آیا آرایش جدید بازارها پس از امضای تفاهم پایدار میماند؟
تغییر موقت زمین بازارها
بازار سهام در هفتههای گذشته بیشترین بهره را از فضای جدید برده است. امید به گشایشهای اقتصادی و افزایش تمایل سرمایهگذاران به داراییهای مولد، موجب شد بورس یکی از قدرتمندترین دورههای صعودی خود در ماههای اخیر را تجربه کند. اما از طرفی، بازارهای ارز و طلا که در سالهای گذشته مقصد اصلی سرمایههای نگران از تحولات سیاسی و اقتصادی بودند، با افت تقاضا و کاهش قیمت مواجه شدند. این در حالی است که در روزهای اخیر، روند بازارها دستخوش تغییر شده است. بورس پس از رشد پرقدرت ۲۰روزه، وارد فاز متعادلتری از معاملات شد و از شدت هیجان خرید سهام کاسته شد. همزمان، قیمت دلار و طلا نیز بار دیگر تمایل به افزایش نشان دادهاند. این وضعیت از نگاه برخی فعالان بازار میتواند نشانه بازگشت بخشی از نگرانیها و تردیدها نسبت به آینده بازارها باشد.
متغیرهای اثرگذار بر روند بازارها
تحلیلگران معتقدند واکنش اولیه بازارها تحتتاثیر انتظارات ناشی از اخبار سیاسی شکل گرفت. در چنین شرایطی سرمایهگذاران با سرعت به اخبار مثبت یا منفی واکنش نشان میدهند؛ اما پس از فروکش کردن هیجان اولیه، متغیرهای بنیادی اقتصاد دوباره به مرکز توجه بازمیگردند. عواملی مانند نرخ تورم، رشد نقدینگی، وضعیت بودجه دولت، درآمدهای ارزی و چشمانداز رشد اقتصادی از جمله متغیرهایی هستند که میتوانند مسیر واقعی بازارها را تعیین کنند.
از سویی، محدود بودن بازه زمانی تفاهم انجامشده نیز یکی از عواملی است که موجب احتیاط معاملهگران شده است. فعالان اقتصادی هنوز تصویر روشنی از سرنوشت نهایی این تفاهم و نتایج عملی آن در اختیار ندارند. به همین دلیل هر خبر جدید درباره روند اجرای تفاهم یا آینده روابط سیاسی میتواند انتظارات سرمایهگذاران را دستخوش تغییر کند. همین مساله سبب شده است بخشی از سرمایهها که در هفتههای اخیر به سمت بورس حرکت کرده بودند، با احتیاط بیشتری تصمیمگیری کنند. در مقابل، بازارهای ارز و طلا نیز با وجود افتهای قبلی، هرگونه افزایش نااطمینانی میتواند بار دیگر تقاضا را به سمت این بازارها هدایت کند.
ابهام در روند پایدار بازارها
برخی کارشناسان بر این باورند که برای ارزیابی آثار واقعی تفاهم اخیر، باید منتظر نتایج عملی آن در حوزه اقتصاد بود. از نگاه آنها، کاهش پایدار ریسکهای سیاسی زمانی میتواند به تغییر ماندگار مسیر بازارها منجر شود که در شاخصهای اقتصادی نیز تغییرات مثبتی ایجاد شود. در غیر این صورت، احتمال بازگشت بازارها به الگوهای پیشین دور از انتظار نخواهد بود. اگرچه تفاهم اخیر توانست در کوتاهمدت معادلات بازارهای مالی را تغییر دهد و بورس را در موقعیت برتر قرار دهد، اما هنوز نمیتوان درباره پایداری این وضعیت با اطمینان اظهارنظر کرد. اکنون بازارها در وضعیتی قرار دارند که بیش از هیجان اولیه، به دنبال نشانههایی روشن از آینده اقتصاد هستند. این آینده همچنان با ابهامات قابلتوجهی همراه است.
در همین رابطه علیرضا خان محمدی،کارشناس بازارهای مالی در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» ضمن اشاره به وضعیت بازارهای مالی و دارایی پس از تفاهم تهران-واشنگتن اظهار کرد: از زمان بازگشایی بازار، تقاضای بسیار قدرتمندی وارد بورس شد و همزمان با مطرح شدن موضوع امضای تفاهم، حجم قابلتوجهی از سرمایههای خرد در انتظار ورود به بازار قرار گرفت. همین موضوع موجب شد تقاضا برای خرید سهام به شکل محسوسی افزایش پیدا کند و حتی در برخی نمادهایی که از منظر بنیادی چندان ارزنده نبودند نیز صفهای خرید شکل بگیرد.
او افزود: بهطور کلی سرمایهگذاران بورس چشمانداز مثبتی را پیش روی خود میبینند؛ زیرا یکی از مهمترین ریسکهایی که طی ماههای گذشته بر سر بازار سایه انداخته بود، یعنی احتمال تشدید تنشها و بازگشت به فضای درگیری، تا حد زیادی کمرنگ شده است. به همین دلیل سرمایهگذاران با اطمینان بیشتری در هفته گذشته وارد بازار شدند و جریان ورود پول تا آخرین روز معاملاتی هفته هم ادامه داشت. این تحلیلگر بازار سرمایه در مورد کاهش چشمگیر ورود پول در معاملات روز چهارشنبه اظهار کرد: بخشی از این اتفاق ناشی از شناسایی سود توسط معاملهگران بود. همزمان شایعات مختلفی درباره امضا شدن یا نشدن تفاهم و آینده مذاکرات نیز مطرح و باعث شد برخی فعالان بازار ترجیح دهند بخشی از سود خود را ذخیره کنند. البته این اتفاق را نمیتوان نشانه ضعف بازار تلقی کرد. در واقع بازار برای ادامه روند صعودی خود به چنین دستبهدست شدنهایی نیاز دارد.
علیرضا خانمحمدی ادامه داد: یکی از نکات مثبت روزهای ابتدای رونق بازار، عرضههایی بود که از سوی حقوقیها انجام شد. این عرضهها ضمن پاسخگویی به تقاضای موجود، باعث شد اعتماد سرمایهگذاران حقیقی تقویت شود و پول بیشتری وارد بازار شود. رشد قیمت سهام و بازدهی مناسبی که نصیب فعالان بازار شد نیز به افزایش انگیزه سرمایهگذاران برای ماندن در بورس کمک کرد. این کارشناس تاکید کرد: پولی که طی هفتههای اخیر وارد بازار شده، هنوز از بورس خارج نشده و در کوتاهمدت نیز انگیزهای برای خروج ندارد. به گفته او، جذابیت بازدهی بازار سهام همچنان بالاست و همین موضوع میتواند از تداوم حضور سرمایهگذاران حمایت کند.
این کارشناس بازارهای مالی با تاکید بر تفاوت میان تفاهم و توافق گفت: آنچه در حال حاضر رخ داده، یک تفاهم برای آغاز مسیر مذاکرات است و هنوز تا رسیدن به توافق نهایی فاصله وجود دارد. به گفته او، مذاکرات اصلی و چانهزنی بر سر جزئیات از این مرحله به بعد آغاز میشود و سرمایهگذاران باید این موضوع را در تحلیلهای خود مدنظر قرار دهند. این تحلیلگر بازار سرمایه همزمان نسبت به رفتارهای هیجانی معاملهگران هشدار داد و گفت: سرمایهگذاران بهتر است از خریدهای احساسی و شتابزده پرهیز کنند؛ زیرا عرضه سهام ادامه خواهد داشت و فرصتهای خرید از بین نخواهد رفت. بازار در هفتههای آینده بیش از گذشته به اخبار و تحولات مربوط به مذاکرات حساس خواهد شد و هر خبر یا شایعهای میتواند موجب نوسانات مقطعی در معاملات شود.
او افزود: در چنین وضعیتی، انتخاب سهام بنیادی اهمیت بیشتری پیدا میکند. شرکتهایی که از سودآوری مناسب، درآمد پایدار، ساختار مالی مطلوب و چشمانداز روشن برخوردارند، میتوانند سرمایهگذاران را در برابر هیجانات کوتاهمدت بازار مصون نگه دارند. این کارشناس همچنین معتقد است اگرچه ممکن است در برخی روزها فشار عرضه یا اصلاح قیمتها مشاهده شود، اما روند کلی بازار همچنان صعودی خواهد بود. اما شکل رشد بازار نسبت به هفتههای گذشته تغییر خواهد کرد و احتمال دارد بخشی از سرمایههای خرد از سهام بزرگ به سمت نمادهایی حرکت کند که از نظر بنیادی قوی هستند؛ اما هنوز از رشد بازار جا ماندهاند. او در ادامه به اهمیت گزارشهای مالی شرکتها اشاره کرد و گفت: از این پس گزارشهای ماهانه، عملکرد سهماهه، میزان فروش و تولید شرکتها نقش پررنگتری در تعیین مسیر قیمت سهام خواهند داشت. بازار به تدریج از فضای خوشبینی صرف فاصله میگیرد و شرکتها بر اساس عملکرد واقعی خود مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت.
چشمانداز دلار و طلا
این تحلیلگر بازار سرمایه در بخش دیگری از اظهارات خود به بازار ارز و طلا پرداخت و اظهار کرد: نباید انتظار داشت که حتی در صورت پیشرفت مذاکرات، نرخ ارز با کاهش شدید و پایدار مواجه شود. کسری بودجه دولت، رشد نقدینگی و تورم همچنان از مهمترین عوامل اثرگذار بر نرخ ارز هستند و اجازه افت چشمگیر قیمت دلار را نمیدهند. علیرضا خانمحمدی درباره چشمانداز بازار طلا نیز گفت: طلا در ایران علاوه بر تاثیرپذیری از نرخ جهانی، به شدت از نوسانات نرخ ارز اثر میگیرد و به همین دلیل نمیتوان انتظار داشت که صرف آغاز مذاکرات، مسیر این بازار بهطور کامل نزولی شود. ممکن است در مقاطع مختلف و همزمان با انتشار اخبار مثبت سیاسی، اصلاحهای کوتاهمدتی در بازار طلا رخ دهد، اما تا زمانی که متغیرهای کلان اقتصادی از جمله تورم، رشد نقدینگی و کسری بودجه مهار نشدهاند، زمینه برای رشد مجدد قیمتها همچنان وجود خواهد داشت.
به گفته این تحلیلگر، سرمایهگذاران باید میان نوسانات کوتاهمدت ناشی از اخبار و روندهای بلندمدت اقتصادی تفاوت قائل شوند و تصمیمات خود را بر مبنای هیجانات مقطعی اتخاذ نکنند. او افزود: حتی در صورت کاهش تحریمها و بهبود فضای اقتصادی، افزایش فعالیتهای تجاری و رشد تقاضا برای واردات میتواند به افزایش تقاضای ارز منجر شود. بنابراین ممکن است در ماههای آینده شاهد رشد نرخ دلار یا طلا باشیم. این کارشناس تاکید کرد: سرمایهگذاران نباید دچار خوشبینی یا بدبینی افراطی شوند، بلکه باید روند مذاکرات و تحولات اقتصادی را به صورت مرحلهای دنبال کنند. در صورتی که دولت از تحمیل فشارهای جدید بر تولید و شرکتها خودداری کند و اصلاحات ساختاری مورد نیاز اقتصاد نیز در دستور کار قرار گیرد، بازار سرمایه میتواند همچنان چشمانداز مثبتی داشته باشد.
