که سقف نرخ گاز پتروشیمی‌‌‌ها ۵هزار تومان در نظر گرفته شده است، در مفروضات تحلیل نرخ گاز خوراک صنعت سیمان را معادل ۵۰۰تومان قرار دادیم. نرخ فروش سیمان را طبق گزارش ماهانه فروش شرکت در چهارماه نخست به صورت دلاری محاسبه کردیم، سپس با دادن وزن بیشتر به نرخ‌های فعلی، نرخ را برای میانگین سال ۱۴۰۱، ۲۷دلار و معادل ۷۳۰هزار تومان به‌‌‌ازای هر تن لحاظ کردیم. با مفروضاتی که بیان کردیم، صورت سود و زیان شرکت و عملکرد مالی شرکت را در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ تحلیل کردیم. نتیجه به‌‌‌دست‌‌‌آمده از این تحلیل به شرح زیر است.
درآمد عملیاتی شرکت برای سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به‌ترتیب ۴۵۲میلیارد تومان و ۶۱۲میلیارد تومان برآورد شده است. از این میزان درآمد پیش‌بینی‌‌‌شده، برای سال ۱۴۰۱ مبلغ ۲۴۵میلیارد تومان و برای سال ۱۴۰۲ مبلغ ۳۳۵میلیارد تومان سهم بهای تمام‌شده سیمان است. به این ترتیب به حاشیه سود ناخالص ۴۶درصد برای سال ۱۴۰۱ و ۴۵درصد برای سال ۱۴۰۲ دست می‌‌‌یابیم. درنهایت با کم‌شدن هزینه‌‌‌های عمومی، اداری و فروش و سایر هزینه‌‌‌های عملیاتی به سود عملیاتی می‌‌‌رسیم که برای سال ۱۴۰۱ معادل ۱۸۵میلیارد تومان و برای سال ۱۴۰۲ معادل ۲۴۶میلیارد تومان برآورد می‌شود. درنهایت با اضافه و کم‌‌‌کردن سایر درآمدها و هزینه‌‌‌ها، از جمله هزینه مالیات به سود خالص دست پیدا می‌‌‌کنیم. سود خالص تحلیلی برای سال ۱۴۰۱، ۲۰۵میلیارد تومان و برای سال ۱۴۰۲، ۲۷۴میلیارد تومان به دست می‌‌‌آید. به عبارت دیگر با توجه به سرمایه ثبت‌شده ۲۳۳هزار میلیون ریالی شرکت، سود هر سهم (EPS) شرکت برای سال ۱۴۰۱، ۸۸۰تومان و برای سال ۱۴۰۲، ۱۱۷۷تومان محاسبه شده است. با توجه به آخرین قیمت معاملات سهم در روز چهارشنبه ۱۹ مردادماه ۱۴۰۱ و همچنین سودهای تحلیلی سال‌های آینده به نسبت قیمت به سود (P/ E) ۵/ ۹واحد برای سال ۱۴۰۱ و سود (P/ E) ۷واحد برای سال ۱۴۰۲ به دست می‌‌‌آید.
خلاصه آنچه از صورت سود و زیان دو سال گذشته به همراه دو سال تحلیلی گفته شد، در جدول گزارش نمایش داده شده است.
نکات جانبی مهم شرکت
شرکت سیمان فارس یکی از شرکت‌های قدیمی سیمان کشور است که اکنون با توجه به قرارگرفتن محل کارخانه در بافت شهری شیراز و مسائل زیست‌‌‌محیطی، این شرکت مجبور به جابه‌‌‌جایی محل کارخانه از شیراز به کیلومتر ۶۳جاده شیراز به خرامه شده است. سیمان فارس تاکنون ۱۴درصد در پروژه انتقال پیشرفت داشته که البته در سال ۱۴۰۰ پیشرفتی ثبت نشده است. شرکت در سال ۱۳۹۴ مجوز فروش یک‌قطعه زمین به مساحت ۲۵۴هزار و ۲۵۰مترمربع به ارزش دفتری یک‌میلیارد تومان را دریافت کرده است. این زمین با کاربری تجاری - گردشگری در سال ۱۳۹۹ توسط کارشناس رسمی دادگستری معادل ۶۳۲میلیارد تومان ارزش‌‌‌گذاری شد.
همچنین طبق افشای اطلاعات سیمان فارس از دارایی املاک و زمین تحت تملک خود، بیش از ۶۵۰هزار مترمربع زمین با کاربری تجاری و مسکونی را در شهر شیراز در اختیار دارد. یکی از مولفه‌‌‌های جذاب شرکت برای سهامداران موضوع تجدید ارزیابی املاک شرکت است. با توجه به نیاز شرکت به تامین مالی برای پروژه انتقال محل شرکت به خرامه، تجدید ارزیابی دارایی‌‌‌ها و همچنین فروش برخی از قطعات دور از انتظار نیست و باید چشم به گزارش‌‌‌ها و افشای اطلاعات آینده شرکت دوخت.
