کابوس جنگ در هاوانا

بنابراین ماموران کوبایی به وضوح در حال تهیه برنامه‌های احتمالی در مقابل آمریکا برای حمله مشابه به اهداف بالقوه در کوبا بودند. به یکی از آن رهبران گفته شد که برنامه‌های تخلیه در حال تدوین است. این ایده به اندازه کافی منطقی به نظر می‌رسید:  با وجود ادامه زندگی عادی، اضطراب در جزیره قابل لمس است. «اد اوتین»، «فرانسیس روبلز» و «دیوید سی. آدامز» در گزارشی برای نیویورک تایمز نوشتند، ایالات متحده به ونزوئلا، متحد کلیدی کوبا، حمله کرد. ترامپ چندی پیش پیشنهاد «تصرف دوستانه» را مطرح کرد. اکنون، ایالات متحده با حمله گسترده به ایران و ترور مقام‌های نظامی و سیاسی ارشد این کشور، این پرسش را در کوبا مطرح کرده که آیا کشور بعدی کوباست. یکی از این رهبران با این شرط که نامش منتشر نشود، گفت: «من از حمله نظامی می‌ترسم. تمام کشور در ترس است.»

کوبا، کشوری که از کمبود شدید انرژی رنج می‌برد و این عمدتا ناشی از محاصره محموله‌های نفتی خارجی توسط ترامپ است که بحران انسانی رو به وخامتی را آغاز کرده است، در یک «معامله فاوستی» گرفتار شده است. بسیاری از کوبایی‌ها بدترین لحظات زندگی خود را سپری می‌کنند و مشتاق پایان دادن به دولت کمونیستی ۶۷ساله هستند که مخالفان را زندانی، آزادی بیان را سرکوب و یک اقتصاد متمرکز شکست‌خورده را کنترل می‌کند. اما بسیاری از کوبایی‌ها می‌گویند یک درگیری نظامی واقعی که می‌تواند منجر به تلفات غیرنظامیان شود، بهای سنگینی برای پرداخت خواهد بود و این چشم‌انداز ترسناک، مساله‌ای تفرقه‌انگیز در این کشور ۹میلیون نفری و در میان میلیون‌ها تبعیدی است که بسیاری از آنها مشتاق سرنگونی دولت هستند. از زمان دستگیری مادورو، «میگل دیاز-کانل»، رئیس‌جمهور کوبا، دستور افزایش رزمایش‌های نظامی را داده است، اگرچه به گفته «هال کلپاک»، استاد بازنشسته تاریخ و استراتژی در کالج نظامی سلطنتی کانادا، بیشتر تجهیزات نظامی کوبا منسوخ شده و از دوران شوروی به یادگار مانده است.

یک سایت خبری مستقل به نام «۱۴ymedio» گزارش داد که کاروان‌های نظامی کوبایی در حال گشت‌زنی شبانه بوده‌اند. دیاز-کانل حمله به ایران را نقض حاکمیت این کشور و نقض قوانین بین‌المللی خواند. او نوشت: «جامعه بین‌المللی باید فورا برای متوقف کردن این تجاوز و تشدید اوضاع اقدام کند» هفته گذشته، یک اقدام به تهاجم از یک منبع غیرمنتظره صورت گرفت. دولت کوبا اعلام کرد که ۱۰کوبایی ساکن ایالات متحده سعی در حمله مسلحانه به این جزیره داشتند، اما با ماموران مرزی درگیر شدند که منجر به کشته شدن چهار نفر و زخمی شدن شش نفر از آنها شد.«پیتر کورنبلو»، یکی از نویسندگان کتاب «کانال مخفی به کوبا»، شرح مذاکرات مخفی بین کوبا و واشنگتن، که اخیرا از این جزیره بازگشته است، گفت که ترور رهبر ایران به عنوان «خنجری در گلو» برای دولت کوبا عمل می‌کند و نشان می‌دهد که دولت ترامپ ممکن است با وجود ادامه مذاکرات دیپلماتیک، تغییر رژیم را با زور در کوبای ۹ میلونی دنبال کند. با این حال، کورنبلو گفت که با آن دسته از مقامات کوبایی که صحبت کرده است، به موضع «عزت ملی‌گرایانه» خود پایبند هستند و می‌گویند که آنها همچنان پذیرای گفت‌وگو هستند اما از مذاکره زیر فشار تهدید نابودی خودداری می‌کنند.

دولت ترامپ اظهار کرده که برنامه‌اش این است که دولت کوبا زیر بار تحریم‌های اقتصادی سقوط کند، نه شلیک موشک. ترامپ روز پس از حملات ونزوئلا در پاسخ به این پرسش که آیا او قصد اقدام در کوبا را دارد، گفت: «فکر می‌کنم فقط سقوط خواهد کرد. فکر نمی‌کنم به هیچ اقدامی نیاز داشته باشیم. به نظر می‌رسد که اوضاع رو به وخامت است. برای شمارش معکوس رو به وخامت است». برخی از کوبایی‌ها گفتند که اصلا به احتمال خصومت با کشوری بسیار قدرتمندتر که توانایی نظامی‌اش از کوبا بسیار بیشتر است فکر نمی‌کنند. مردم کوبا گرفتار فهرست بلندی از مشکلات، از جمله قطعی‌های طولانی برق، کمبود گاز و افزایش دشواری یافتن غذا در بازارهای محلی بوده‌اند. با این حال، برخی دیگر مشتاقند که ترامپ یک بار برای همیشه کاری را که ۱۲ رئیس‌جمهور ایالات متحده قبل از او در انجام آن شکست خوردند، انجام دهد: برکناری دولت کمونیستی در کوبا.

«ریتا گارسیا موریس»، مدیر اجرایی مرکز مسیحی تامل و گفت‌وگو، یک گروه غیرانتفاعی مذهبی در کاردناس، ۹۰ مایلی شرق هاوانا، گفت: «فکر می‌کنم خیلی‌ها انتظار دارند که ترامپ کسی باشد که اوضاع را مجبور به تغییر کند. من مطمئنم. آنچه آنها می‌خواهند این است که همین الان اتفاق بیفتد.» خانم گارسیا گفت که امیدوار است به یک راه‌حل مذاکراتی دست یابد که رنج مردم کوبا را در نظر بگیرد، جایی که بیمارستان‌ها عمل‌های جراحی را لغو می‌کنند، غذا در بنادر فاسد می‌شود؛ زیرا بنزین برای حمل و نقل آن وجود ندارد و خطوط هوایی پروازها را به‌دلیل کمبود سوخت جت به حالت تعلیق درآورده‌اند. او در مورد آنچه کوبایی‌ها تجربه می‌کنند، گفت: «به عنوان یک زن مسیحی، نمی‌توانم از این رویکرد حمایت کنم.» حتی در کشوری که صف‌های طولانی در سوپرمارکت‌ها و فقر شدید امری عادی است، بحران انرژی فعلی باعث سقوط آزاد شده و دولت را به چیزی سوق داده که کارشناسان آن را یک «وضعیت موجودیتی» می‌دانند.

پس از حمله به ونزوئلا در ۳ ژانویه و تصرف صنعت نفت آن، دولت از ارسال نفت ونزوئلا به کوبا جلوگیری کرد. دولت کوبا مدت‌ها برای حدود یک سوم از ۱۰۰ هزار بشکه‌ای که روزانه برای اداره کارخانه‌ها، حمل و نقل عمومی و روشن نگه داشتن چراغ‌ها نیاز داشت، به ونزوئلا وابسته بود. چند هفته بعد، ترامپ در یک فرمان اجرایی تند، هر کشوری را که به کوبا نفت ارائه دهد، تهدید به اعمال تعرفه کرد که تا حد زیادی مکزیک را تحت تاثیر قرار داد. ترامپ، بدون ارائه هیچ مدرکی، گفت که دولت کوبا با کشورهای متخاصم متعدد و «بازیگران بدخواه ایالات متحده»، از جمله روسیه، چین، ایران، حماس و حزب‌الله، همسو است و از آنها حمایت می‌کند.

کوبا اتهامات ترامپ را رد کرده و محاصره نفتی را به عنوان مجازاتی ظالمانه علیه مردم کوبا محکوم کرده است. سال‌هاست که دولت کوبا تاکید کرده که مشکلات اقتصادی آن نتیجه مستقیم تحریم تجاری است که واشنگتن در سال ۱۹۶۰ بر کوبا اعمال کرد. در بحبوحه گزارش‌هایی مبنی بر دیدار مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، با نوه رائول کاسترو، رئیس‌جمهور سابق که هنوز قدرت قابل توجهی دارد، مقامات دولت کوبا گفته‌اند که آماده مذاکره هستند مشروط بر اینکه به حاکمیت کوبا احترام گذاشته شود.«لیلیان گوئرا»، مورخ کوبایی-آمریکایی در دانشگاه فلوریدا، گفت که مقامات کوبایی به احتمال زیاد عصبی هستند، «و باید هم باشند».

اما او گفت که اگر ترامپ با کشتن دیاز-کانل یا هدف قرار دادن رائول کاسترو، کمر به سرنگونی دولت کوبا ببند، وضعیتی مشابه ایران ایجاد خواهد شد. از زمان ترور رهبران سیاسی و نظامی ایران، خانم گوئرا گفت که از دوستانش در کوبا چندین پیامک دریافت کرده که نگرانند مبادا چنین اتفاقی برای کشورشان رخ دهد. گوئرا گفت: «در این جزیره، مردم جنگ نمی‌خواهند.» او گفت که سال‌ها فشار اقتصادی، کوبایی‌ها را فرسوده کرده و اینترنت ذهن آنها را برای مبارزه با دهه‌ها شست‌وشوی مغزی باز کرده است. بیش از ۲میلیون نفر در پنج سال گذشته کوبا را ترک کرده‌اند و بقیه به سادگی خسته شده‌اند.

الجزیره هم در روایت خود افزود: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات‌متحده، تهدیدهای خود را برای سرنگونی دولت کوبا تکرار کرده و اظهار کرد؛ اقدام ایالات‌متحده در آنجا می‌تواند پس از اتمام جنگ دولت او علیه ایران انجام شود. ترامپ روز پنج‌شنبه(۱۴ اسفند) در کاخ‌سفید در جریان بازدید از تیم فوتبال «اینتر میامی»، از مارکو روبیو، وزیر امور‌خارجه، به‌خاطر انجام «کار فوق‌‌العاده» در کوبا، جایی‌که دولت تحریم‌ها را با هدف تشدید فشار بر اقتصاد این جزیره تشدید کرده‌است، تشکر کرد. ترامپ گفت: «آنچه در مورد کوبا اتفاق می‌افتد شگفت‌‌انگیز است و ما فکر می‌کنیم که می‌خواهیم اول کار ایران را تمام کنیم، اما این فقط مساله زمان خواهد بود.»

ترامپ و متحدانش بارها هاوانا را تهدید کرده‌اند و با هدف سرنگونی دولت کمونیستی این کشور، فشار اقتصادی را افزایش داده‌اند، پس از آنکه ایالات‌متحده، نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا را در ژانویه ربود، ترامپ اظهار کرد؛ عرضه نفت این کشور به کوبا کاملا قطع خواهدشد. ترامپ تهدید نیروی نظامی گسترده را برای پیشبرد اولویت‌‌های خود در سراسر جهان، از جمله در آمریکای‌لاتین، پذیرفته است، جایی‌که او قبلا گفته بود؛ کوبا در آینده نزدیک «آماده سقوط» به‌نظر می‌رسد. ترامپ در مورد مداخله نظامی ایالات‌متحده در سراسر جهان گفت: «ما در بسیاری از زمینه‌‌های مختلف موفقیت‌های چشمگیری داشته‌‌ایم. من در دوره اول ریاست‌جمهوری‌‌ام ارتش را ساختم و آن را بازسازی کردم و اگر بخواهم با شما صادق باشم، ما از آن استفاده می‌کنیم، بیشتر از آنچه که دوست دارم، اما وقتی از آن استفاده می‌کنیم، متوجه شد‌‌یم که قطعا موثر بوده‌است.»