انگلیس و روسیه در برابر نهاد مشروطه
انگلیس تشکیل مجلس شورای دولتی را تلاش بـرای اغفـال روس و انگلـیس خوانـد و آن را خلف وعده شاه دانست و نسبت به کارآیی آن ابراز تردید کرد، اما روسیه به کارآمدی ایـن نهـاد خوش‌بین بود و اعتقاد داشت باید به شاه فرصت داد تا از این نهاد برای پایـان دادن بـه بحـران‌ها و استقرار آرامش بهره جوید؛ به همین دلیل سفارت روسیه تشکیل مجلس شورای مملکتی را بـرای نظارت بر امور اجرایی و مهار زورگویی‌ها و ستم‌پیشگی دولتمردان ضروری و مطلوب دانسـت و فقط درباره ترکیب اعضای آن معترض بود.
روسیه در ظاهر به سبب هم‌پیمـانی بـا انگلـیس، در صحنه جهانی با آن کشور همصدا بود و در ظاهر شاه را برای احیای مشروطه تحـت فشـار قـرار می‌داد، اما در باطن هرگز تمایلی به اعاده مشروطه نداشت؛ زیرا اکنون یک فرصت طلایی بـرای به حاشیه راندن انگلیس در صحنه سیاسی ایران به‌دست آورده بود و شاه تحت سلطه لیاخوف و هارتویک (سفیر روسیه) قرار داشت. نیز این حقیقت را درک می‌کرد و با اعتمـاد کامل به پشتیبانی روسیه، در برابر آزادیخواهان و دولت انگلیس مقاومت می‌کرد.
