رشد بورس در سایه نرخهای بالای تامین مالی ادامه خواهد داشت؟
برای پاسخ به این سوال باید چند متغیر کلیدی را در کنار یکدیگر قرار داد. نخست، چشمانداز تورم در اقتصاد ایران است. بسیاری از تحلیلگران اقتصادی همچنان از تداوم تورمهای بسیار بالا در سالهای پیش رو سخن میگویند. دومین عامل، کسری بودجه سنگین دولت است که بخشی از آن به محدودیتهای درآمدی، بهویژه در حوزه فروش نفت، بازمیگردد. در کنار این موضوع، نیاز روزافزون شرکتها، بنگاههای اقتصادی و سازمانها به منابع مالی نیز وجود دارد.
همچنین آثار اقتصادی ناشی از جنگ و هزینههای بازسازی و تجهیز منابع، فشار مضاعفی بر دولت و اقتصاد وارد میکند. مجموعه این عوامل نشان میدهد که احتمال افزایش نرخ سود اوراق بدهی در ماههای آینده همچنان وجود دارد و حتی میتوان انتظار داشت نرخهای فعلی چند واحد درصد دیگر نیز افزایش یابند. البته یک سناریوی متفاوت نیز مطرح است؛ که این سناریو، سناریوی دستیابی به یک توافق جامع سیاسی و اقتصادی با کشورهای غربی است.
در چنین شرایطی، با کاهش محسوس ریسکهای سیستماتیک، احتمال تثبیت نرخ بهره و جلوگیری از رشد بیشتر آن وجود خواهد داشت. با این حال، در شرایط فعلی احتمال تحقق سناریوی افزایش نرخ بهره بیشتر از سناریوی ثبات آن به نظر میرسد.
افزایش نرخ بهره بدون تردید انتخاب سرمایهگذاران را دشوارتر میکند. زمانی که بازدهی ابزارهای بدون ریسک افزایش پیدا میکند، بخشی از سرمایهگذاران میان بازار سهام و ابزارهای درآمد ثابت با تردید بیشتری تصمیمگیری خواهند کرد. علاوه بر این، شرکتهایی که بدهی مالی بالایی دارند، برای اجرای طرحهای توسعه به منابع مالی نیازمند هستند یا وابستگی زیادی به تامین مالی از طریق تسهیلات بانکی دارند، با فشار بیشتری مواجه خواهند شد. این موضوع میتواند در برخی صنایع به کاهش سرعت رشد و حتی رکود منجر شود.
با این حال، بازار سرمایه در شرایط فعلی صرفا به نرخ بهره نگاه نمیکند. مهمترین متغیری که فعالان بازار در حال رصد آن هستند، کاهش ریسکهای سیستماتیک و چشمانداز بهبود روابط خارجی است. از سوی دیگر، رشد قابلتوجه نرخ ارز و انتظارات موجود نسبت به تداوم این روند، چشمانداز سودآوری بسیاری از شرکتهای صادراتمحور و شرکتهایی که محصولات آنها بر مبنای نرخهای دلاری قیمتگذاری میشود را تقویت کرده است.
در کنار این عوامل، جریان نقدینگی نیز همچنان از بازار حمایت میکند. ورود مستمر پول حقیقیها، ارزش بالای صفهای خرید و محدود بودن عرضهها نشان میدهد که عطش خرید در بازار همچنان بالا است و سرمایهگذاران نسبت به آینده بازار خوشبین هستند. این موضوع باعث شده فشار فروش در بسیاری از نمادها محدود باقی بماند و روند صعودی بازار تداوم پیدا کند.
از منظر بنیادی نیز بازار همچنان در شرایط مناسبی قرار دارد. نسبت قیمت به سود بازار در محدوده قابل قبولی قرار گرفته و با توجه به رشد نرخ فروش در صنایع مختلف، انتظار میرود سودآوری شرکتها در ماههای آینده افزایش محسوسی داشته باشد. در صنایعی مانند دارویی، غذایی و سیمانی، به دلیل افزایش نرخهای فروش و بهبود حاشیه سود، امکان ثبت سودهایی به مراتب بالاتر از سال گذشته وجود دارد. به همین دلیل نسبتهای آیندهنگر ارزشگذاری بازار همچنان جذاب ارزیابی میشوند.
در مجموع، اگرچه افزایش نرخ بهره یکی از ریسکهای مهم پیش روی بازار سرمایه محسوب میشود و میتواند به صورت غیرمستقیم بر روند معاملات اثرگذار باشد، اما در شرایط فعلی وزن عوامل مثبت همچنان بیشتر به نظر میرسد. کاهش ریسکهای سیاسی، رشد نرخ ارز، بهبود سودآوری شرکتها و تداوم ورود نقدینگی به بازار، عواملی هستند که میتوانند روند صعودی بورس را حفظ کنند. بر همین اساس، همچنان میتوان به ادامه رشد بازار در میانمدت امیدوار بود؛ هرچند سرمایهگذاران باید تحولات مربوط به نرخ بهره را نیز با دقت زیر نظر داشته باشند.
* کارشناس بازار سرمایه
