رونق آتی در فصل سررسیدها

رشد بیش از ۱۰۰درصدی این دو داده مهم در بازار آتی به‌خوبی ترسیم‌کننده افزایش جذابیت این بازار برای معامله‌گران است که به دنبال طراحی قراردادهای آتی برای انواع دارایی و به‌ویژه ورود طلا به این بازار به وقوع پیوسته است. بنابراین می‌توان شروع روندی روبه رشد را برای این بازار محتمل ارزیابی کرد که با تکمیل زنجیره دارایی‌های سرمایه‌ای در بازار آتی، در کنار سایر کالاهای موجود، بستری  مناسب برای متنوع‌سازی پرتفوی معامله‌گران بازار سرمایه باشد.

 سررسید مرداد قراردادهای آتی در انتظار خروج از تابلو

از میان ۱۰قرارداد فعال بازار آتی بورس کالا، سه سررسید با تاریخ تحویل مرداد روی تابلو وجود داشت که روز گذشته یکی از این سه سررسید یعنی نقره مرداد که پیش از این با نماد SILMO۰۰ معامله می‌شد، از تابلو خارج شد. دو سررسید دیگر، یعنی پسته مرداد با نماد PSMO۰۰  و نخستین نماد آتی صندوق طلا (ETCMO۰۰) که به بازار آتی راه یافت، نیز به ترتیب در تاریخ‌های ۲۴ و ۲۰ مرداد بسته خواهند شد. جریان خروج موقعیت‌های تعهدی باز از این سه سررسید به‌خوبی گواه نزدیک‌شدن به تاریخ خروج این قرادادها از تابلوی آتی بورس کالا است.

 پرحجم‌های بازار آتی در آرامش معاملاتی به سر می‌برند

از جذاب‌ترین کالاهایی که در بازار آتی قابل معامله است، می‌توان به زعفران نگین، نقره و صندوق طلا اشاره کرد که با بیشترین حجم معاملاتی در بین قراردادهای موجود، از جذابیت معاملاتی برخوردارند.

نقره که با دو سررسید مرداد و مهرماه در تابلوی آتی بورس کالا معامله می‌شود، روز گذشته (۱۸ مرداد) با خروج نزدیک‌ترین سررسید خود از این بازار همراه شد. این قرارداد آتی با قیمت تسویه ۱۹هزار و ۲۳۰تومان به‌عنوان نرخ تسویه نهایی از بازار خارج شد. سررسید دیگر این دارایی سرمایه‌ای بازار آتی که تاریخ تحویل آن ۲۶ مهرماه سال جاری است، در لحظه تنظیم این گزارش با آخرین نرخ ۲۱هزار و ۱۴۰تومان قابل معامله است که با ورود ۳۷۶موقعیت تعهدی همزمان خرید و فروش به این بازار همراه شد. نرخ تسویه این قرارداد نسبت به روز ماقبل آن (۱۷ مرداد) کاهش یافت.  دو عامل اصلی تعیین نرخ تسویه قرارداد آتی نوسان بهای هر گرم نقره جهانی و میانگین خرید و فروش بهای دلار سامانه سنا است. در معاملات دیروز، بهای هر اونس جهانی نقره به پایین‌ترین سطح در ماه گذشته خود، یعنی زیر نرخ ۲۴ دلار به ازای هر اونس رسید. به‌رغم جهش اخیر ویروس دلتای کرونا، هنوز هم بسیاری از اقتصادهای بزرگ دنیا در حال بهبود اوضاع خود هستند. این فلز سفید (نقره) که کاربرد صنعتی نیز دارد، در اقصی‌نقاط دنیا برای تولید فناوری‌های سبز مانند پنل‌های خورشیدی و خودروهای برقی مورد توجه قرار گرفته است. از این رو شاید انتظار برای رشد تقاضا و تغییر فاز نوسان قیمتی آن در میان‌مدت محتمل باشد. اما افت جدی بهای این فلز در کنار کاهش قیمت طلا و نفت در جریان معاملات روز گذشته با توجه به شیوع سویه دلتای کرونا، اما و اگر‌های زیادی را به همراه دارد. در معاملات روز گذشته در لحظه تنظیم این گزارش، نقره با بهای ۲۳دلار و ۸۶سنت به ازای هر اونس در بازارهای جهانی مورد معامله قرار گرفت که افت روزانه ۵۶/ ۱درصدی قیمت را تجربه کرد. این در حالی است که نوسان قیمتی نقره طی هفته گذشته ۱۹/ ۶درصد کاهش نشان می‌دهد که بخش عمده آن یعنی ۲/ ۳درصد کاهش نرخ نقره تنها مربوط به معاملات روز جمعه بوده است.

دیگر دارایی سرمایه‌ای این بازار یعنی قراردادهای آتی صندوق طلا که نزدیک‌ترین سررسید آن ۲۰مردادماه است، روز گذشته با قیمتی نزدیک به قیمت پایه خود یعنی ۸هزار و ۱۶۰تومان مورد معامله قرار گرفت. این در حالی بود که هر واحد صندوق طلای لوتوس به‌عنوان دارایی پایه این قراردادها، روز گذشته در لحظه تنظیم این گزارش با قیمت پایانی ۸ هزار و ۱۷۷تومان معامله شد. به این ترتیب طبق عرف بازار آتی در روزهای نزدیک شدن به تاریخ تحویل قرارداد شاهد همگرایی نرخ تسویه به قیمت دارایی پایه آن هستیم. همچنین خروج موقعیت‌های باز برای این قرارداد نیز به چشم می‌خورد. این در حالی است که سررسید دورتر این دارایی که با نماد ETCME۰۰ معامله می‌شود، با نرخ تسویه ۸هزار و ۷۰۰تومان روز گذشته معامله شد؛ نرخی که از قیمت تسویه روز گذشته آن به میزان ۶۵/ ۰درصد پایین‌تر بوده است. ۲هزار و ۵۰موقعیت باز یعنی موقعیت تعهدی همزمان خرید و فروش برای این نماد تاکنون گشایش شده که به میزان محدود ۶۴/ ۰درصد آن مربوط به معاملات روز گذشته است.  دو قرارداد آتی زعفران نگین بورس کالا که در شهریور و آبان ماه سررسید خواهد شد، در روز گذشته با رشد محدود نرخ تسویه مورد دادوستد قرار گرفتند. جذاب‌ترین محصول کشاورزی بازار آتی بورس کالا، به‌رغم افت و خیزهای محدود نرخ، در هر دو سررسید خود شاهد خروج موقعیت‌های باز از بازار بود که در لحظه تنظیم این گزارش دیده شد. البته این خروج موقعیت‌های باز چندان جدی ارزیابی نمی‌شود؛ چرا که در مقایسه با میزان موقعیت‌های تعهدی خرید و فروشی که برای این دو نماد تاکنون به ثبت رسیده است، بسیار محدود برآورد می‌شود.

 موشکافی معاملات بازار آتی در هفته گذشته

هفته گذشته ۱۰ قرارداد فعال در بازار آتی بورس کالا قابل معامله بودند. طبق بررسی جریان هفتگی معاملات این بازار طی هفته گذشته، رکوردهای جذابی به ثبت رسیده است که می‌توان از آن به‌عنوان تحرکات مثبت در معاملات قراردادهای آتی یاد کرد، آن هم در شرایطی که پس از گذشت ۶هفته معاملاتی، مجموع حجم معاملات قراردادهای آتی فعال در این بازار با رشدی بالغ بر ۱۲۶درصد نسبت به هفته ماقبل خود، به میزان ۷۹ هزار و ۳۷ قرارداد رسید. ارزش معاملات نیز صعودی چشمگیر را تجربه کرد. به عبارت دقیق‌تر ارزش کل معاملات هفته گذشته قراردادهای آتی بورس کالا بیش از ۱۷۱ میلیارد تومان برآورد می‌شود که در مقایسه با هفته ماقبل آن بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافت. هنوز هم با روزهای اوج این بازار که در هفته‌های ابتدایی سال جاری شاهد آن بودیم، فاصله محسوسی وجود دارد، اما پس از چندین هفته نزول جدی دادوستد این بازار می‌توان چنین صعودی را مثبت ارزیابی کرد. اثر منفی تعطیلی‌های اخیر به دلیل موج پنجم شیوع ویروس کرونا را نمی‌توان نادیده گرفت که با تعطیلی پنج‌شنبه‌ها تا پایان مردادماه، در کنار تعطیلی ۶روزه بورس کالا همچون سایر مشاغل، میزان معاملات این بازار افت جدی را تجربه کرد.

به‌رغم صعود قابل‌توجه حجم و ارزش معاملات قراردادهای آتی طی هفته گذشته، به نظر می‌رسد تعداد موقعیت‌های خرید و فروشی که همزمان به این بازار وارد شده‌اند، نسبت به هفته‌های ماقبل تغییر چندانی نداشته و روندی نسبتا ثابت را در پیش گرفته است، به‌طوری که هفته گذشته به میزان ۶۰۳ هزار و ۶۱۸ موقعیت باز در این بازار وارد شد که از ورود نقدینگی به این بازار حکایت دارد، اما هنوز روند افزایشی چشمگیری را نشان نمی‌دهد و به نظر می‌رسد هنوز نمی‌توان صحبتی از شروع روند افزایشی برای این داده حیاتی بازار آتی به میان آورد. با این حال ورود نقدینگی همچنان با روند مشابه هفته‌های ماقبل ادامه دارد.