بازارها در مسیر جدید

پروانه کُبره:  رالی ۲۰ روزه بورس سرانجام به ایستگاه تعادل رسید. بازار سهام که در هفته‌های اخیر با قدرت پیشروی کرده بود، روز گذشته از تب‌وتاب ورود پول فاصله گرفت. هرچند صعود شاخص‌های سهامی، همچنان از تداوم امید در میان فعالان بازار خبر می‌دهد، با این حال در معاملات دیروز ورود پول با تغییرات جدیدی مواجه شد. به این صورت که احتیاط معامله‌گران موجب شد تنها مبلغی به میزان 62همت وارد بازار سهام شود. این در حالی است که دلار آزاد و طلا در روز چهارشنبه تغییر مسیر دادند و موتور رشد خود را روشن کردند و وارد مسیر صعودی شدند.

بورس تهران  دیروز سیگنال‌هایی از احتیاط معامله‌گران را مخابره کرد. منفی شدن بخشی از نمادها و ثبت ورود محدود پول حقیقی‌ها باعث شده بحثی که از چند روز قبل میان تحلیلگران مطرح بود، جدی‌تر شود. آیا بازار وارد فاز هیجانی شده و زمان چرخش پول به سمت سهام بنیادی فرا رسیده است؟ کارشناسان معتقدند؛ در هر روند قدرتمند صعودی، معمولا دو مرحله دیده می‌شود. در مرحله اول، سرمایه‌های خرد وارد سهامی می‌شود که از نظر سودآوری، ارزش‌گذاری و چشم‌انداز عملکردی در وضعیت مطلوبی قرار دارند. اما پس از آن پول حقیقی‌ها به سمت سهام کوچک‌تر و بعضا بر اساس جو روانی حرکت می‌کند. در این مرحله سرعت رشد قیمت‌ها از سرعت بهبود متغیرهای بنیادی بیشتر می‌شود و اصطلاحا بازار وارد فاز هیجانی می‌شود. آنچه طی هفته‌های اخیر در بورس تهران مشاهده شد، تا حدی نشانه‌های این مرحله دوم را داشت. بسیاری از نمادها بدون انتشار گزارش‌های بنیادی جدید یا تغییر محسوس در سودآوری شرکت‌ها، رشد قابل‌توجهی را تجربه کردند. اگرچه این موضوع به معنای تشکیل حباب نیست، اما نشان می‌دهد بخشی از رشد بازار ناشی از انتظارات و هیجانات سرمایه‌گذاران بوده است.

از این منظر، توصیه برخی کارشناسان مبنی‌بر حرکت به سمت سهام بنیادی است. سهام بنیادی معمولا دارای ویژگی‌هایی مانند سودآوری پایدار، نسبت قیمت به درآمد منطقی، جریان نقدی مناسب، دارایی‌های ارزشمند و چشم‌انداز روشن کسب‌وکار هستند. در شرایطی که بازار پس از یک رشد سریع وارد فاز استراحت یا اصلاح می‌شود، این دسته از شرکت‌ها معمولا افت کمتری را تجربه می‌کنند و ریسک نگهداری آنها پایین‌تر است.

البته نباید تصور کرد که با مشاهده یک روز متعادل یا منفی، روند صعودی بازار به پایان رسیده است. نکته مهم دیگر این است که شرایط کلان اقتصادی همچنان در روند بازارها نقش تعیین‌کننده دارد. انتظارات تورمی، نرخ ارز، سیاست‌های پولی و وضعیت سودآوری شرکت‌های بزرگ صادراتی و ریالی می‌توانند مسیر بعدی بورس را مشخص کنند. اگر این عوامل همچنان از بازار حمایت کنند، احتمال دارد پول حقیقی از سهم‌های صرفا هیجانی به سمت شرکت‌های بنیادی بچرخد، بدون آنکه کل بازار وارد رکود شود. در همین رابطه یک کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: به نظر می‌رسد پیام اصلی بورس در روز گذشته تغییر کیفیت رشد بازار باشد. سرمایه‌گذاران پس از یک دوره رشد سریع احتمالا بیش از گذشته به ارزش ذاتی شرکت‌ها توجه خواهند کرد. بنابراین سهام بنیادی می‌توانند مقصد اصلی سرمایه‌های خرد باشند.

به گفته این کارشناس، در روزهای آینده ممکن است نمادهایی که صرفا با موج هیجان رشد کرده‌اند، با فشار فروش و اصلاح عمیق‌تری مواجه شوند. بنابراین برای سهامداران، روزهای آینده بسیار مهم خواهد بود. او افزود: تجربه ادوار مختلف بورس تهران نشان می‌دهد، پس از هر رالی، مرحله‌ای از جابه‌جایی پول در بازار شکل می‌گیرد. در این مرحله، سرمایه‌گذاران حرفه‌ای بخشی از سود خود را از سهم‌های پرریسک‌تر خارج کرده و به سمت نمادهایی می‌روند که از نسبت‌های ارزندگی مناسب‌تری برخوردارند. البته باید متذکر شد که این جابه‌جایی به معنای خروج سرمایه از بازار نیست و نوعی تغییر پرتفو و مدیریت ریسک محسوب می‌شود.

فردین آقابزرگی با بیان اینکه نباید فراموش کرد که هیجان بخشی جدایی‌ناپذیر از ذات بازار سرمایه است، اظهار کرد: «هیجان خرید» در دوره‌های رونق همواره نقش مهمی در افزایش حجم معاملات ایفا می‌کند. از این رو، سرمایه‌گذارانی که در چنین مقاطعی تنها بر اساس جو بازار تصمیم‌گیری می‌کنند، در معرض نوسان و اصلاح‌های ناگهانی قرار می‌گیرند. از این رو به نظر می‌رسد بازار پس از جهش کم‌سابقه اخیر، وارد مرحله‌ای شده که در آن تحلیل، ارزندگی و کیفیت سود شرکت‌ها می‌تواند نقش پررنگ‌تری نسبت به هیجان در تعیین برندگان آینده بورس ایفا کند.

او بیان کرد: نکته‌ای که در ارزیابی شرایط فعلی بورس نباید نادیده گرفته شود، وضعیت بازارهای موازی است. زمانی نگرانی درباره پایداری روند صعودی بورس افزایش می‌یابد که بازارهای رقیب مانند ارز، طلا، سکه یا حتی برخی بازارهای سفته‌بازانه، بازدهی جذاب‌تر و نقدشوندگی بالاتری نسبت به سهام پیدا کنند. در چنین شرایطی احتمال خروج پول از بورس و حرکت آن به سمت سایر بازارها افزایش می‌یابد. اما در مقطع کنونی، دست‌کم نشانه‌ای از هجوم سرمایه‌های خرد به بازارهای موازی دیده نمی‌شود. این کارشناس بازارهای مالی گفت: دلار و طلا در هفته‌های اخیر نتوانسته‌اند روند صعودی را شکل دهند و در روزهای اخیر حتی با عقب‌نشینی قیمت‌ها مواجه بوده‌اند. همین موضوع باعث شده است بورس همچنان یکی از مهم‌ترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری برای بخشی از نقدینگی سرگردان اقتصاد باقی بماند.

  بازگشت دلار و طلا از کف