چرایی مصرف بی‌حساب و کتاب برق
مسعود حجت کارشناس برق
مقایسه نرخ تعرفه برق ایران با بسیاری از کشورهای دنیا از تفاوت چشمگیری در قیمت‌ها حکایت دارد. اگر نرخ‌های تعیین‌شده برق کشورهای اروپایی را در سال ۲۰۱۸ با یورو ۱۰ هزار تومانی و بدون مالیات محاسبه کنیم، این نتیجه به دست می‌آید که در این کشورها به ازای هر کیلووات ساعت برق ۱۳۰۰ تومان از مشترکان اخذ می‌شود در حالی که در ایران برای هر کیلووات ساعت برق تنها ۸۰ تومان دریافت می‌شود. به‌طور مثال با در نظر گرفتن یورو ۱۰ هزار تومانی، دانمارکی‌ها به ازای هر کیلووات ساعت برق ۱۰۰۰ تومان، آلمانی‌ها ۱۳۸۰ تومان، اسپانیایی‌ها ۱۸۷۰ تومان، ترکیه‌ای‌ها ۷۳۰ تومان و هلندی‌ها ۱۹۹۰ تومان پرداخت می‌کنند.
جالب اینجاست که مطابق با آمارها نروژی‌ها به ازای هر کیلووات ساعت،۱۲۵۰ تومان می‌پردازند، در حالی که نیروگاه‌های برقابی بسیار زیادی دارند و می‌توانند با قیمت ارزان‌تری برق را بفروشند. در کشورهای اروپایی برخلاف کشوری مانند ایران، برابر با قیمت تمام‌شده برق از مصرف‌کنندگان هزینه دریافت می‌شود.
در این میان اما موضوعی که بیش از همه در این روزها در صنعت برق به چشم می‌آید، افزایش نرخ ارز و نوساناتی است که در چند ماه گذشته در ساختار اقتصاد کشور رخ داده است. چرا که برق یک کالای بین‌المللی است و این افت و خیزها در روند تولید برق اثرات نامطلوبی به‌جا می‌گذارد. ارزان بودن برق نسبت به سایر کالاها در ایران، یکی دیگر از مشکلاتی است که سالیان سال این صنعت را رنج داده است.
ارزان‌قیمت بودن برق در کنار آسیب‌زدن به اقتصاد صنعت برق، دست‌اندازهای دیگری را نیز بر سر راه آن قرار داده است. تعرفه پایین در کشور یکی از مهم‌ترین مقصرانی است که می‌توان مصرف بی‌رویه برق را به آن نسبت داد. به همین دلیل برخی از اقشار جامعه به خصوص در بخش خانگی، مصرفی بیش از مشترکان برق در کشورهای اروپایی دارند.
بنابراین می‌توان گفت مصرف بالای برق در ایران با وجود نرخ‌های ارزان، خسارت‌های زیادی به اقتصاد کشور تحمیل کرده است. این خسارت‌ها را می‌توان به چند بخش تقسیم کرد. نخستین آسیب جدی از رشد بی‌رویه مصرف، کاهش امنیت تولید و احتمال وقوع خاموشی‌هاست. در این شرایط به دلیل اینکه ظرفیت نیروگاه‌ها توان پاسخگویی به اوج بار را ندارند، احتمال خاموشی‌ها افزایش می‌یابد.
این در حالی است که خاموشی‌ها معمولا در زمانی رخ می‌دهند که به علت گرمای هوا، مشترکان بیش از هر زمان دیگری به برق نیاز دارند. نگاهی به این روند معیوب نشان می‌دهد که به دلیل برخی سیاست‌گذاری‌های اشتباه در این صنعت استراتژیک، نه تنها مصرف برق به دلیل ارزانی این کالا با افزایش روبه رو می‌شود، بلکه در نهایت این مشترکان و تولیدکنندگان هستند که زیان می‌بینند.
مصرف‌کنندگان با خاموشی‌های پی درپی روبه‌رو می‌شوند و تولیدکنندگان و متولیان نیز در تامین مطلوب برق مصرفی برای مشترکان با چالش‌های بی‌شمار روبه‌رو می‌شوند. بنابراین متناسب کردن تعرفه‌‌های برق در این مسیر، می‌تواند بار زیادی از مصرف بی‌رویه را از دوش تصمیم‌سازان این صنعت بردارد و مشترکانی با مصرف بهینه به جامعه تحویل دهد.
