استفاده نظامی حوثیها از هوش مصنوعی موازنه قوا را در شبهجزیره عربستان تغییر داده است
بنبست «بازدارندگی احتیاطآمیز» ریاض
«تیموتی ای. لندرکینگ»، فرستاده ویژه پیشین آمریکا در امور یمن، روز جمعه در نشستی در «موسسه خاورمیانه» گفت: «آنها از هر فرصتی برای ایجاد و آزمایش توانمندیهای خود استفاده میکنند، بهگونهای که اکنون به توانمندترین بازیگر غیردولتی در سراسر خاورمیانه تبدیل شدهاند». گزارشی که چندی پیش توسط شرکت «آنتروپیک» درباره سوءاستفاده از هوش مصنوعی منتشر شد، حاکی از آن بود که «یک هسته از عوامل تهدیدکننده مستقر در شمال یمن» (همانجایی که پایگاه اصلی حوثیهاست) از مدل هوش مصنوعی «کلاد» ( Claude) به منظور «تلاشی مستمر جهت ساخت سلاحهای هدایتشونده» استفاده کردهاند. این شرکت اعلام کرد که با وجود تدابیر حفاظتیِ اعمالشده، این گروه تا مرحله شلیک آزمایشی یک راکت هدایتشونده پیش رفته است.
گزارش آنتروپیک نشان میدهد، آنها در سالهای اخیر در زمینه ساخت سامانههای تسلیحاتیِ بومی، بسیار پیشرفت کردهاند. این امر به حوثیها انعطافپذیری بیشتری داده است تا به نبرد علیه دشمنان یمنی و سعودی خود ادامه دهند و اهداف اسرائیلی و آمریکایی را تهدید نمایند. حوثیها از یک دهه پیش در حال آزمایش شناورهای بدونسرنشین سطحی بودهاند. این گروه در سال ۲۰۱۷ از یک قایق کنترلازراه دورِ حامل مواد منفجره برای حمله به یک ناوچه سعودی استفاده کرد که منجر به کشته شدن دو نفر شد. پس از آنکه حوثیها در سال ۲۰۱۴ صنعا، پایتخت یمن، را تصرف کردند، عربستان رهبری یک ائتلاف نظامی را برای حمایت از دولت یمن و مقابله با این گروه بر عهده گرفت. اگرچه در سال ۲۰۲۲ آتشبس اعلام شد، اما کارشناسان میگویند که این گروه از این فرصت برای ارتقای چشمگیر توانمندیهای خود بهره برده است. لندرکینگ گفت که این آتشبس به حوثیها فرصت داد تا «نیروهای خود را بازسازی کرده و آموزش مجدد ببینند، تجهیزاتشان را نوسازی کرده و ذخایر خود را تکمیل نمایند».
پیتر سالزبری، استاد دانشکده امور بینالملل دانشگاه کلمبیا، اظهار کرد: «پس از اعلام آتشبس در یمن در سال ۲۰۲۲، حجم کالاهای وارداتی به یمن برای ساخت سلاح و همچنین تعداد مسیرهای مورد استفاده برای این کار، بهطور تصاعدی افزایش یافت». در ابتدا، یمن آزمایشگاهی برای رویکرد جنگی بود؛ اما اکنون بهطور فزایندهای به کارخانه تولید سلاح نیز تبدیل شده است. سالزبری گفت که قطعات بزرگتر، مانند بدنه موشکها، بهجای آنکه از خارج وارد شوند، در مناطق تحت کنترل حوثیها ساخته میشوند. حوثیها توانستهاند زنجیرههای تامین بیشتری برای قطعات، از جمله از کشورهایی مانند چین ایجاد کنند؛ کشورهایی که کارخانههایشان بسیاری از قطعات پهپادهای مورد استفاده در سراسر جهان را تامین میکنند.
کوین دانیگان، فرمانده پیشین ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده (که حوزه مسوولیتش شامل خلیج فارس و دریای سرخ بود) گفت: «موارد زیادی وجود دارد که حوثیها دیگر به آنها نیازی ندارند؛ دلیل این بینیازی آن است که آنها توانستهاند با بهرهگیری از زنجیره تامین بازار سیاه جهانی، بخش عمدهای از اقلام مورد نیاز خود را تهیه کنند». دانیگان افزود: «با این حال، آنها همچنان به قطعات کلیدی نیاز دارند، بهویژه قطعاتی که کارآیی موشکها را تضمین میکنند. آنها همچنان به مسیرهای مخفی و غیررسمی دسترسی دارند که امکان انتقال این قطعات را فراهم میکند، چرا که این اقلام، قطعاتی حجیم و بزرگ نیستند». به گفته سالزبری، این موارد ممکن است شامل سامانههای هدایت، موتورهای موشک، و همچنین نوک بالها و بالچههایی باشد که نیازمند مهندسی با دقت بسیار بالا هستند.
اگرچه تمرکز محاصره دریایی نیروی دریایی ایالات متحده بر کشتیهای کانتینربر بزرگ و نفتکشهاست، اما قطعات کوچکتر را میتوان با شناورهای متوسطی مانند لنجهای سنتی که در آبهای منطقه تردد میکنند، قاچاق کرد. محمولهها ممکن است مستقیما به مناطق تحت کنترل حوثیها در یمن ارسال شوند، از مسیر شاخ آفریقا ترانزیت گردند و یا حتی در آبهای ساحلی سومالی به صورت کشتیبهکشتی منتقل شوند. سالزبری این وضعیت را به یک «شعبدهبازی فریبکارانه» تشبیه میکند. اگر گزارش شرکت «آنتروپیک» دقیق باشد، گروهی که از مدل هوش مصنوعی «کلاد» در شمال یمن استفاده میکرد، تلاش داشته است تا یک موشک بالستیک چندمرحلهای با برد بیش از ۱۲۰۰ مایل و یک وسیله پروازی با قابلیت حرکت در سرعتهایهایپرسونیک (فراصوت) بسازد. لندرکینگ میگوید: «به خاطر داشته باشید که حوثیها همیشه در حال حرکت هستند. آنها بسیار اهل ابتکار عمل هستند».
دیدار محرمانه مقامات آمریکایی با نمایندگان انصارالله در عمان
پنج منبع آگاه به خبرگزاری رویترز اعلام کردند که مقامات آمریکایی در پایان هفته گذشته با نمایندگان جنبش انصارالله یمن در مسقط دیدار و گفتوگو کردهاند. این نشست محرمانه تنها چند روز پس از آن برگزار شد که نیروهای انصارالله در پی یک عملیات گسترده و عقب راندن نیروهای تحت حمایت عربستان، تسلط بر بخشهای راهبردی سواحل دریای سرخ را در دست گرفتند.
به گفته سه منبع آگاه که خواستند نامشان فاش نشود، این گفتوگوها در ساختمان سفارت ایالات متحده در مسقط انجام شده است. دو منبع دیگر نیز تایید کردند که دولت عمان بهعنوان میانجی، نقش تسهیلکننده و هماهنگکننده را در برگزاری این نشست ایفا کرده است.
به گفته منابع مطلع، نمایندگان انصارالله به طرف آمریکایی اطمینان دادند که قصدی برای هدف قرار دادن شناورهای این کشور ندارند و همچنان به آتشبس سال۲۰۲۵ با ایالات متحده پایبند هستند. یک منبع یمنی نیز تصریح کرد که این گروه بر عدم حمله به کشتیهای تجاری بینالمللی تاکید کرده و یادآور شده است که تنها شناورهای متعلق به عربستان سعودی هدف عملیات دریایی آنها خواهند بود.
شکست عربستان در موازنهسازی
پیشرفت نظامی حوثیها در حالی است که به نظر میرسد موازنهسازی و بازدارندگی عربستان در برابر آنها شکست خورده است. «آمبرین زمان» در گزارشی برای المانیتور نوشت، مقامات منطقهای میگویند سیاست «بازدارندگی احتیاطآمیز» عربستان- یعنی برقراری تعاملات دیپلماتیک با دشمنان در عین حفظ همپیمانی با متحد اصلی خود، ایالات متحده - در مواجهه با حوثیها در دریای سرخ و شبهنظامیان شیعه در عراق، به یک بنبست تبدیل شده است. محدودیتهای این سیاست زمانی آشکار شد که عربستان در آخرین لحظه از نشستی که قرار بود روز دوشنبه میان کشورهای منطقه خلیج فارس در شهر ساحلی و تفریحی «صلاله» در عمان برگزار شود، کنارهگیری کرد. سفر برد کوپر، فرمانده سنتکام به این پادشاهی شاید در این تصمیم موثر بوده باشد. سفر کوپر، همراه با اعزام مشاوران نظامی آمریکایی و وعده تداوم حمایتهای اطلاعاتی از پادشاهی سعودی، با هدف منصرف کردن عربستان و دیگر شرکای حوزه خلیج فارس از دستیابی به توافقی مستقل با ایران بر سر مساله هرمز طراحی شده است. اما این راهبرد تا چه زمانی میتواند دوام بیاورد؟
دنی سیتینوویچ، پژوهشگر ارشد در «موسسه مطالعات امنیت ملی» در تلآویو، سعودیها ناچار خواهند بود میان پیگیری یک راهحل منطقهای و یا همسویی کامل با آمریکاییها (که پیامدهای پیشبینینشدهای در پی خواهد داشت) یکی را انتخاب کنند. او خاطرنشان کرد آنچه اوضاع را برای ریاض وخیمتر میکند این است که حتی اگر توافقهای موقتی در خصوص تنگه هرمز حاصل شود، هیچ تضمینی وجود ندارد که حوثیها حملات خود را متوقف کنند، «زیرا مساله اصلی، رفع محاصره یمن توسط عربستان است».
در واقع، نشانههای اندکی از عقبنشینی یا بازداشته شدن حوثیها به چشم میخورد. با تشدید حملات آنها هشدارهای امنیتی در اطراف مکه، طائف و شهر بندری جده در حاشیه دریای سرخ - که میزبان بسیاری از هیاتهای کنسولی خارجی است - فعال شد. حملات تلافیجویانه عربستان سعودی، با وجود برتری عظیم تسلیحاتی این کشور، تاکنون تا حد زیادی بیاثر بوده است. دور جدید حملات حوثیها همزمان با مذاکرات ولیعهد در قاهره با عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر، صورت گرفت. حملاتی که دیروز چهارشنبه هم ادامه داشت. سعودیها نمیتوانند تا ابد سیاست احتیاط و تعلل را در پیش بگیرند.
