قاره کهن دیگر روی آمریکا حساب نمیکند
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری: درگیری اخیر میان پکن و مانیل در دریای جنوبی چین که به زخمی شدن نیروهای فیلیپینی انجامید، بار دیگر سایه سنگین تردید را بر سر متحدان آسیایی واشنگتن انداخته است. با وجود ابراز خشم سفیر آمریکا و تاکید بر حمایت از فیلیپین به عنوان قدیمیترین متحد پیمانی این کشور در جنوب شرقی آسیا، کشورهای منطقه به شدت نگراناند. تمرکز و فرسایش منابع نظامی آمریکا در جنگ علیه ایران، این پرسش اساسی را در پایتختهای آسیایی مطرح کرده که آیا ایالات متحده توان و اراده کافی برای دفاع از آنها و مهار جاهطلبیهای پکن دارد یا خیر.
گزارشها حاکی از کاهش ذخایر تسلیحاتی حیاتی آمریکا از جمله سامانههای رهگیر پدافند هوایی است. حملات موشکی و پهپادی ایران که به تخلیه و تخریب برخی پایگاههای آمریکایی در خاورمیانه منجر شد، زنگ خطری برای متحدان آسیایی است تا تصویر روشنی از پیامدهای درگیری احتمالی با ارتش بسیار قدرتمندتر چین به دست آورند. پکن نیز همزمان با این تحولات بیکار ننشسته و اخیرا یک موشک بالستیک قارهپیمای با قابلیت حمل کلاهک هستهای را به سوی اقیانوس آرام شلیک کرد تا قدرتنمایی خود را در منطقه به رخ بکشد.
در چنین شرایطی، بر اساس گزارش اخیر نیویورکتایمز، تصمیم وزارت خارجه دولت ترامپ برای تعطیلی کنسولگریهای آمریکا در ژاپن و اندونزی انتقادات شدیدی را برانگیخته است. «گرگوری میکس»، ارشدترین نماینده دموکرات در کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان، دوره دوم ترامپ را «شکستی تمامعیار برای منافع آمریکا در منطقه آسیا» خواند و گفت این راهبرد هدیهای به چین است که اعتبار واشنگتن را تضعیف و امنیت ملی آمریکا را تهدید میکند. اگرچه مقامات دولت ترامپ ادعا میکنند که قصد عقبنشینی از آسیا را ندارند و همچنان به دنبال حفظ بازدارندگی هستند، اما تاکید آنها بر لزوم افزایش بودجه نظامی متحدان و تامین هزینههای دفاعی، نگرانی شرکای منطقهای را تشدید کرده است.
علاوه بر ابعاد نظامی، جنگ تجاری جهانی ترامپ که کشورهای جنوب شرقی آسیا را نیز هدف قرار داده، چهرهای متخاصم از آمریکا در عرصه اقتصادی ترسیم کرده است. فقدان یک چشمانداز اقتصادی روشن از سوی واشنگتن در حالی که چین همچنان بزرگترین شریک تجاری منطقه محسوب میشود، کشورهای آسیایی را در موقعیت دشواری قرار داده است. تمایل ترامپ به ایجاد یک رابطه دوجانبه قدرتمند با شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین رویکرد تقابلی سالهای اخیر واشنگتن را دگرگون کرده و متحدان آسیایی را به حاشیه رانده است. ترامپ در نشست ماه مه در پکن از شی ابراز تحسین کرد و قرار است اواخر سپتامبر میزبان سفر رسمی او به واشنگتن باشد.
در نتیجه این سیاستها، کشورهایی مانند فیلیپین که از نظر نظامی به واشنگتن وابستهاند، در بخش اقتصادی هیچ جایگزین و حمایت مناسبی دریافت نمیکنند. با وجود تداوم برخی همکاریهای نظامی و تاکید مقاماتی چون مارکو روبیو بر تعهد آمریکا به متحدانش، شرکای آسیایی اکنون به ناچار در حال تنوعبخشی به اتحادهای خود هستند. دعوت اخیر فیلیپین از ژاپن برای حضور نظامی و شرکت در رزمایشهای مشترک، نشانهای آشکار از تلاش این کشورها برای یافتن تکیهگاههای جدید در غیاب حضور اطمینانبخش و همهجانبه ایالات متحده است. لازم به ذکر است این نخستین حضور فعال نیروهای ژاپنی در خاک فیلیپین از زمان جنگ جهانی دوم بود./
