پس از رکوردشکنیهای پیدرپی شاخص کل؛
بزنگاه حساس رالی بورس
مقاومت ۷.۵میلیون واحدی
شاخص کل بورس تهران پس از ثبت چند رکورد جدید، اکنون به محدوده ۷.۵میلیون واحد نزدیک شده است؛ سطحی که در ساختار بلندمدت نماگر اصلی بازار از اهمیت بالایی برخوردار است. بررسی روند حرکتی شاخص طی حدود ۶ سال گذشته نشان میدهد نماگر اصلی در یک کانال صعودی بلندمدت حرکت کرده و نوسانات بزرگ بازار را میتوان در چارچوب همین کانال بررسی کرد.
اواخر پاییز سال گذشته، شاخص کل توانست از میانه این کانال حساس عبور کند. در آن مقطع، دستیابی به محدوده ۵میلیون واحد به عنوان نخستین هدف قابل انتظار مطرح بود. این هدف در اوایل تیرماه امسال محقق شد؛ اما برخلاف برخی انتظارها، رسیدن شاخص به این سطح پایان رالی بازار نبود. بورس پس از یک اصلاح محدود، بار دیگر مسیر صعودی خود را در پیش گرفت و با عبور از سقفهای قبلی، به محدوده ۷.۵میلیون واحد نزدیک شد.
به این ترتیب، روند صعودی بازار در ماههای اخیر از یک حرکت صرفا مقطعی فاصله گرفته و به یک رالی گسترده تبدیل شده است. با این حال، هرچه شاخص به سقف کانال بلندمدت نزدیکتر میشود، حساسیت بازار نسبت به عرضه و شناسایی سود نیز افزایش مییابد.
معاملات روز گذشته نشانههایی از افزایش عرضه در برخی نمادها را به نمایش گذاشت. هرچند این عقبنشینی هنوز در حدی نیست که بتوان آن را آغاز یک روند نزولی دانست، اما در بازاری که طی ماههای گذشته رشد قابلتوجهی را تجربه کرده، افزایش عرضه در نزدیکی یک مقاومت مهم میتواند نخستین هشدار برای معاملهگران باشد.
از سوی دیگر، ارزش معاملات حدود ۵۰ همتی بورس نشان میدهد نقدینگی قابلتوجهی همچنان در بازار جریان دارد. حجم بالای معاملات در شرایطی که صفهای خرید با عرضه مواجه شدهاند، میتواند به این معنا باشد که بخشی از سهامداران در حال ذخیره سود هستند؛ موضوعی که احتمال شکلگیری یک اصلاح موقت را افزایش میدهد، بدون آنکه لزوما به معنای پایان روند صعودی باشد.
P/E در محدوده حساس
یکی از مهمترین متغیرهایی که در مقطع کنونی باید در کنار تحلیل تکنیکال مورد توجه قرار گیرد، نسبت قیمت به سود بازار است. نسبت P/E بورس تهران اکنون از محدوده ۹ واحد عبور کرده؛ سطحی که از تیرماه ۱۴۰۲ تاکنون مشاهده نشده است.
افزایش P/E به بالای ۹ واحد به این معناست که قیمت سهام در مقایسه با سودآوری جاری شرکتها رشد قابلتوجهی داشته است. بنابراین، برای ادامه رالی در چنین سطوحی، بازار به پشتوانه بنیادی قویتری نیاز دارد. هرچه فاصله قیمتها از سودآوری شرکتها بیشتر شود، حساسیت معاملهگران نسبت به گزارشهای مالی و چشمانداز سود شرکتها نیز افزایش پیدا میکند.
با این حال، نمیتوان وضعیت فعلی بازار را صرفا با اتکا به P/E بالا، مستعد اصلاح دانست. بورس تهران در شرایطی به این محدوده رسیده که متغیرهای مختلف اقتصادی و بازاری همچنان میتوانند از ادامه حرکت قیمتها حمایت کنند. از این منظر، افزایش P/E را باید بیشتر به عنوان یک هشدار درباره کاهش حاشیه امنیت بازار در نظر گرفت.
در چنین شرایطی، انتشار گزارشهای ۶ماهه شرکتها در اوایل پاییز میتواند نقش تعیینکنندهای داشته باشد. انتشار صورتهای مالی جدید ممکن است با افزایش سود شرکتها، بخشی از رشد نسبت P/E را تعدیل کند. به بیان دیگر، حتی در صورت ثابت ماندن قیمت سهام، افزایش سودآوری شرکتها میتواند مخرج کسر P/E را افزایش داده و این نسبت را به سطوح متعادلتری بازگرداند.
چشمانداز فتح قله جدید
در سمت دیگر معادله، بورس تهران هنوز نشانه روشنی از شکست روند صعودی خود ارائه نکرده است. شاخص کل در ماههای اخیر بارها از مقاومتهای پیشرو عبور کرده و همین سابقه باعث شده احتمال عبور از محدوده ۷.۵میلیون واحد نیز جدی باشد.
اگر نماگر اصلی بتواند در این محدوده با افزایش تقاضا مواجه شود و مقاومت پیشرو را پشت سر بگذارد، مسیر برای دستیابی به اهداف بالاتر باز خواهد شد. در چنین سناریویی، محدوده ۹میلیون واحد میتواند به عنوان یکی از اهداف میانمدت بازار مطرح شود.
البته دستیابی به این سطح نیازمند تداوم ورود نقدینگی، حفظ تقاضا در نمادهای بزرگ و همچنین همراهی متغیرهای بنیادی است. بنابراین، عبور از مقاومت ۷.۵میلیون واحدی به تنهایی برای تداوم رالی کافی نیست و کیفیت معاملات پس از شکست مقاومت اهمیت بیشتری خواهد داشت.
در صورتی که شاخص بتواند چند روز معاملاتی بالاتر از این محدوده تثبیت شود، میتوان شکست مقاومت را معتبرتر دانست. در مقابل، ناتوانی در عبور از این سطح و افزایش عرضه میتواند بازار را وارد مرحلهای از استراحت قیمتی کند.
سناریوی اصلاح
سناریوی دوم، توقف موقت رالی و شکلگیری یک اصلاح در شاخص کل است. عقبنشینی برخی نمادها در معاملات روز گذشته، در کنار قرار گرفتن شاخص در نزدیکی سقف کانال صعودی، احتمال وقوع چنین سناریویی را افزایش داده است.
از منظر تکنیکال، شاخص کل از کف شهریورماه سال گذشته تاکنون یک خط روند صعودی کوتاهمدت را دنبال کرده است. واکنش نماگر اصلی به این خط روند میتواند در تعیین مسیر بعدی بازار اهمیت داشته باشد. در صورت آغاز اصلاح، نخستین محدودهای که میتواند مورد توجه معاملهگران قرار گیرد، محدوده ۶.۴ تا ۶.۶میلیون واحد است.
در صورت افزایش فشار فروش، سطح ۷میلیون واحد نیز از اهمیت روانی برخوردار خواهد بود. البته اصلاح تا این محدوده به معنای تغییر روند اصلی بازار نیست و میتواند بخشی از یک حرکت طبیعی پس از رشد سنگین ماههای اخیر باشد. از دست رفتن این سطح و تداوم فشار فروش است که سناریوی اصلاحی را جدیتر میکند.
یک اصلاح در محدوده ۶ تا ۱۵ درصد را نمیتوان از معادلات بازار کنار گذاشت. چنین اصلاحی، در صورت وقوع، اتفاقی منفی برای روند میانمدت بورس نخواهد بود. کاهش قیمتها میتواند بخشی از سرمایههایی را که در ماههای اخیر به دلیل رشد سریع بازار از ورود به بورس خودداری کردهاند، به سمت بازار سهام بازگرداند.
از سوی دیگر، اصلاح قیمتها میتواند نسبت P/E بازار را نیز از محدوده فعلی به سطوح جذابتری هدایت کند. در این حالت، بازار فرصت خواهد داشت بخشی از رشد اخیر را با سودآوری شرکتها هماهنگ کند.
از همین رو، بورس تهران اکنون در نقطهای قرار گرفته که هر دو سناریوی صعود و اصلاح از نظر منطقی قابل دفاع هستند. عبور قدرتمند از محدوده ۷.۵میلیون واحد میتواند راه را برای اهداف بالاتر، از جمله محدوده ۹میلیون واحد، هموار کند؛ درحالیکه ناتوانی در عبور از این مقاومت ممکن است شاخص را به سمت حمایتهای ۶.۴ تا ۶.۶میلیون واحد سوق دهد.
آنچه مسیر بعدی بورس را تعیین خواهد کرد، رفتار شاخص در یک یا دو روز معاملاتی نیست؛ بلکه ترکیب جریان نقدینگی، ارزش معاملات، نسبت P/E، عملکرد شرکتها در گزارشهای ۶ ماهه و توان بازار برای جذب عرضههای سنگین خواهد بود. بورس پس از یک رالی قدرتمند، اکنون در نقطهای ایستاده که فتح قله جدید یا یک استراحت قیمتی، هر دو در دسترس بازار قرار دارند.
