بعد از توافق، بازگشایی تنگه هرمز چقدر زمان میبرد؟
شمارش معکوس برای شوک جدید نفتی
این هشدار در شرایطی مطرح میشود که نزدیک به چهار ماه از آغاز بحران در خلیج فارس میگذرد و محدودیتهای گسترده در تردد نفتکشها از تنگه هرمز همچنان بخش مهمی از تجارت جهانی انرژی را مختل کرده است. برآوردها نشان میدهد پیش از بحران، حدود ۲۰میلیون بشکه نفت و گاز طبیعی مایع از این آبراه عبور میکرد؛ مسیری که اکنون تنها بخشی از ظرفیت پیشین خود را در اختیار بازار قرار داده است. به گفته بوسونی، حتی اگر تهران و واشنگتن امروز به توافق نهایی دست یابند، بازگشت کامل تنگه هرمز به شرایط عادی بین ۶تا ۸ماه زمان خواهد برد.
پاکسازی مسیرهای دریایی، بازگشت کامل شرکتهای کشتیرانی، پوششهای بیمهای و احیای زنجیرههای حملونقل انرژی فرآیندی زمانبر خواهد بود و به همین دلیل بازار نباید انتظار داشته باشد که توافق سیاسی به سرعت به افزایش عرضه نفت منجر شود. وی تاکید کرد آزادسازی ذخایر اضطراری نیز تنها یک راهکار موقت است. آژانس بینالمللی انرژی و کشورهای عضو آن پیشتر در ماه مارس حدود ۴۰۰میلیون بشکه از ذخایر راهبردی خود را برای مهار بحران آزاد کردند، اما هنوز نزدیک به نیمی از این حجم وارد بازار نشده است. با این حال، بوسونی هشدار داد که ابعاد اختلال عرضه به اندازهای بزرگ است که آزادسازی ذخایر به تنهایی قادر به حل مشکل نخواهد بود و در نهایت بخشی از تعدیل بازار باید از سمت کاهش تقاضا صورت گیرد.
بازار میان امید و تردید
همزمان با این هشدارها، قیمت نفت در روزهای اخیر نوسانات شدیدی را تجربه کرده است. نفت برنت پس از جهش بیش از ۵ درصدی در ابتدای هفته، بار دیگر تحتتاثیر اخبار مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا عقبنشینی کرد. تا لحظه تنظیم این خبر و به گزارش رویترز بهای شاخص برنت در روز سهشنبه ۲ ژوئن به حدود ۹۳ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا نیز به محدوده ۹۱ دلار بازگشت. این در حالی است که هر دو شاخص در ماه مه بیش از ۱۶ درصد کاهش قیمت را تجربه کردند؛ افتی که عمدتا ناشی از خوشبینی معاملهگران به دستیابی احتمالی تهران و واشنگتن به توافقی برای تمدید آتشبس و بازگشایی تدریجی تنگه هرمز بود. با این حال، پیامهای متناقض از سوی طرفین مذاکرات همچنان فضای بازار را مبهم نگه داشته است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در روزهای اخیر ابتدا اعلام کرد نسبت به شکست مذاکرات با ایران نگرانی ندارد، اما ساعاتی بعد تاکید کرد گفتوگوها همچنان ادامه دارد و احتمال دستیابی به توافقی برای تمدید آتشبس و بازگشایی هرمز طی روزهای آینده وجود دارد. در مقابل، مقامهای ایرانی نیز بارها اعلام کردهاند که بیاعتمادی نسبت به مواضع متناقض واشنگتن و ادامه تنشهای منطقهای، روند مذاکرات را پیچیده کرده است.
تغییر مسیر نفت جهان
تداوم بحران هرمز در ماههای اخیر الگوی تجارت جهانی نفت را نیز دگرگون کرده است. پالایشگاههای آسیایی و اروپایی که پیشتر بخش مهمی از نفت مورد نیاز خود را از خاورمیانه تامین میکردند، اکنون به سمت منابع جایگزین روی آوردهاند. بر اساس دادههای رهگیری نفتکشها، صادرات نفت خام آمریکا در ماه مه به حدود ۶میلیون بشکه در روز رسید که یکی از بالاترین سطوح ثبتشده تاکنون محسوب میشود. افزایش صادرات آمریکا نشان میدهد مصرفکنندگان بزرگ جهانی برای جبران کاهش عرضه خاورمیانه ناچار به تغییر مسیرهای تامین خود شدهاند. همزمان آمارهای اولیه نیز از کاهش حدود ۳.۶میلیون بشکهای ذخایر نفت خام آمریکا در هفته منتهی به ۲۹ مه حکایت دارد؛ نشانهای که از تداوم فشار بر بازار جهانی نفت خبر میدهد. کارشناسان معتقدند اکنون مهمترین نگرانی بازار نه صرفا قیمت نفت، بلکه سطح ذخایر جهانی است. اگر روند برداشت از ذخایر ادامه یابد و همزمان بازگشایی کامل تنگه هرمز به تعویق بیفتد، بازار در اوج فصل سفرهای تابستانی و افزایش مصرف سوخت با شرایطی کمسابقه روبهرو خواهد شد.
