مدیریت شهری در عصر قاجار
مدیریت شهری فقط نظافت شهر نیست اما نظافت شهر بخشی عمده‌ای از این امر است. روزی را تصور کنید که شب گذشته آن رفتگران به جمع آوری زباله‌ها نپرداخته‌اند. کوچه‌ها و خیابان‌ها انباشته از کیسه‌های زباله است. به راستی قبل از آنکه نظام شهرداری‌ها به وجود آید نظافت شهر با چه کسی بود. این سندی که اکنون به نظرتان می‌رسد مربوط به اوایل حکومت ناصرالدین شاه است و سال ۱۲۶۷ ق و در روزنامه وقایع اتفاقیه به چاپ رسیده است:
«از اهالی دارالخلافه بعضی در نزد عالی جاه محمودخان کلانتر، شاکی شدند از اینکه پاره‌ای جاهای شهر را کثیف (در آن زمان احتمالا کسیف نوشته می شده است) نگاه می‌دارند و باعث ناخوشی در میان خلق می‌شود، لهذا مشارالیه از ریکاها التزام گرفته و همه کوچه‌ها و معابر را به آنها دسته به دسته تقسیم کرده که دو روز به دو روز کوچه‌ها را پاک و تمیز کنند. چندی پیش از این امنای دولت علیه در این باب نظام خوب گذاشته بودند، چون که کل اطبای روز زمین فهمیده‌اند که باعث ناخوشی در هر جا کثافت کوچه‌ها و عفونت هوای آنجاهاست و این قرار دیوان به جهت خلق نفع زیاد دارد و کلانتر در این باب منتهای سعی و کوشش را دارد که آنچه ممکنش باشد شهر را پاک و پاکیزه نگاه بدارد که خدای نخواسته مردم ناخوش نشوند.»
نکته: نمی‌دانم چرا در آن زمان به سپور‌ها می‌گفته‌اند «ریکاها» چراکه ریکا در زبان مازندرانی به معنی «پسر» است.
