درس بزرگ آسیا از جنگ اخیر
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری: پس از چهار ماه بحران در خلیج فارس، کشورهای آسیایی در حال بازنگری اساسی در سیاستهای انرژی خود هستند. این قاره اکنون به سپرهای دفاعی بزرگتر، تنوع بیشتر تامینکنندگان سوخت فسیلی و ترکیب بهتری از منابع انرژی نیاز دارد. اگرچه با امضای یادداشت تفاهم اخیر میان آمریکا و ایران، تنگه هرمز بازگشایی شده و با فروکش کردن نسبی التهابات، جریان صادرات انرژی و قیمتها در حال بازگشت به حالت عادی است، اما پیامدهای این شوک تاریخی همچنان پابرجا خواهد بود.
به گزارش بلومبرگ، سیاستگذاران در حال تنظیم مجدد اولویتهای انرژی خود هستند و این موضوع در هیچ کجا به اندازه آسیا که مصرفکننده کلیدی نفت و گاز خاورمیانه است، دیده نمیشود. هند اعلام کرده قصد دارد ذخایر استراتژیک نفت خام و گاز طبیعی ایجاد کند، در حالی که اندونزی و مالزی به دنبال افزایش سهم روغن نخل در سوخت دیزل هستند تا امنیت انرژی را تقویت کرده و مصرف را کاهش دهند. ژاپن نیز ممکن است پالایشگاههای خود را ارتقا دهد تا بتوانند نفت خام دامنه وسیعتری از تامینکنندگان را پالایش کنند. تقریبا در همه جا، حرکت به سوی انرژیهای تجدیدپذیر فوریت بیشتری یافته است.
وارن پترسون، مدیر استراتژی کالا در موسسه آیانجی معتقد است این بحران یادآوری تلخی بود که نشان داد امنیت انرژی همچنان یکی از بزرگترین نقاط آسیبپذیر آسیاست. به گفته او، دولتها بر تنوع بخشیدن به منابع، ایجاد ذخایر استراتژیک و تسریع گذار انرژی تمرکز خواهند کرد، چرا که تابآوری حاصل یک سیستم انرژی متنوعتر است. بسته شدن تنگه هرمز، در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، آسیا را به دلیل مجاورت با تامینکنندگان خلیج فارس و وابستگی شدید به واردات، در معرض آسیب شدید قرار داد. این بحران باعث کمبود انرژی از هند و پاکستان تا استرالیا شد، اما چین با کمک ذخایر عظیم و شبکه گستردهتر انرژیهای جایگزین، توانست عملکرد بهتری داشته باشد؛ هرچند پکن نیز در نهایت مجبور به محدود کردن صادرات سوخت خود شد.
جون سایتو، پژوهشگر ارشد در مرکز تحقیقات اقتصادی ژاپن میگوید این اتفاق نشان داد که ژاپن تا چه حد به خاورمیانه وابسته است. پیش از این بحران، ژاپن حدود ۹۰ درصد نفت خود را از منطقه خلیج فارس وارد میکرد. اکنون این کشور در حال بررسی طرحی برای ارتقای پالایشگاههای خود است. تحرکات مشابهی در بازار جهانی گاز طبیعی مایع نیز دیده میشود. هند که به شدت به قطر وابسته بود، اکنون به کشورهایی مانند آمریکا و عمان روی آورده است. سنگاپور و تایلند نیز به دنبال تامین بلندمدت از آمریکا هستند. در جنوب شرقی آسیا، اندونزی با تسریع عرضه سوخت دیزل حاوی ۵۰ درصد سوخت زیستی به این بحران واکنش نشان داد تا وابستگی به واردات سوختهای فسیلی را کاهش دهد.
در این میان، وانگ هونگژی از مدیران اداره ملی انرژی چین، با تمجید از توانایی پکن در مدیریت بحران اعلام کرد که سیستم انرژی این کشور تابآوری بالایی از خود نشان داده است. در حال حاضر، عبور محمولهها از هرمز در حال افزایش است و بازارها فرصت تنفس پیدا کردهاند، اما پترسون هشدار می دهد که نادیده گرفتن احتمال اختلالات آینده در خلیج فارس و بازگشت به روال عادی گذشته، یک اشتباه راهبردی خواهد بود.
